Tang hạnh thang: thành phần, công năng và phân tích
Tang hạnh thang của Ngô Cúc Thông trị ôn táo mới phạm phế: vị nhẹ, lượng nhỏ để “tuyên” táo tà ở thượng tiêu, kèm vị nhuận phế.[1][2]

1. Thành phần
| Vị thuốc | Vai trò | Nguyên phương | Thang tham khảo | Ghi chú |
|---|---|---|---|---|
| Tang diệp | Quân | — | 3 g | |
| Hạnh nhân | Quân | — | 4,5 g | |
| Đạm đậu xị | Thần | — | 3 g | |
| Sa sâm | Thần | — | 6 g | |
| Lê bì (vỏ quả lê) | Thần | — | 3 g | |
| Chi tử (vỏ) | Tá | — | 3 g | |
| Chiết bối mẫu | Tá | — | 3 g |
Nguồn bảng: [1]; phân vai: [1]
Me & Qi dẫn sách gốc: thuốc nhẹ không dùng lượng lớn; thực hành hiện đại thường tăng 2–3 lần.[1] American Dragon ghi khoảng liều rộng hơn.[2] Lượng chỉ để người kê đơn tham khảo.
- QuânChủ trị chứng chínhTang diệp3 gSơ tán táo nhiệtHạnh nhân4,5 gTuyên giáng phế khí, chỉ khái
- ThầnHỗ trợ vị quânĐạm đậu xị3 gGiải biểuSa sâm6 gDưỡng âm nhuận phếLê bì (vỏ quả lê)3 gNhuận phế
- TáPhụ tá, chế bớt tác dụng phụChi tử (vỏ)3 gThanh nhiệtChiết bối mẫu3 gHóa đàm chỉ khái
Bài không có vị sứ riêng. Lượng ghi trên thẻ là liều thang tham khảo. Sơ đồ dựng tự động từ bảng thành phần · Quân – thần – tá – sứ là gì?
2. Công năng và chủ trị
Công năng: Khinh tuyên ôn táo, nhuận phế chỉ khái.[1][2]
Chủ trị: Ôn táo phạm phế: ho khan không đờm hoặc ít đờm dính, họng khô đau, mũi khô, khát, sốt nhẹ, đau đầu; lưỡi đỏ rêu trắng mỏng khô, mạch phù sác.[1][2] Xem Táo tà phạm Phế.
3. Phân tích phương
Tang diệp sơ tán táo nhiệt và Hạnh nhân tuyên giáng phế khí là hai quân; Đạm đậu xị giúp giải biểu, Sa sâm, Lê bì nhuận phế – thần; vỏ Chi tử thanh nhiệt, Bối mẫu hóa đàm – tá.[1]
So với Thanh táo cứu phế thang (táo nặng, khí âm đã hao), bài này dùng khi táo mới phạm, còn ở biểu.[1]
4. Gia giảm và bài phát triển
Me & Qi nêu: phế nhiệt nặng thêm Thạch cao, Tri mẫu; tân dịch hao nhiều thêm Thiên môn đông, Huyền sâm; đờm lẫn máu thêm Bạch mao căn, Ngẫu tiết; họng sưng đau thêm Xạ can, Ngưu bàng tử.[1]
5. Lưu ý an toàn
Me & Qi ghi tránh khi lương táo (sợ lạnh, rêu trắng, đờm loãng) hoặc phong hàn; thận trọng khi tỳ vị hư hàn, âm hư nặng.[1] American Dragon ghi chống chỉ định khi âm hư.[2]
Kết luận
Tang hạnh thang khinh tuyên ôn táo, nhuận phế chỉ khái cho ôn táo mới phạm phế; thuốc nhẹ, lượng nhỏ.[1][2]