Phương Tễ

Chích cam thảo thang

Phương tễ · Bổ ích · 炙甘草湯

Chích cam thảo thang: thành phần, công năng và phân tích

Cập nhật lần cuốiKhoảng 3 phút đọcKiểm duyệtTriều Đông Y
Nghe tóm tắtdưới 1 phút

Chích cam thảo thang (Phục mạch thang) là bài kinh điển cho “mạch kết đại, tim đập hồi hộp”: Chích cam thảo và Sinh địa lượng lớn làm quân, phối vị dưỡng âm huyết và vị thông dương.[1][2]

Chích cam thảo thang – Phương tễ · Bổ ích
Chích cam thảo thang
Về dùng thuốc: Bài phân tích bài thuốc để học tập. Lượng các vị là tham khảo cho người kê đơn, không phải hướng dẫn tự bốc, tự sắc. Thuốc cổ truyền có thể gây tác dụng phụ và tương tác với thuốc tây; chỉ dùng khi có thầy thuốc chỉ định.
Hồi hộp, mạch không đều cần được khám tim mạch (điện tim) trước khi dùng thuốc; ngất, đau ngực, khó thở là cấp cứu. Cam thảo liều cao có thể gây giữ muối nước, tăng huyết áp.[3]

1. Thành phần

Vị thuốc Vai trò Nguyên phương Thang tham khảo Ghi chú
Chích cam thảo Quân — 12–15 g
Sinh địa Quân — 30–50 g
Nhân sâm Thần — 6–10 g
A giao Thần — 6–10 g Hòa tan riêng
Mạch môn Thần — 10–15 g
Hỏa ma nhân Thần — 10–15 g
Quế chi Tá — 6–9 g
Sinh khương Tá — 9–10 g
Đại táo Sứ — 10–30 quả Sắc với một ít rượu

Nguồn bảng: [1]; phân vai: [1]

Cột “thang tham khảo” theo [1]; các tài liệu khác ghi khoảng liều khác nhau[2]. Lượng chỉ để người kê đơn tham khảo.

Quân · Thần · Tá · SứVai trò từng vị trong Chích cam thảo thang
  1. QuânChủ trị chứng chính
    Chích cam thảo12–15 gÍch khí dưỡng tâm
    Sinh địa30–50 gTư âm dưỡng huyết
  2. ThầnHỗ trợ vị quân
    Nhân sâm6–10 gBổ khí
    A giao6–10 gDưỡng huyết
    Mạch môn10–15 gDưỡng âm
    Hỏa ma nhân10–15 gDưỡng âm, nhuận táo
  3. TáPhụ tá, chế bớt tác dụng phụ
    Quế chi6–9 gÔn thông tâm dương
    Sinh khương9–10 gÔn thông
  4. SứDẫn thuốc, điều hòa các vị
    Đại táo10–30 quảBổ tỳ, dưỡng huyết

Lượng ghi trên thẻ là liều thang tham khảo. Sơ đồ dựng tự động từ bảng thành phần · Quân – thần – tá – sứ là gì?

2. Công năng và chủ trị

Công năng: Ích khí dưỡng huyết, tư âm thông dương, phục mạch chỉ quý.[1][2]

Chủ trị: Khí huyết âm dương đều hư: mạch kết hoặc đại (không đều, có lúc ngừng), hồi hộp, khó thở khi gắng sức, mệt, mất ngủ, ra mồ hôi, miệng họng khô, táo bón, gầy; lưỡi nhợt bóng ít rêu. Còn dùng cho phế nuy do âm hư: ho khan ít đờm.[1][2] Xem Tâm khí hư, Tâm âm hư.

3. Phân tích phương

Chích cam thảo ích khí dưỡng tâm và Sinh địa lượng rất lớn tư âm dưỡng huyết là hai quân; Nhân sâm, A giao, Mạch môn, Hỏa ma nhân là thần, bổ khí, dưỡng âm huyết.[1] Quế chi, Sinh khương là tá, thông dương để nhiều vị âm nhu không bị trệ; Đại táo và rượu là sứ.[1][2]

4. Gia giảm và bài phát triển

Me & Qi nêu: ứ huyết đau ngực thêm Đan sâm, Xuyên khung; hồi hộp mất ngủ thêm Toan táo nhân, Bá tử nhân; đàm trở ngực thêm Qua lâu, Giới bạch, Bán hạ; âm hư có nhiệt dùng Tây dương sâm thay Nhân sâm, giảm hoặc bỏ Quế chi, Sinh khương. Bài phát triển: Gia giảm phục mạch thang của Ngô Cúc Thông.[1]

5. Lưu ý an toàn

American Dragon ghi chống chỉ định khi âm hư có nhiệt và khi tiêu chảy nặng.[2]

Kết luận

Chích cam thảo thang ích khí dưỡng huyết, tư âm thông dương cho mạch kết đại, hồi hộp; chỉ dùng sau khi đã khám tim mạch.[1][2]

Tài liệu tham khảo

  1. Me & Qi. Zhi Gan Cao Tang: Benefits, Ingredients & Uses (cập nhật 12/10/2026)
  2. Penner J. (American Dragon). Zhi Gan Cao Tang – Chinese Herbs
  3. Me & Qi. Gan Mai Da Zao Tang: Benefits, Ingredients & Uses (cập nhật 20/5/2026)

Chi phí lưu trữ và vận hành website được tài trợ bởi Phòng Khám Chuyên Khoa Y Học Cổ Truyền Phúc An Duyên

Triều Đông Y và Bác Sĩ Chuyên Khoa 1 Võ Thị Hồng Ngọc (Bác Sĩ Ngọc Ơi) Tham Vấn Phát Triển Chuyên Môn và Nhận Phản Hồi Góp Ý Tại Phần Liên Hệ