Phương Tễ

Lục nhất tán

Phương tễ · Khu thử · 六一散

Lục nhất tán: thành phần, công năng và phân tích

Cập nhật lần cuốiKhoảng 3 phút đọcKiểm duyệtTriều Đông Y
Nghe tóm tắtdưới 1 phút

Lục nhất tán của Lưu Hoàn Tố chỉ hai vị: Hoạt thạch sáu phần, Cam thảo một phần – đưa thử thấp ra theo đường tiểu.[1][2]

Lục nhất tán – Phương tễ · Khu thử
Lục nhất tán
Về dùng thuốc: Bài phân tích bài thuốc để học tập. Lượng các vị là tham khảo cho người kê đơn, không phải hướng dẫn tự bốc, tự sắc. Thuốc cổ truyền có thể gây tác dụng phụ và tương tác với thuốc tây; chỉ dùng khi có thầy thuốc chỉ định.

1. Thành phần

Vị thuốc Vai trò Nguyên phương Thang tham khảo Ghi chú
Hoạt thạch Quân — 18 g (6 phần)
Cam thảo (sống) Tá — 3 g (1 phần)

Nguồn bảng: [1]; phân vai: [1]

Tỉ lệ 6 : 1 là cốt lõi của bài.[1][2] Lượng chỉ để người kê đơn tham khảo.

Quân · Thần · Tá · SứVai trò từng vị trong Lục nhất tán
  1. QuânChủ trị chứng chính
    Hoạt thạch18 g (6 phần)Thanh thử, lợi thấp, lợi tiểu
  2. TáPhụ tá, chế bớt tác dụng phụ
    Cam thảo (sống)3 g (1 phần)Thanh nhiệt, hòa trung, sinh tân

Bài không có vị thần, sứ riêng. Lượng ghi trên thẻ là liều thang tham khảo. Sơ đồ dựng tự động từ bảng thành phần · Quân – thần – tá – sứ là gì?

2. Công năng và chủ trị

Công năng: Thanh thử lợi thấp.[1][2]

Chủ trị: Thử thấp: sốt, khát, bứt rứt, tiểu ít sẫm, tiêu chảy nước, mình nặng mệt; hoặc thấp nhiệt bàng quang: tiểu buốt, tiểu rắt, sỏi tiết niệu.[1][2] Xem Thử tà, Bàng quang thấp nhiệt.

3. Phân tích phương

Hoạt thạch nặng, lạnh, trơn là quân – thanh thử, lợi thấp qua đường tiểu; Cam thảo sống là tá, thanh nhiệt hòa trung, phòng Hoạt thạch quá lạnh trơn mà tổn tân dịch.[1][2]

4. Gia giảm và bài phát triển

Me & Qi nêu: tâm phiền hồi hộp mất ngủ thêm Chu sa (Ích nguyên tán; Chu sa là hợp chất thủy ngân, không nên dùng); can đởm hỏa thêm Thanh đại (Bích ngọc tán); có biểu chứng nhẹ thêm Bạc hà (Kê tô tán); tiểu buốt, sỏi thêm Hải kim sa, Kim tiền thảo; tiểu máu thêm Trắc bá diệp, Tiểu kế, Bồ hoàng.[1]

5. Lưu ý an toàn

Me & Qi ghi thận trọng khi có thai; tránh khi tỳ vị hư hàn, âm hư không thấp, không có thấp nhiệt; uống cách thuốc tây 1–2 giờ.[1] American Dragon ghi chống chỉ định khi có thai, khi tiểu nhiều trong, khi thử mà không có thấp; thận trọng ở người yếu, già, âm hư.[2] Tiểu buốt kèm sốt, đau lưng, tiểu máu cần đi khám.

Kết luận

Lục nhất tán thanh thử lợi thấp bằng Hoạt thạch – Cam thảo tỉ lệ 6 : 1; không dùng khi có thai.[1][2]

Tài liệu tham khảo

  1. Me & Qi. Liu Yi San: Benefits, Ingredients & Uses (cập nhật 23/5/2026)
  2. Penner J. (American Dragon). Liu Yi San – Chinese Herbs

Chi phí lưu trữ và vận hành website được tài trợ bởi Phòng Khám Chuyên Khoa Y Học Cổ Truyền Phúc An Duyên

Triều Đông Y và Bác Sĩ Chuyên Khoa 1 Võ Thị Hồng Ngọc (Bác Sĩ Ngọc Ơi) Tham Vấn Phát Triển Chuyên Môn và Nhận Phản Hồi Góp Ý Tại Phần Liên Hệ