Bình vị tán: thành phần, công năng và phân tích
Bình vị tán là bài gốc của nhóm táo thấp: Thương truật, Hậu phác, Trần bì, Cam thảo làm tan thấp trệ ở trung tiêu.[1][2]

1. Thành phần
| Vị thuốc | Vai trò | Nguyên phương | Thang tham khảo | Ghi chú |
|---|---|---|---|---|
| Thương truật | Quân | — | 9–15 g | |
| Hậu phác | Thần | — | 6–9 g | |
| Trần bì | Tá | — | 6–9 g | |
| Cam thảo | Sứ | — | 3–6 g |
Nguồn bảng: [1]; phân vai: [1]
Nguyên phương tán bột, mỗi lần 6 g sắc với 2 lát Sinh khương, 2 quả Đại táo.[1] Cột “thang tham khảo” theo [1]; American Dragon ghi khoảng liều khác.[2] Lượng chỉ để người kê đơn tham khảo.
- QuânChủ trị chứng chínhThương truật9–15 gTáo thấp kiện tỳ
- ThầnHỗ trợ vị quânHậu phác6–9 gHành khí, tiêu đầy
- TáPhụ tá, chế bớt tác dụng phụTrần bì6–9 gLý khí hòa vị
- SứDẫn thuốc, điều hòa các vịCam thảo3–6 gBổ tỳ, hòa hoãn tính táo
Lượng ghi trên thẻ là liều thang tham khảo. Sơ đồ dựng tự động từ bảng thành phần · Quân – thần – tá – sứ là gì?
2. Công năng và chủ trị
Công năng: Táo thấp kiện tỳ, hành khí hòa vị.[1][2]
Chủ trị: Thấp trệ tỳ vị: thượng vị và bụng đầy tức, ăn kém, buồn nôn, phân lỏng, chân tay nặng nề, mệt, buồn ngủ; rêu lưỡi trắng dày nhớt, mạch hoãn.[1][2] Xem Hàn thấp khốn Tỳ.
3. Phân tích phương
Thương truật là quân, đắng ấm táo thấp; Hậu phác là thần, hành khí tiêu đầy; Trần bì là tá, lý khí hòa vị; Cam thảo là sứ, hòa hoãn bớt tính táo.[1] Thấp gây khí trệ, khí trệ làm thấp khó tan – nên bài vừa táo thấp vừa hành khí.
4. Gia giảm và bài phát triển
Hương sa bình vị tán, Bất hoán kim chính khí tán, Vị linh thang (hợp Ngũ linh tán).[1]
5. Lưu ý an toàn
Tránh khi âm hư khô táo (lưỡi đỏ ít rêu), tỳ vị hư mà không có thấp, và khi có thai (Hậu phác).[1] Thận trọng khi có thai, cần gia giảm khi âm hư hoặc huyết hư.[2]
Kết luận
Bình vị tán táo thấp kiện tỳ, hành khí hòa vị cho thấp trệ tỳ vị, Thương truật làm quân, Hậu phác làm thần.[1][2]