Bối mẫu qua lâu tán: thành phần, công năng và phân tích
Bối mẫu qua lâu tán của Trình Quốc Bành trị “táo đàm” – đờm ít mà dính, khó khạc – bằng các vị nhuận phế hóa đàm, không dùng vị táo.[1][2]

1. Thành phần
| Vị thuốc | Vai trò | Nguyên phương | Thang tham khảo | Ghi chú |
|---|---|---|---|---|
| Xuyên bối mẫu | Quân | — | 4,5–10 g | |
| Qua lâu | Quân | — | 3–10 g | |
| Thiên hoa phấn | Thần | — | 2,5–10 g | |
| Phục linh | Tá | — | 2,5–10 g | |
| Quất hồng | Tá | — | 2,5–6 g | |
| Cát cánh | Sứ | — | 2,5–6 g |
Nguồn bảng: [1]; phân vai: [1]
Cột “thang tham khảo” theo [1]; các tài liệu khác ghi khoảng liều khác nhau[2]. Lượng chỉ để người kê đơn tham khảo.
- QuânChủ trị chứng chínhXuyên bối mẫu4,5–10 gNhuận phế hóa đàmQua lâu3–10 gThanh nhiệt nhuận táo hóa đàm
- ThầnHỗ trợ vị quânThiên hoa phấn2,5–10 gThanh nhiệt sinh tân
- TáPhụ tá, chế bớt tác dụng phụPhục linh2,5–10 gKiện tỳ thẩm thấpQuất hồng2,5–6 gLý khí hóa đàm
- SứDẫn thuốc, điều hòa các vịCát cánh2,5–6 gTuyên phế lợi họng
Lượng ghi trên thẻ là liều thang tham khảo. Sơ đồ dựng tự động từ bảng thành phần · Quân – thần – tá – sứ là gì?
2. Công năng và chủ trị
Công năng: Nhuận phế thanh nhiệt, lý khí hóa đàm.[1][2]
Chủ trị: Táo đàm ở phế: ho sặc từng cơn, đờm ít đặc dính khó khạc, họng khô; rêu trắng mà khô, mạch sác.[1][2] Xem Táo tà phạm Phế.
3. Phân tích phương
Xuyên bối mẫu, Qua lâu là quân, nhuận phế thanh nhiệt hóa đàm; Thiên hoa phấn thanh nhiệt sinh tân – thần; Phục linh, Quất hồng lý khí hóa đàm; Cát cánh tuyên phế lợi họng.[1][2]
4. Gia giảm và bài phát triển
Me & Qi nêu: kèm phong ngứa họng thêm Tang diệp, Hạnh nhân, Thuyền thoái, Ngưu bàng tử; táo nhiệt nhiều họng đau khát thêm Mạch môn, Huyền sâm, Thạch cao; khàn tiếng đờm lẫn máu thêm Sa sâm, A giao, Bạch cập, bỏ Quất hồng; đờm vàng nhiều thêm Hoàng cầm, Đởm nam tinh.[1]
5. Lưu ý an toàn
American Dragon ghi chống chỉ định khi ho do âm hư.[2] Me & Qi ghi tránh khi âm hư hư hỏa ho khan không đờm, đờm loãng trắng nhiều do tỳ dương hư; thận trọng khi tỳ hư, khi phong hàn chưa giải, khi có thai.[1] Ho đờm lẫn máu kéo dài cần chụp phim phổi.
Kết luận
Bối mẫu qua lâu tán nhuận phế thanh nhiệt, lý khí hóa đàm cho ho đờm ít dính do táo đàm.[1][2]