Chích cam thảo thang: thành phần, công năng và phân tích
Chích cam thảo thang (Phục mạch thang) là bài kinh điển cho “mạch kết đại, tim đập hồi hộp”: Chích cam thảo và Sinh địa lượng lớn làm quân, phối vị dưỡng âm huyết và vị thông dương.[1][2]

1. Thành phần
| Vị thuốc | Vai trò | Nguyên phương | Thang tham khảo | Ghi chú |
|---|---|---|---|---|
| Chích cam thảo | Quân | — | 12–15 g | |
| Sinh địa | Quân | — | 30–50 g | |
| Nhân sâm | Thần | — | 6–10 g | |
| A giao | Thần | — | 6–10 g | Hòa tan riêng |
| Mạch môn | Thần | — | 10–15 g | |
| Hỏa ma nhân | Thần | — | 10–15 g | |
| Quế chi | Tá | — | 6–9 g | |
| Sinh khương | Tá | — | 9–10 g | |
| Đại táo | Sứ | — | 10–30 quả | Sắc với một ít rượu |
Nguồn bảng: [1]; phân vai: [1]
Cột “thang tham khảo” theo [1]; các tài liệu khác ghi khoảng liều khác nhau[2]. Lượng chỉ để người kê đơn tham khảo.
- QuânChủ trị chứng chínhChích cam thảo12–15 gÍch khí dưỡng tâmSinh địa30–50 gTư âm dưỡng huyết
- ThầnHỗ trợ vị quânNhân sâm6–10 gBổ khíA giao6–10 gDưỡng huyếtMạch môn10–15 gDưỡng âmHỏa ma nhân10–15 gDưỡng âm, nhuận táo
- TáPhụ tá, chế bớt tác dụng phụQuế chi6–9 gÔn thông tâm dươngSinh khương9–10 gÔn thông
- SứDẫn thuốc, điều hòa các vịĐại táo10–30 quảBổ tỳ, dưỡng huyết
Lượng ghi trên thẻ là liều thang tham khảo. Sơ đồ dựng tự động từ bảng thành phần · Quân – thần – tá – sứ là gì?
2. Công năng và chủ trị
Công năng: Ích khí dưỡng huyết, tư âm thông dương, phục mạch chỉ quý.[1][2]
Chủ trị: Khí huyết âm dương đều hư: mạch kết hoặc đại (không đều, có lúc ngừng), hồi hộp, khó thở khi gắng sức, mệt, mất ngủ, ra mồ hôi, miệng họng khô, táo bón, gầy; lưỡi nhợt bóng ít rêu. Còn dùng cho phế nuy do âm hư: ho khan ít đờm.[1][2] Xem Tâm khí hư, Tâm âm hư.
3. Phân tích phương
Chích cam thảo ích khí dưỡng tâm và Sinh địa lượng rất lớn tư âm dưỡng huyết là hai quân; Nhân sâm, A giao, Mạch môn, Hỏa ma nhân là thần, bổ khí, dưỡng âm huyết.[1] Quế chi, Sinh khương là tá, thông dương để nhiều vị âm nhu không bị trệ; Đại táo và rượu là sứ.[1][2]
4. Gia giảm và bài phát triển
Me & Qi nêu: ứ huyết đau ngực thêm Đan sâm, Xuyên khung; hồi hộp mất ngủ thêm Toan táo nhân, Bá tử nhân; đàm trở ngực thêm Qua lâu, Giới bạch, Bán hạ; âm hư có nhiệt dùng Tây dương sâm thay Nhân sâm, giảm hoặc bỏ Quế chi, Sinh khương. Bài phát triển: Gia giảm phục mạch thang của Ngô Cúc Thông.[1]
5. Lưu ý an toàn
American Dragon ghi chống chỉ định khi âm hư có nhiệt và khi tiêu chảy nặng.[2]
Kết luận
Chích cam thảo thang ích khí dưỡng huyết, tư âm thông dương cho mạch kết đại, hồi hộp; chỉ dùng sau khi đã khám tim mạch.[1][2]