Phương Tễ

Tứ vật thang

Phương tễ · Bổ ích · 四物湯

Tứ vật thang: thành phần, công năng và phân tích

Cập nhật lần cuốiKhoảng 3 phút đọcKiểm duyệtTriều Đông Y
Nghe tóm tắtdưới 1 phút

Tứ vật thang là bài gốc của nhóm bổ huyết: Thục địa, Đương quy, Bạch thược, Xuyên khung bổ huyết mà không trệ, đồng thời điều kinh.[1][2]

Tứ vật thang – Phương tễ · Bổ ích
Tứ vật thang
Về dùng thuốc: Bài phân tích bài thuốc để học tập. Lượng các vị là tham khảo cho người kê đơn, không phải hướng dẫn tự bốc, tự sắc. Thuốc cổ truyền có thể gây tác dụng phụ và tương tác với thuốc tây; chỉ dùng khi có thầy thuốc chỉ định.

1. Thành phần

Vị thuốc Vai trò Nguyên phương Thang tham khảo Ghi chú
Thục địa Quân — 12–15 g
Đương quy Thần — 9–12 g
Bạch thược Tá — 9–12 g
Xuyên khung Tá — 6–9 g

Nguồn bảng: [1]; phân vai: [1]

Cột “thang tham khảo” theo [1]; các tài liệu khác ghi khoảng liều khác nhau[2]. Lượng chỉ để người kê đơn tham khảo.

Quân · Thần · Tá · SứVai trò từng vị trong Tứ vật thang
  1. QuânChủ trị chứng chính
    Thục địa12–15 gBổ huyết, tư âm
  2. ThầnHỗ trợ vị quân
    Đương quy9–12 gBổ huyết, hoạt huyết, điều kinh
  3. TáPhụ tá, chế bớt tác dụng phụ
    Bạch thược9–12 gDưỡng huyết, liễm âm, nhu can
    Xuyên khung6–9 gHoạt huyết hành khí

Bài không có vị sứ riêng. Lượng ghi trên thẻ là liều thang tham khảo. Sơ đồ dựng tự động từ bảng thành phần · Quân – thần – tá – sứ là gì?

2. Công năng và chủ trị

Công năng: Bổ huyết, điều huyết, điều kinh.[1][2]

Chủ trị: Huyết hư: sắc mặt nhợt, chóng mặt, mắt mờ, hồi hộp, mất ngủ; kinh nguyệt ít, muộn, bế kinh, đau bụng âm ỉ khi hành kinh.[1][2] Xem Can huyết hư, Tâm huyết hư, Huyết.

3. Phân tích phương

Thục địa là quân, bổ huyết tư âm; Đương quy là thần, vừa bổ vừa hoạt huyết; Bạch thược, Xuyên khung là tá.[1]

Hai vị “tĩnh” (Thục địa, Bạch thược) bổ huyết, hai vị “động” (Đương quy, Xuyên khung) hành huyết, nên bài bổ mà không trệ. Me & Qi ghi nguyên phương dùng bốn vị lượng bằng nhau.[1]

4. Gia giảm và bài phát triển

Bát trân thang (hợp Tứ quân tử thang), Đào hồng tứ vật thang (thêm Đào nhân, Hồng hoa), Thánh dũ thang (thêm Nhân sâm, Hoàng kỳ).[1]

5. Lưu ý an toàn

Chống chỉ định khi mất máu cấp nặng, suy kiệt thở gấp, mất nước, huyết thoát khí thoát; thận trọng khi tỳ vị hư (Thục địa nê trệ) và khi có thai.[2] Người đang dùng thuốc chống đông cần hỏi bác sĩ vì Đương quy có thể làm tăng nguy cơ chảy máu – xem bài Đương quy.

Kết luận

Tứ vật thang là bài gốc bổ huyết, Thục địa làm quân, Đương quy làm thần; hai vị tĩnh, hai vị động giúp bổ mà không trệ.[1][2]

Tài liệu tham khảo

  1. Me & Qi. Si Wu Tang: Benefits, Ingredients & Uses (cập nhật 5/10/2026)
  2. Penner J. (American Dragon). Si Wu Tang – Chinese Herbs

Chi phí lưu trữ và vận hành website được tài trợ bởi Phòng Khám Chuyên Khoa Y Học Cổ Truyền Phúc An Duyên

Triều Đông Y và Bác Sĩ Chuyên Khoa 1 Võ Thị Hồng Ngọc (Bác Sĩ Ngọc Ơi) Tham Vấn Phát Triển Chuyên Môn và Nhận Phản Hồi Góp Ý Tại Phần Liên Hệ