Phương Tễ

Thanh táo cứu phế thang

Phương tễ · Trị táo · 清燥救肺湯

Thanh táo cứu phế thang: thành phần, công năng và phân tích

Cập nhật lần cuốiKhoảng 3 phút đọcKiểm duyệtTriều Đông Y
Nghe tóm tắtdưới 1 phút

Thanh táo cứu phế thang của Dụ Xương trị “ôn táo thương phế”: Tang diệp thanh tuyên táo nhiệt, phối Thạch cao, Mạch môn và các vị nhuận phế, ích khí.[1][2]

Thanh táo cứu phế thang – Phương tễ · Trị táo
Thanh táo cứu phế thang
Về dùng thuốc: Bài phân tích bài thuốc để học tập. Lượng các vị là tham khảo cho người kê đơn, không phải hướng dẫn tự bốc, tự sắc. Thuốc cổ truyền có thể gây tác dụng phụ và tương tác với thuốc tây; chỉ dùng khi có thầy thuốc chỉ định.

1. Thành phần

Vị thuốc Vai trò Nguyên phương Thang tham khảo Ghi chú
Tang diệp (sương) Quân — 9 g
Thạch cao Thần — 7,5–8 g Sắc trước
Mạch môn Thần — 3,6–4 g
A giao Tá — 3 g Hòa tan riêng
Hồ ma nhân (vừng đen) Tá — 3 g Các nguồn ghi vị này khác nhau
Hạnh nhân Tá — 2 g
Nhân sâm Tá — 2–3 g
Tỳ bà diệp (chích mật) Tá — 3 g
Cam thảo Sứ — 3 g

Nguồn bảng: [1]; phân vai: [1]

Cột “thang tham khảo” theo [1]. Về vị nhuận táo: Me & Qi ghi lúc là Hỏa ma nhân, lúc là Hồ ma nhân (vừng đen); American Dragon ghi Hắc chi ma (vừng đen), để Hỏa ma nhân trong ngoặc.[2] Lượng chỉ để người kê đơn tham khảo.

Quân · Thần · Tá · SứVai trò từng vị trong Thanh táo cứu phế thang
  1. QuânChủ trị chứng chính
    Tang diệp (sương)9 gThanh tuyên táo nhiệt ở phế
  2. ThầnHỗ trợ vị quân
    Thạch cao7,5–8 gThanh phế nhiệt
    Mạch môn3,6–4 gDưỡng âm nhuận phế
  3. TáPhụ tá, chế bớt tác dụng phụ
    A giao3 gDưỡng âm nhuận táo
    Hồ ma nhân (vừng đen)3 gNhuận táo
    Hạnh nhân2 gGiáng phế khí
    Nhân sâm2–3 gÍch khí sinh tân
    Tỳ bà diệp (chích mật)3 gGiáng phế khí, chỉ khái
  4. SứDẫn thuốc, điều hòa các vị
    Cam thảo3 gĐiều hòa

Lượng ghi trên thẻ là liều thang tham khảo. Sơ đồ dựng tự động từ bảng thành phần · Quân – thần – tá – sứ là gì?

2. Công năng và chủ trị

Công năng: Thanh táo nhuận phế, dưỡng âm ích khí.[1][2]

Chủ trị: Ôn táo thương phế, khí âm đều hao: ho khan không đờm hoặc ít đờm, suyễn, họng mũi khô, khát nhiều, sốt nhẹ, đau đầu, tức ngực; lưỡi khô ít rêu, mạch hư đại sác.[1][2] Xem Táo tà phạm Phế, Táo tà.

3. Phân tích phương

Tang diệp là quân, nhẹ nhàng thanh tuyên táo nhiệt; Thạch cao thanh phế nhiệt, Mạch môn dưỡng âm – hai vị thần, lượng đều nhỏ hơn quân để thuốc không quá lạnh, quá nhuận.[1] A giao, vừng đen nhuận táo; Hạnh nhân, Tỳ bà diệp giáng phế khí; Nhân sâm ích khí – đều là tá. Cam thảo là sứ.[1]

4. Gia giảm và bài phát triển

Me & Qi nêu: đờm dính thêm Xuyên bối mẫu, Qua lâu; huyết táo thêm Sinh địa; còn biểu chứng thêm Cát cánh, Tiền hồ, bỏ A giao và vị hạt nhuận; suyễn mệt thêm Ngũ vị tử.[1]

5. Lưu ý an toàn

American Dragon ghi thận trọng khi tỳ hư.[2] Ho khan kéo dài, khó thở tăng dần, sốt cao cần đi khám (chụp phổi).

Kết luận

Thanh táo cứu phế thang thanh táo nhuận phế, dưỡng âm ích khí cho ôn táo thương phế; Tang diệp làm quân, lượng thần nhỏ hơn quân.[1][2]

Tài liệu tham khảo

  1. Me & Qi. Qing Zao Jiu Fei Tang: Benefits, Ingredients & Uses (cập nhật 21/4/2026)
  2. Penner J. (American Dragon). Qing Zao Jiu Fei Tang – Chinese Herbs

Chi phí lưu trữ và vận hành website được tài trợ bởi Phòng Khám Chuyên Khoa Y Học Cổ Truyền Phúc An Duyên

Triều Đông Y và Bác Sĩ Chuyên Khoa 1 Võ Thị Hồng Ngọc (Bác Sĩ Ngọc Ơi) Tham Vấn Phát Triển Chuyên Môn và Nhận Phản Hồi Góp Ý Tại Phần Liên Hệ