Phương Tễ

Kỷ cúc địa hoàng hoàn

Phương tễ · Bổ ích · 杞菊地黃丸

Kỷ cúc địa hoàng hoàn: thành phần, công năng và phân tích

Cập nhật lần cuốiKhoảng 3 phút đọcKiểm duyệtTriều Đông Y
Nghe tóm tắtdưới 1 phút

Kỷ cúc địa hoàng hoàn thêm Câu kỷ tử và Cúc hoa vào Lục vị địa hoàng hoàn, hướng tác dụng lên mắt.[1][2]

Kỷ cúc địa hoàng hoàn – Phương tễ · Bổ ích
Kỷ cúc địa hoàng hoàn
Về dùng thuốc: Bài phân tích bài thuốc để học tập. Lượng các vị là tham khảo cho người kê đơn, không phải hướng dẫn tự bốc, tự sắc. Thuốc cổ truyền có thể gây tác dụng phụ và tương tác với thuốc tây; chỉ dùng khi có thầy thuốc chỉ định.

1. Thành phần

Vị thuốc Vai trò Nguyên phương Thang tham khảo Ghi chú
Thục địa Quân — 24 g
Câu kỷ tử Thần — 9–15 g
Sơn thù Thần — 12 g
Sơn dược (Hoài sơn) Thần — 12 g
Cúc hoa Tá — 9–10 g
Trạch tả Tá — 9 g
Mẫu đơn bì Tá — 9 g
Phục linh Tá — 9 g

Nguồn bảng: [1]; phân vai: [1]

Cột “thang tham khảo” theo [1]; các tài liệu khác ghi khoảng liều khác nhau[2]. Lượng chỉ để người kê đơn tham khảo.

Quân · Thần · Tá · SứVai trò từng vị trong Kỷ cúc địa hoàng hoàn
  1. QuânChủ trị chứng chính
    Thục địa24 gTư âm bổ thận
  2. ThầnHỗ trợ vị quân
    Câu kỷ tử9–15 gBổ can thận, sáng mắt
    Sơn thù12 gBổ can thận
    Sơn dược (Hoài sơn)12 gBổ tỳ thận
  3. TáPhụ tá, chế bớt tác dụng phụ
    Cúc hoa9–10 gThanh can, sáng mắt
    Trạch tả9 gLợi thấp
    Mẫu đơn bì9 gThanh can hỏa
    Phục linh9 gKiện tỳ thẩm thấp

Bài không có vị sứ riêng. Lượng ghi trên thẻ là liều thang tham khảo. Sơ đồ dựng tự động từ bảng thành phần · Quân – thần – tá – sứ là gì?

2. Công năng và chủ trị

Công năng: Tư thận dưỡng can, sáng mắt.[1][2]

Chủ trị: Can thận âm hư: mắt mờ, khô mắt, sợ ánh sáng, chảy nước mắt khi gặp gió, chóng mặt, ù tai, mỏi lưng gối; lưỡi đỏ ít rêu, mạch tế sác.[1][2] Xem Can Thận âm hư.

3. Phân tích phương

Khung bài là Lục vị địa hoàng hoàn với Thục địa làm quân.[1] Thêm Câu kỷ tử bổ can thận và Cúc hoa thanh can – cả hai đều “minh mục” (làm sáng mắt), vì can khai khiếu ra mắt.[1][2]

4. Gia giảm và bài phát triển

Me & Qi nêu: lưng gối đau nhiều thêm Đỗ trọng; hư nhiệt mồ hôi trộm thêm Tri mẫu, Hoàng bá; khô miệng thêm Thiên môn đông, Thạch hộc; tăng huyết áp tiền mãn kinh thêm Câu đằng, Thiên ma, Thạch quyết minh.[1]

5. Lưu ý an toàn

American Dragon ghi thận trọng khi tỳ hư tiêu chảy, khó tiêu, rêu trắng nhớt; chống chỉ định khi dương hư.[2] Mắt mờ tăng dần, nhìn méo, đau mắt đỏ, sợ ánh sáng nhiều cần khám mắt (glôcôm, đục thủy tinh thể, bệnh võng mạc…).

Kết luận

Kỷ cúc địa hoàng hoàn = Lục vị địa hoàng hoàn + Câu kỷ tử, Cúc hoa; tư thận dưỡng can, sáng mắt.[1][2]

Tài liệu tham khảo

  1. Me & Qi. Qi Ju Di Huang Wan: Benefits, Ingredients & Uses (cập nhật 23/5/2026)
  2. Penner J. (American Dragon). Qi Ju Di Huang Wan – Chinese Herbs

Chi phí lưu trữ và vận hành website được tài trợ bởi Phòng Khám Chuyên Khoa Y Học Cổ Truyền Phúc An Duyên

Triều Đông Y và Bác Sĩ Chuyên Khoa 1 Võ Thị Hồng Ngọc (Bác Sĩ Ngọc Ơi) Tham Vấn Phát Triển Chuyên Môn và Nhận Phản Hồi Góp Ý Tại Phần Liên Hệ