Kỷ cúc địa hoàng hoàn: thành phần, công năng và phân tích
Kỷ cúc địa hoàng hoàn thêm Câu kỷ tử và Cúc hoa vào Lục vị địa hoàng hoàn, hướng tác dụng lên mắt.[1][2]

1. Thành phần
| Vị thuốc | Vai trò | Nguyên phương | Thang tham khảo | Ghi chú |
|---|---|---|---|---|
| Thục địa | Quân | — | 24 g | |
| Câu kỷ tử | Thần | — | 9–15 g | |
| Sơn thù | Thần | — | 12 g | |
| Sơn dược (Hoài sơn) | Thần | — | 12 g | |
| Cúc hoa | Tá | — | 9–10 g | |
| Trạch tả | Tá | — | 9 g | |
| Mẫu đơn bì | Tá | — | 9 g | |
| Phục linh | Tá | — | 9 g |
Nguồn bảng: [1]; phân vai: [1]
Cột “thang tham khảo” theo [1]; các tài liệu khác ghi khoảng liều khác nhau[2]. Lượng chỉ để người kê đơn tham khảo.
- QuânChủ trị chứng chínhThục địa24 gTư âm bổ thận
- ThầnHỗ trợ vị quânCâu kỷ tử9–15 gBổ can thận, sáng mắtSơn thù12 gBổ can thậnSơn dược (Hoài sơn)12 gBổ tỳ thận
- TáPhụ tá, chế bớt tác dụng phụCúc hoa9–10 gThanh can, sáng mắtTrạch tả9 gLợi thấpMẫu đơn bì9 gThanh can hỏaPhục linh9 gKiện tỳ thẩm thấp
Bài không có vị sứ riêng. Lượng ghi trên thẻ là liều thang tham khảo. Sơ đồ dựng tự động từ bảng thành phần · Quân – thần – tá – sứ là gì?
2. Công năng và chủ trị
Công năng: Tư thận dưỡng can, sáng mắt.[1][2]
Chủ trị: Can thận âm hư: mắt mờ, khô mắt, sợ ánh sáng, chảy nước mắt khi gặp gió, chóng mặt, ù tai, mỏi lưng gối; lưỡi đỏ ít rêu, mạch tế sác.[1][2] Xem Can Thận âm hư.
3. Phân tích phương
Khung bài là Lục vị địa hoàng hoàn với Thục địa làm quân.[1] Thêm Câu kỷ tử bổ can thận và Cúc hoa thanh can – cả hai đều “minh mục” (làm sáng mắt), vì can khai khiếu ra mắt.[1][2]
4. Gia giảm và bài phát triển
Me & Qi nêu: lưng gối đau nhiều thêm Đỗ trọng; hư nhiệt mồ hôi trộm thêm Tri mẫu, Hoàng bá; khô miệng thêm Thiên môn đông, Thạch hộc; tăng huyết áp tiền mãn kinh thêm Câu đằng, Thiên ma, Thạch quyết minh.[1]
5. Lưu ý an toàn
American Dragon ghi thận trọng khi tỳ hư tiêu chảy, khó tiêu, rêu trắng nhớt; chống chỉ định khi dương hư.[2] Mắt mờ tăng dần, nhìn méo, đau mắt đỏ, sợ ánh sáng nhiều cần khám mắt (glôcôm, đục thủy tinh thể, bệnh võng mạc…).
Kết luận
Kỷ cúc địa hoàng hoàn = Lục vị địa hoàng hoàn + Câu kỷ tử, Cúc hoa; tư thận dưỡng can, sáng mắt.[1][2]