Phương Tễ

Hạnh tô tán

Phương tễ · Trị táo · 杏蘇散

Hạnh tô tán: thành phần, công năng và phân tích

Cập nhật lần cuốiKhoảng 3 phút đọcKiểm duyệtTriều Đông Y
Nghe tóm tắtdưới 1 phút

Hạnh tô tán của Ngô Cúc Thông trị “lương táo” – táo mà lạnh của cuối thu – đối lập với Tang hạnh thang trị ôn táo.[1][2]

Hạnh tô tán – Phương tễ · Trị táo
Hạnh tô tán
Về dùng thuốc: Bài phân tích bài thuốc để học tập. Lượng các vị là tham khảo cho người kê đơn, không phải hướng dẫn tự bốc, tự sắc. Thuốc cổ truyền có thể gây tác dụng phụ và tương tác với thuốc tây; chỉ dùng khi có thầy thuốc chỉ định.

1. Thành phần

Vị thuốc Vai trò Nguyên phương Thang tham khảo Ghi chú
Tô diệp Quân — 6–9 g
Hạnh nhân Quân — 6–9 g
Tiền hồ Thần — 6–9 g
Cát cánh Thần — 3–6 g
Chỉ xác Thần — 3–6 g
Bán hạ (chế) Tá — 6–9 g
Trần bì Tá — 3–6 g
Phục linh Tá — 6–9 g
Sinh khương Tá — 3 lát
Đại táo Sứ — 3 quả
Cam thảo Sứ — 3 g

Nguồn bảng: [1]; phân vai: [1]

Me & Qi ghi nguyên văn không có lượng; cột “thang tham khảo” theo [1]. Lượng chỉ để người kê đơn tham khảo.

Quân · Thần · Tá · SứVai trò từng vị trong Hạnh tô tán
  1. QuânChủ trị chứng chính
    Tô diệp6–9 gGiải biểu tán hàn
    Hạnh nhân6–9 gTuyên giáng phế khí
  2. ThầnHỗ trợ vị quân
    Tiền hồ6–9 gGiáng khí hóa đàm
    Cát cánh3–6 gTuyên phế
    Chỉ xác3–6 gHành khí
  3. TáPhụ tá, chế bớt tác dụng phụ
    Bán hạ (chế)6–9 gHóa đàm
    Trần bì3–6 gLý khí hóa đàm
    Phục linh6–9 gKiện tỳ thẩm thấp
    Sinh khương3 látTán hàn
  4. SứDẫn thuốc, điều hòa các vị
    Đại táo3 quảĐiều hòa
    Cam thảo3 gĐiều hòa

Lượng ghi trên thẻ là liều thang tham khảo. Sơ đồ dựng tự động từ bảng thành phần · Quân – thần – tá – sứ là gì?

2. Công năng và chủ trị

Công năng: Khinh tuyên lương táo, tuyên phế hóa đàm.[1][2]

Chủ trị: Lương táo phạm phế: hơi sợ lạnh không mồ hôi, đau đầu nhẹ, ho đờm loãng, mũi tắc, họng khô; rêu trắng mỏng, mạch huyền.[1][2] Xem Táo tà phạm Phế.

3. Phân tích phương

Tô diệp, Hạnh nhân là quân, giải biểu tuyên phế; Tiền hồ, Cát cánh, Chỉ xác thăng giáng phế khí – thần; Bán hạ, Trần bì, Phục linh (khung Nhị trần thang) hóa đàm; gừng, táo, Cam thảo điều hòa.[1][2]

4. Gia giảm và bài phát triển

Me & Qi nêu: không mồ hôi mạch huyền khẩn thêm Khương hoạt; đã ra mồ hôi còn ho thay Tô diệp bằng Tô ngạnh; tiêu chảy đầy bụng thêm Thương truật, Hậu phác; đau đầu vùng trán thêm Bạch chỉ; có dấu hiệu nhiệt thêm Hoàng cầm.[1]

5. Lưu ý an toàn

Hai nguồn ghi chống chỉ định khi ôn táo hoặc phong nhiệt.[1][2] Me & Qi ghi thêm tránh khi đàm nhiệt; thận trọng khi âm hư ho khan, khi có thai (Bán hạ, Hạnh nhân).[1] Bán hạ phải dùng dạng đã chế; bán hạ sống có độc – xem Các vị thuốc có độc.

Kết luận

Hạnh tô tán khinh tuyên lương táo, tuyên phế hóa đàm cho ho do lương táo; đối lập với Tang hạnh thang.[1][2]

Tài liệu tham khảo

  1. Me & Qi. Xing Su San: Benefits, Ingredients & Uses (cập nhật 19/4/2026)
  2. Penner J. (American Dragon). Xing Su San – Chinese Herbs

Chi phí lưu trữ và vận hành website được tài trợ bởi Phòng Khám Chuyên Khoa Y Học Cổ Truyền Phúc An Duyên

Triều Đông Y và Bác Sĩ Chuyên Khoa 1 Võ Thị Hồng Ngọc (Bác Sĩ Ngọc Ơi) Tham Vấn Phát Triển Chuyên Môn và Nhận Phản Hồi Góp Ý Tại Phần Liên Hệ