Phương Tễ

Ngọc dịch thang

Phương tễ · Trị táo · 玉液湯

Ngọc dịch thang: thành phần, công năng và phân tích

Cập nhật lần cuốiKhoảng 3 phút đọcKiểm duyệtTriều Đông Y
Nghe tóm tắtdưới 1 phút

Ngọc dịch thang của Trương Tích Thuần trị “tiêu khát” do khí âm đều hư, thăng thanh để sinh tân – nay hay được nghiên cứu cho đái tháo đường type 2.[1][2]

Ngọc dịch thang – Phương tễ · Trị táo
Ngọc dịch thang
Về dùng thuốc: Bài phân tích bài thuốc để học tập. Lượng các vị là tham khảo cho người kê đơn, không phải hướng dẫn tự bốc, tự sắc. Thuốc cổ truyền có thể gây tác dụng phụ và tương tác với thuốc tây; chỉ dùng khi có thầy thuốc chỉ định.
Khát nhiều, tiểu nhiều, sụt cân cần xét nghiệm đường máu. Bài không thay thuốc điều trị đái tháo đường; dùng cùng thuốc hạ đường huyết, insulin có thể làm hạ đường huyết quá mức – phải theo dõi đường huyết và báo bác sĩ.[1]

1. Thành phần

Vị thuốc Vai trò Nguyên phương Thang tham khảo Ghi chú
Sơn dược (Hoài sơn, sống) Quân — 30 g
Hoàng kỳ (sống) Quân — 15 g
Tri mẫu Thần — 18 g
Thiên hoa phấn Thần — 9 g
Cát căn Tá — 4,5 g
Kê nội kim Tá — 6 g
Ngũ vị tử Sứ — 9 g

Nguồn bảng: [1]; phân vai: [1]

Cột “thang tham khảo” theo [1]; các tài liệu khác ghi khoảng liều khác nhau[2]. Lượng chỉ để người kê đơn tham khảo.

Quân · Thần · Tá · SứVai trò từng vị trong Ngọc dịch thang
  1. QuânChủ trị chứng chính
    Sơn dược (Hoài sơn, sống)30 gBổ tỳ thận, sinh tân
    Hoàng kỳ (sống)15 gÍch khí thăng dương
  2. ThầnHỗ trợ vị quân
    Tri mẫu18 gTư âm thanh nhiệt
    Thiên hoa phấn9 gSinh tân chỉ khát
  3. TáPhụ tá, chế bớt tác dụng phụ
    Cát căn4,5 gThăng thanh sinh tân
    Kê nội kim6 gKiện vị tiêu thực
  4. SứDẫn thuốc, điều hòa các vị
    Ngũ vị tử9 gCố thận sinh tân

Lượng ghi trên thẻ là liều thang tham khảo. Sơ đồ dựng tự động từ bảng thành phần · Quân – thần – tá – sứ là gì?

2. Công năng và chủ trị

Công năng: Ích khí sinh tân, cố thận chỉ khát.[1][2]

Chủ trị: Tiêu khát do khí âm đều hư: khát nhiều uống không hết khát, tiểu nhiều, gầy sút, mệt, hơi thở ngắn, miệng khô, ăn kém; mạch hư nhược tế.[1][2] Xem Tân dịch, Tỳ khí hư.

3. Phân tích phương

Sơn dược, Hoàng kỳ là quân, bổ tỳ thận, ích khí thăng dương; Tri mẫu, Thiên hoa phấn tư âm sinh tân – thần.[1] Cát căn thăng thanh dương đưa tân dịch lên; Kê nội kim kiện vị; Ngũ vị tử cố thận, giảm tiểu nhiều.[1][2]

4. Gia giảm và bài phát triển

Me & Qi nêu: khí hư nặng thêm Nhân sâm hoặc Tây dương sâm; thận hư thêm Thục địa, Sơn thù; nhiệt mạnh khát nhiều thêm Thạch cao, Trúc diệp; huyết ứ thêm Đan sâm, Đào nhân; đàm thấp rêu nhớt thêm Thương truật, Phục linh.[1]

5. Lưu ý an toàn

American Dragon ghi chống chỉ định khi tiêu khát do dương minh phủ thực, khi mệnh môn hỏa suy.[2] Me & Qi ghi tránh khi thấp nhiệt, thực nhiệt, hàn thấp; thận trọng khi thận dương hư nặng, tỳ hư tiêu chảy; tương tác với thuốc hạ đường huyết, chống đông, ức chế miễn dịch.[1]

Kết luận

Ngọc dịch thang ích khí sinh tân, cố thận chỉ khát cho tiêu khát khí âm lưỡng hư; không thay thuốc điều trị đái tháo đường.[1][2]

Tài liệu tham khảo

  1. Me & Qi. Yu Ye Tang: Benefits, Ingredients & Uses (cập nhật 23/4/2026)
  2. Penner J. (American Dragon). Yu Ye Tang – Chinese Herbs

Chi phí lưu trữ và vận hành website được tài trợ bởi Phòng Khám Chuyên Khoa Y Học Cổ Truyền Phúc An Duyên

Triều Đông Y và Bác Sĩ Chuyên Khoa 1 Võ Thị Hồng Ngọc (Bác Sĩ Ngọc Ơi) Tham Vấn Phát Triển Chuyên Môn và Nhận Phản Hồi Góp Ý Tại Phần Liên Hệ