Phương Tễ

Tăng dịch thang

Phương tễ · Trị táo · 增液湯

Tăng dịch thang: thành phần, công năng và phân tích

Cập nhật lần cuốiKhoảng 3 phút đọcKiểm duyệtTriều Đông Y
Nghe tóm tắtdưới 1 phút

Tăng dịch thang của Ngô Cúc Thông dùng phép “tăng thủy hành chu” – thêm nước cho thuyền trôi: ba vị dưỡng âm lượng lớn làm nhuận đại tràng.[1][2]

Tăng dịch thang – Phương tễ · Trị táo
Tăng dịch thang
Về dùng thuốc: Bài phân tích bài thuốc để học tập. Lượng các vị là tham khảo cho người kê đơn, không phải hướng dẫn tự bốc, tự sắc. Thuốc cổ truyền có thể gây tác dụng phụ và tương tác với thuốc tây; chỉ dùng khi có thầy thuốc chỉ định.

1. Thành phần

Vị thuốc Vai trò Nguyên phương Thang tham khảo Ghi chú
Huyền sâm Quân — 30 g
Sinh địa Thần — 24 g
Mạch môn Tá — 24 g

Nguồn bảng: [1]; phân vai: [1]

Cột “thang tham khảo” theo [1]; các tài liệu khác ghi khoảng liều khác nhau[2]. Lượng chỉ để người kê đơn tham khảo.

Quân · Thần · Tá · SứVai trò từng vị trong Tăng dịch thang
  1. QuânChủ trị chứng chính
    Huyền sâm30 gTư âm giáng hỏa, nhuận táo
  2. ThầnHỗ trợ vị quân
    Sinh địa24 gTư âm thanh nhiệt
  3. TáPhụ tá, chế bớt tác dụng phụ
    Mạch môn24 gDưỡng âm sinh tân

Bài không có vị sứ riêng. Lượng ghi trên thẻ là liều thang tham khảo. Sơ đồ dựng tự động từ bảng thành phần · Quân – thần – tá – sứ là gì?

2. Công năng và chủ trị

Công năng: Tăng dịch nhuận táo.[1][2]

Chủ trị: Tân dịch khô, đại tràng táo: phân khô cứng mà bụng không đầy đau, miệng khô khát; lưỡi đỏ khô ít rêu, mạch tế sác.[1][2] Xem Đại trường tân khuy, Tân dịch.

3. Phân tích phương

Huyền sâm lượng lớn nhất là quân, tư âm giáng hỏa nhuận táo; Sinh địa, Mạch môn dưỡng âm sinh tân.[1][2] Ba vị không có tính tả hạ – chỉ làm đủ “nước” để phân tự xuống; nếu uống mà vẫn không đi được thì chuyển sang Tăng dịch thừa khí thang (thêm Đại hoàng, Mang tiêu).[1]

4. Gia giảm và bài phát triển

Me & Qi nêu: hai thang không đi ngoài được thì thêm Đại hoàng, Mang tiêu (Tăng dịch thừa khí thang); vị âm hao nặng thêm Ngọc trúc, Thạch hộc; buồn nôn thêm Trúc nhự, Tỳ bà diệp.[1]

5. Lưu ý an toàn

Me & Qi ghi tránh khi táo bón do dương hư, do thực nhiệt kèm bụng đầy đau, khi tỳ hư thấp phân lỏng.[1] American Dragon ghi chỉ dùng cho táo bón do nhiệt táo làm tổn thương nặng âm dịch.[2] Táo bón kéo dài kèm đi ngoài ra máu, sụt cân, thay đổi thói quen đại tiện cần nội soi.

Kết luận

Tăng dịch thang tăng dịch nhuận táo bằng Huyền sâm, Sinh địa, Mạch môn – “thêm nước cho thuyền đi”; không phải thuốc tả hạ.[1][2]

Tài liệu tham khảo

  1. Me & Qi. Zeng Ye Tang: Benefits, Ingredients & Uses (cập nhật 23/5/2026)
  2. Penner J. (American Dragon). Zeng Ye Tang – Chinese Herbs

Chi phí lưu trữ và vận hành website được tài trợ bởi Phòng Khám Chuyên Khoa Y Học Cổ Truyền Phúc An Duyên

Triều Đông Y và Bác Sĩ Chuyên Khoa 1 Võ Thị Hồng Ngọc (Bác Sĩ Ngọc Ơi) Tham Vấn Phát Triển Chuyên Môn và Nhận Phản Hồi Góp Ý Tại Phần Liên Hệ