Dưỡng âm thanh phế thang: thành phần, công năng và phân tích
Dưỡng âm thanh phế thang ra đời để trị “bạch hầu” thể âm hư; nay dùng cho viêm họng, ho khan do âm hư phế táo – khung là Tăng dịch thang.[1][2]

1. Thành phần
| Vị thuốc | Vai trò | Nguyên phương | Thang tham khảo | Ghi chú |
|---|---|---|---|---|
| Sinh địa | Quân | — | 12–30 g | |
| Huyền sâm | Thần | — | 9–15 g | |
| Mạch môn | Thần | — | 9–12 g | |
| Bạch thược (sao) | Tá | — | 5–9 g | |
| Mẫu đơn bì | Tá | — | 5–9 g | |
| Xuyên bối mẫu | Tá | — | 5–9 g | |
| Bạc hà | Tá | — | 3–6 g | Cho vào sau |
| Cam thảo (sống) | Sứ | — | 3–6 g |
Nguồn bảng: [1]; phân vai: [1]
Cột “thang tham khảo” theo [1]; các tài liệu khác ghi khoảng liều khác nhau[2]. Lượng chỉ để người kê đơn tham khảo.
- QuânChủ trị chứng chínhSinh địa12–30 gTư âm lương huyết
- ThầnHỗ trợ vị quânHuyền sâm9–15 gTư âm giải độc lợi họngMạch môn9–12 gDưỡng âm nhuận phế
- TáPhụ tá, chế bớt tác dụng phụBạch thược (sao)5–9 gLiễm âmMẫu đơn bì5–9 gLương huyết tiêu sưngXuyên bối mẫu5–9 gNhuận phế hóa đàmBạc hà3–6 gLợi họng
- SứDẫn thuốc, điều hòa các vịCam thảo (sống)3–6 gGiải độc lợi họng
Lượng ghi trên thẻ là liều thang tham khảo. Sơ đồ dựng tự động từ bảng thành phần · Quân – thần – tá – sứ là gì?
2. Công năng và chủ trị
Công năng: Dưỡng âm thanh phế, giải độc lợi họng.[1][2]
Chủ trị: Phế âm hư, hư nhiệt kèm độc bốc lên họng: họng khô sưng đau, ho khan ít đờm, mũi môi khô, khàn tiếng, sốt nhẹ, mồ hôi trộm; lưỡi đỏ khô ít rêu, mạch tế sác.[1][2] Xem Phế âm hư.
3. Phân tích phương
Sinh địa là quân; Huyền sâm, Mạch môn là thần – ba vị này chính là Tăng dịch thang.[1] Bạch thược liễm âm, Đơn bì lương huyết tiêu sưng, Bối mẫu nhuận phế hóa đàm, Bạc hà lợi họng; Cam thảo sống giải độc.[1][2]
4. Gia giảm và bài phát triển
Me & Qi nêu: nhiệt nặng sốt cao thêm Liên kiều, bỏ Bạch thược; thận âm hư thêm Thục địa; táo nặng họng khô, phân khô thêm Thiên môn đông; ho đờm dính thêm Qua lâu, Tang bạch bì; đờm lẫn máu thêm Bạch mao căn, Trắc bá diệp.[1]
5. Lưu ý an toàn
Hai nguồn ghi thận trọng khi tỳ hư phân lỏng.[1][2] Me & Qi ghi thêm tránh khi đàm thấp, phong hàn mới phát, đau họng do hỏa độc thực không có âm hư; thận trọng khi có thai (Đơn bì).[1]
Kết luận
Dưỡng âm thanh phế thang dưỡng âm thanh phế, giải độc lợi họng cho đau họng ho khan do âm hư; nghi bạch hầu phải cấp cứu.[1][2]