Phương Tễ

Tam nhân thang

Phương tễ · Khử thấp · 三仁湯

Tam nhân thang: thành phần, công năng và phân tích

Cập nhật lần cuốiKhoảng 3 phút đọcKiểm duyệtTriều Đông Y
Nghe tóm tắtdưới 1 phút

Tam nhân thang của Ngô Cúc Thông trị thấp ôn mới mắc, thấp nặng hơn nhiệt: ba “nhân” tác động lên ba tiêu – Hạnh nhân tuyên thượng, Bạch đậu khấu sướng trung, Ý dĩ thấm hạ.[1][2]

Tam nhân thang – Phương tễ · Khử thấp
Tam nhân thang
Về dùng thuốc: Bài phân tích bài thuốc để học tập. Lượng các vị là tham khảo cho người kê đơn, không phải hướng dẫn tự bốc, tự sắc. Thuốc cổ truyền có thể gây tác dụng phụ và tương tác với thuốc tây; chỉ dùng khi có thầy thuốc chỉ định.

1. Thành phần

Vị thuốc Vai trò Nguyên phương Thang tham khảo Ghi chú
Hạnh nhân Quân — 15 g
Bạch đậu khấu Quân — 6 g
Ý dĩ Quân — 18 g
Bán hạ (chế) Thần — 10–15 g
Hậu phác Thần — 6 g
Hoạt thạch Tá — 18 g
Thông thảo Tá — 6 g
Đạm trúc diệp Tá — 6 g

Nguồn bảng: [1]; phân vai: [1]

Cột “thang tham khảo” theo [1]; các tài liệu khác ghi khoảng liều khác nhau[2]. Lượng chỉ để người kê đơn tham khảo.

Quân · Thần · Tá · SứVai trò từng vị trong Tam nhân thang
  1. QuânChủ trị chứng chính
    Hạnh nhân15 gTuyên phế khí (thượng tiêu)
    Bạch đậu khấu6 gHành khí hóa thấp (trung tiêu)
    Ý dĩ18 gThấm thấp lợi niệu (hạ tiêu)
  2. ThầnHỗ trợ vị quân
    Bán hạ (chế)10–15 gTáo thấp
    Hậu phác6 gHành khí hóa thấp
  3. TáPhụ tá, chế bớt tác dụng phụ
    Hoạt thạch18 gLợi thấp thanh nhiệt
    Thông thảo6 gLợi thấp thanh nhiệt
    Đạm trúc diệp6 gThanh nhiệt lợi niệu

Bài không có vị sứ riêng. Lượng ghi trên thẻ là liều thang tham khảo. Sơ đồ dựng tự động từ bảng thành phần · Quân – thần – tá – sứ là gì?

2. Công năng và chủ trị

Công năng: Tuyên sướng khí cơ, thanh lợi thấp nhiệt.[1][2]

Chủ trị: Thấp ôn giai đoạn đầu, thấp nặng hơn nhiệt: đau đầu, sợ lạnh, mình nặng đau, tức ngực, không đói, sốt về chiều, sắc mặt vàng nhạt, không khát; rêu trắng nhớt, mạch nhu.[1][2] Xem Thấp nhiệt uẩn Tỳ, Tam tiêu biện chứng.

3. Phân tích phương

Ba “nhân” là quân: Hạnh nhân tuyên phế ở thượng tiêu (khí hóa thì thấp hóa), Bạch đậu khấu hóa thấp ở trung tiêu, Ý dĩ thấm thấp ở hạ tiêu.[1] Bán hạ, Hậu phác hành khí táo thấp – thần; Hoạt thạch, Thông thảo, Trúc diệp lợi thấp thanh nhiệt – tá.[1][2] Ví dụ tiêu biểu của tam tiêu biện chứng.

4. Gia giảm và bài phát triển

Me & Qi nêu: có biểu chứng thêm Hoắc hương, Hương nhu; hàn nhiệt vãng lai thêm Thanh hao, Thảo quả; nhiệt nặng thêm Hoàng cầm, Liên kiều; tiểu buốt thêm Xa tiền tử; chàm thêm Địa phu tử, Bạch tiên bì.[1]

5. Lưu ý an toàn

American Dragon ghi chỉ dùng cho thấp nhiệt mà thấp nặng hơn nhiệt.[2] Sốt kéo dài không rõ nguyên nhân cần được khám, xét nghiệm. Bán hạ phải dùng dạng đã chế; bán hạ sống có độc – xem Các vị thuốc có độc.

Kết luận

Tam nhân thang tuyên sướng khí cơ, thanh lợi thấp nhiệt cho thấp ôn giai đoạn đầu; ba “nhân” tác động lên ba tiêu.[1][2]

Tài liệu tham khảo

  1. Me & Qi. San Ren Tang: Benefits, Ingredients & Uses (cập nhật 23/5/2026)
  2. Penner J. (American Dragon). San Ren Tang – Chinese Herbs

Chi phí lưu trữ và vận hành website được tài trợ bởi Phòng Khám Chuyên Khoa Y Học Cổ Truyền Phúc An Duyên

Triều Đông Y và Bác Sĩ Chuyên Khoa 1 Võ Thị Hồng Ngọc (Bác Sĩ Ngọc Ơi) Tham Vấn Phát Triển Chuyên Môn và Nhận Phản Hồi Góp Ý Tại Phần Liên Hệ