Tăng dịch thang: thành phần, công năng và phân tích
Tăng dịch thang của Ngô Cúc Thông dùng phép “tăng thủy hành chu” – thêm nước cho thuyền trôi: ba vị dưỡng âm lượng lớn làm nhuận đại tràng.[1][2]

1. Thành phần
| Vị thuốc | Vai trò | Nguyên phương | Thang tham khảo | Ghi chú |
|---|---|---|---|---|
| Huyền sâm | Quân | — | 30 g | |
| Sinh địa | Thần | — | 24 g | |
| Mạch môn | Tá | — | 24 g |
Nguồn bảng: [1]; phân vai: [1]
Cột “thang tham khảo” theo [1]; các tài liệu khác ghi khoảng liều khác nhau[2]. Lượng chỉ để người kê đơn tham khảo.
- QuânChủ trị chứng chínhHuyền sâm30 gTư âm giáng hỏa, nhuận táo
- ThầnHỗ trợ vị quânSinh địa24 gTư âm thanh nhiệt
- TáPhụ tá, chế bớt tác dụng phụMạch môn24 gDưỡng âm sinh tân
Bài không có vị sứ riêng. Lượng ghi trên thẻ là liều thang tham khảo. Sơ đồ dựng tự động từ bảng thành phần · Quân – thần – tá – sứ là gì?
2. Công năng và chủ trị
Công năng: Tăng dịch nhuận táo.[1][2]
Chủ trị: Tân dịch khô, đại tràng táo: phân khô cứng mà bụng không đầy đau, miệng khô khát; lưỡi đỏ khô ít rêu, mạch tế sác.[1][2] Xem Đại trường tân khuy, Tân dịch.
3. Phân tích phương
Huyền sâm lượng lớn nhất là quân, tư âm giáng hỏa nhuận táo; Sinh địa, Mạch môn dưỡng âm sinh tân.[1][2] Ba vị không có tính tả hạ – chỉ làm đủ “nước” để phân tự xuống; nếu uống mà vẫn không đi được thì chuyển sang Tăng dịch thừa khí thang (thêm Đại hoàng, Mang tiêu).[1]
4. Gia giảm và bài phát triển
Me & Qi nêu: hai thang không đi ngoài được thì thêm Đại hoàng, Mang tiêu (Tăng dịch thừa khí thang); vị âm hao nặng thêm Ngọc trúc, Thạch hộc; buồn nôn thêm Trúc nhự, Tỳ bà diệp.[1]
5. Lưu ý an toàn
Me & Qi ghi tránh khi táo bón do dương hư, do thực nhiệt kèm bụng đầy đau, khi tỳ hư thấp phân lỏng.[1] American Dragon ghi chỉ dùng cho táo bón do nhiệt táo làm tổn thương nặng âm dịch.[2] Táo bón kéo dài kèm đi ngoài ra máu, sụt cân, thay đổi thói quen đại tiện cần nội soi.
Kết luận
Tăng dịch thang tăng dịch nhuận táo bằng Huyền sâm, Sinh địa, Mạch môn – “thêm nước cho thuyền đi”; không phải thuốc tả hạ.[1][2]