Phương Tễ

Cam lộ tiêu độc đan

Phương tễ · Khử thấp · 甘露消毒丹

Cam lộ tiêu độc đan: thành phần, công năng và phân tích

Cập nhật lần cuốiKhoảng 3 phút đọcKiểm duyệtTriều Đông Y
Nghe tóm tắtdưới 1 phút

Cam lộ tiêu độc đan – được ví là “thánh dược trị thấp ôn” – vừa thơm hóa thấp, vừa thanh nhiệt giải độc, lợi họng, lợi tiểu.[1][2]

Cam lộ tiêu độc đan – Phương tễ · Khử thấp
Cam lộ tiêu độc đan
Về dùng thuốc: Bài phân tích bài thuốc để học tập. Lượng các vị là tham khảo cho người kê đơn, không phải hướng dẫn tự bốc, tự sắc. Thuốc cổ truyền có thể gây tác dụng phụ và tương tác với thuốc tây; chỉ dùng khi có thầy thuốc chỉ định.
Vị Mộc thông phải đúng loài (Akebia hoặc Xuyên mộc thông – Clematis); tuyệt đối không dùng Quan mộc thông (Aristolochia) chứa acid aristolochic gây suy thận, ung thư.[3] Vàng da, vàng mắt, sốt cần được khám và xét nghiệm (viêm gan, tắc mật…).

1. Thành phần

Vị thuốc Vai trò Nguyên phương Thang tham khảo Ghi chú
Hoạt thạch Quân — 15–18 g Bọc vải
Nhân trần Quân — 10–15 g
Hoàng cầm Quân — 6–10 g
Thạch xương bồ Thần — 5–10 g
Hoắc hương Thần — 3–6 g
Bạch đậu khấu Thần — 2–5 g Cho vào sau
Mộc thông (đúng loài) Thần — 3–6 g Xem cảnh báo
Liên kiều Tá — 5–10 g
Xạ can Tá — 3–6 g
Xuyên bối mẫu Tá — 3–6 g
Bạc hà Tá — 3–6 g Cho vào sau

Nguồn bảng: [1]; phân vai: [1]

Nguyên phương tán bột, mỗi lần 9 g, ngày 2 lần.[1] American Dragon ghi khoảng liều rộng hơn.[2] Lượng chỉ để người kê đơn tham khảo.

Quân · Thần · Tá · SứVai trò từng vị trong Cam lộ tiêu độc đan
  1. QuânChủ trị chứng chính
    Hoạt thạch15–18 gLợi thấp thanh nhiệt
    Nhân trần10–15 gThanh lợi thấp nhiệt, thoái hoàng
    Hoàng cầm6–10 gThanh nhiệt táo thấp
  2. ThầnHỗ trợ vị quân
    Thạch xương bồ5–10 gHóa trọc khai khiếu
    Hoắc hương3–6 gHóa thấp
    Bạch đậu khấu2–5 gHành khí hóa thấp
    Mộc thông (đúng loài)3–6 gLợi thấp
  3. TáPhụ tá, chế bớt tác dụng phụ
    Liên kiều5–10 gThanh nhiệt giải độc
    Xạ can3–6 gLợi họng
    Xuyên bối mẫu3–6 gHóa đàm tán kết
    Bạc hà3–6 gSơ tán, lợi họng

Bài không có vị sứ riêng. Lượng ghi trên thẻ là liều thang tham khảo. Sơ đồ dựng tự động từ bảng thành phần · Quân – thần – tá – sứ là gì?

2. Công năng và chủ trị

Công năng: Lợi thấp hóa trọc, thanh nhiệt giải độc.[1][2]

Chủ trị: Thấp ôn, thời dịch, thấp nhiệt ngang nhau: sốt, mệt, mình nặng, đầy ngực bụng, họng sưng đau, có thể vàng da, tiểu ít sẫm; rêu trắng nhớt dày hoặc vàng, mạch nhu sác.[1][2] Xem Thấp nhiệt uẩn Tỳ.

3. Phân tích phương

Hoạt thạch, Nhân trần, Hoàng cầm là quân – lợi thấp, thoái hoàng, thanh nhiệt; Thạch xương bồ, Hoắc hương, Bạch đậu khấu thơm hóa trọc, Mộc thông lợi thấp – thần.[1] Liên kiều, Xạ can, Bối mẫu, Bạc hà thanh nhiệt giải độc, lợi họng.[1][2] So với Tam nhân thang (thấp trội hơn nhiệt).[1]

4. Gia giảm và bài phát triển

Me & Qi nêu: vàng da kèm táo bón thêm Chi tử, Đại hoàng; họng sưng nhiều thêm Sơn đậu căn, Bản lam căn; thấp nặng hơn nhiệt thêm Thương truật, Bán hạ; sốt cao có ban thêm Kim ngân hoa, Xích thược; tiểu buốt đục thêm Xa tiền tử, Bạch mao căn.[1]

5. Lưu ý an toàn

American Dragon ghi chống chỉ định khi âm hư rõ.[2] Me & Qi ghi tránh khi âm hư nội nhiệt không thấp, hàn thấp tỳ dương hư; thận trọng khi nhiệt đã vào dinh huyết, suy thận; có thai chỉ dùng khi có thầy thuốc theo dõi.[1]

Kết luận

Cam lộ tiêu độc đan lợi thấp hóa trọc, thanh nhiệt giải độc cho thấp ôn thấp nhiệt ngang nhau; Mộc thông phải đúng loài.[1][2][3]

Tài liệu tham khảo

  1. Me & Qi. Gan Lu Xiao Du Dan: Benefits, Ingredients & Uses (cập nhật 23/5/2026)
  2. Penner J. (American Dragon). Gan Lu Xiao Du Dan – Chinese Herbs
  3. U.S. Food and Drug Administration. Import Alert 54-10: Detention without physical examination of dietary supplement products containing aristolochic acid (đăng 10/12/2020)

Chi phí lưu trữ và vận hành website được tài trợ bởi Phòng Khám Chuyên Khoa Y Học Cổ Truyền Phúc An Duyên

Triều Đông Y và Bác Sĩ Chuyên Khoa 1 Võ Thị Hồng Ngọc (Bác Sĩ Ngọc Ơi) Tham Vấn Phát Triển Chuyên Môn và Nhận Phản Hồi Góp Ý Tại Phần Liên Hệ