Phương Tễ

Lục quân tử thang

Phương tễ · Bổ ích · 六君子湯

Lục quân tử thang: thành phần, công năng và phân tích

Cập nhật lần cuốiKhoảng 3 phút đọcKiểm duyệtTriều Đông Y
Nghe tóm tắtdưới 1 phút

Lục quân tử thang là Tứ quân tử thang thêm Trần bì và Bán hạ: vừa bổ khí kiện tỳ vừa táo thấp hóa đàm, dùng khi tỳ khí hư kèm đàm thấp.[1][2]

Lục quân tử thang – Phương tễ · Bổ ích
Lục quân tử thang
Về dùng thuốc: Bài phân tích bài thuốc để học tập. Lượng các vị là tham khảo cho người kê đơn, không phải hướng dẫn tự bốc, tự sắc. Thuốc cổ truyền có thể gây tác dụng phụ và tương tác với thuốc tây; chỉ dùng khi có thầy thuốc chỉ định.

1. Thành phần

Vị thuốc Vai trò Nguyên phương Thang tham khảo Ghi chú
Nhân sâm Quân — 9–12 g
Bạch truật Thần — 9–12 g
Bán hạ (chế) Thần — 4,5–9 g
Phục linh Tá — 9–12 g
Trần bì Tá — 3–6 g
Cam thảo Sứ — 3–6 g

Nguồn bảng: [1]; phân vai: [1]

Cột “thang tham khảo” theo [1]; các tài liệu khác ghi khoảng liều khác nhau[2]. Lượng chỉ để người kê đơn tham khảo.

Quân · Thần · Tá · SứVai trò từng vị trong Lục quân tử thang
  1. QuânChủ trị chứng chính
    Nhân sâm9–12 gBổ khí kiện tỳ
  2. ThầnHỗ trợ vị quân
    Bạch truật9–12 gKiện tỳ táo thấp
    Bán hạ (chế)4,5–9 gTáo thấp hóa đàm, giáng nghịch chỉ nôn
  3. TáPhụ tá, chế bớt tác dụng phụ
    Phục linh9–12 gKiện tỳ thẩm thấp
    Trần bì3–6 gLý khí hóa đàm
  4. SứDẫn thuốc, điều hòa các vị
    Cam thảo3–6 gĐiều hòa

Lượng ghi trên thẻ là liều thang tham khảo. Sơ đồ dựng tự động từ bảng thành phần · Quân – thần – tá – sứ là gì?

2. Công năng và chủ trị

Công năng: Ích khí kiện tỳ, táo thấp hóa đàm.[1][2]

Chủ trị: Tỳ vị khí hư kèm đàm thấp: ăn kém, đầy bụng, buồn nôn, nôn, ho đờm nhiều loãng trắng, phân lỏng, sắc mặt vàng nhợt; lưỡi nhợt bệu rêu trắng nhớt, mạch nhu nhược.[1][2] Xem Tỳ khí hư, Đàm ẩm.

3. Phân tích phương

Bài giữ nguyên khung Tứ quân tử thang: Nhân sâm là quân, Bạch truật là thần, Phục linh là tá, Cam thảo là sứ.[1] Thêm Bán hạ (thần) táo thấp hóa đàm, giáng nghịch chỉ nôn và Trần bì (tá) lý khí, làm khí hành thì đàm hóa.[1] Hai vị thêm vào chính là bài Nhị trần thang thu gọn.

4. Gia giảm và bài phát triển

Hương sa lục quân tử thang: thêm Mộc hương, Sa nhân khi khí trệ đầy bụng.[1]

5. Lưu ý an toàn

Thận trọng khi sốt cao, âm hư nội nhiệt, khí trệ, tân dịch hư, khát, táo bón.[2] Tránh khi âm hư có nhiệt, vị hỏa.[1] Bán hạ phải dùng dạng đã chế.

Kết luận

Lục quân tử thang = Tứ quân tử thang + Trần bì, Bán hạ; bổ khí kiện tỳ kèm táo thấp hóa đàm cho tỳ hư có đàm thấp.[1][2]

Tài liệu tham khảo

  1. Me & Qi. Liu Jun Zi Tang: Benefits, Ingredients & Uses (cập nhật 23/5/2026)
  2. Penner J. (American Dragon). Liu Jun Zi Tang – Chinese Herbs

Chi phí lưu trữ và vận hành website được tài trợ bởi Phòng Khám Chuyên Khoa Y Học Cổ Truyền Phúc An Duyên

Triều Đông Y và Bác Sĩ Chuyên Khoa 1 Võ Thị Hồng Ngọc (Bác Sĩ Ngọc Ơi) Tham Vấn Phát Triển Chuyên Môn và Nhận Phản Hồi Góp Ý Tại Phần Liên Hệ