Phương Tễ

Bách hợp cố kim thang

Phương tễ · Trị táo · 百合固金湯

Bách hợp cố kim thang: thành phần, công năng và phân tích

Cập nhật lần cuốiKhoảng 3 phút đọcKiểm duyệtTriều Đông Y
Nghe tóm tắtdưới 1 phút

Bách hợp cố kim thang – “giữ vững kim (phế)” – dưỡng âm cả phế và thận: Bách hợp và hai loại địa hoàng làm quân.[1][2]

Bách hợp cố kim thang – Phương tễ · Trị táo
Bách hợp cố kim thang
Về dùng thuốc: Bài phân tích bài thuốc để học tập. Lượng các vị là tham khảo cho người kê đơn, không phải hướng dẫn tự bốc, tự sắc. Thuốc cổ truyền có thể gây tác dụng phụ và tương tác với thuốc tây; chỉ dùng khi có thầy thuốc chỉ định.

1. Thành phần

Vị thuốc Vai trò Nguyên phương Thang tham khảo Ghi chú
Bách hợp Quân — 9–15 g
Sinh địa Quân — 9–15 g
Thục địa Quân — 9–15 g
Mạch môn Thần — 6–12 g
Huyền sâm Thần — 3–6 g
Đương quy Tá — 6–9 g
Bạch thược Tá — 3–9 g
Xuyên bối mẫu Tá — 3–9 g
Cát cánh Sứ — 3–6 g
Cam thảo (sống) Sứ — 3–6 g

Nguồn bảng: [1]; phân vai: [1]

Cột “thang tham khảo” theo [1]; các tài liệu khác ghi khoảng liều khác nhau[2]. Lượng chỉ để người kê đơn tham khảo.

Quân · Thần · Tá · SứVai trò từng vị trong Bách hợp cố kim thang
  1. QuânChủ trị chứng chính
    Bách hợp9–15 gNhuận phế chỉ khái
    Sinh địa9–15 gLương huyết, tư âm
    Thục địa9–15 gTư thận âm
  2. ThầnHỗ trợ vị quân
    Mạch môn6–12 gDưỡng âm nhuận phế
    Huyền sâm3–6 gTư âm giáng hỏa
  3. TáPhụ tá, chế bớt tác dụng phụ
    Đương quy6–9 gDưỡng huyết
    Bạch thược3–9 gDưỡng huyết liễm âm
    Xuyên bối mẫu3–9 gNhuận phế hóa đàm
  4. SứDẫn thuốc, điều hòa các vị
    Cát cánh3–6 gTuyên phế, lợi họng
    Cam thảo (sống)3–6 gĐiều hòa, lợi họng

Lượng ghi trên thẻ là liều thang tham khảo. Sơ đồ dựng tự động từ bảng thành phần · Quân – thần – tá – sứ là gì?

2. Công năng và chủ trị

Công năng: Tư thận nhuận phế, chỉ khái hóa đàm.[1][2]

Chủ trị: Phế thận âm hư, hư hỏa bốc lên: ho khan nặng về đêm, đờm ít lẫn máu, họng khô đau, khàn tiếng, sốt về chiều, mồ hôi trộm, lòng bàn tay chân nóng; lưỡi đỏ ít rêu, mạch tế sác.[1][2] Xem Phế Thận âm hư, Phế âm hư.

3. Phân tích phương

Bách hợp, Sinh địa, Thục địa là quân – nhuận phế và tư thận (“kim thủy tương sinh”); Mạch môn, Huyền sâm là thần, dưỡng âm giáng hỏa.[1] Đương quy, Bạch thược dưỡng huyết; Bối mẫu hóa đàm; Cát cánh, Cam thảo lợi họng.[1][2]

4. Gia giảm và bài phát triển

Me & Qi nêu: ho ra máu nhiều bỏ Cát cánh, thêm Bạch cập, Bạch mao căn, Tiên hạc thảo; đờm vàng có nhiệt thêm Hoàng cầm, Qua lâu bì; suyễn thêm Hạnh nhân, Ngũ vị tử; sốt chiều mồ hôi trộm thêm Tri mẫu, Địa cốt bì.[1]

5. Lưu ý an toàn

American Dragon ghi chống chỉ định khi ho do thực chứng; thận trọng khi tỳ hư, thực tích.[2] Ho ra máu, sốt chiều, mồ hôi trộm, sụt cân là dấu hiệu cần khám lao phổi, ung thư phổi ngay – lao phải điều trị bằng thuốc chống lao.

Kết luận

Bách hợp cố kim thang tư thận nhuận phế, chỉ khái hóa đàm cho phế thận âm hư; ho ra máu luôn cần đi khám.[1][2]

Tài liệu tham khảo

  1. Me & Qi. Bai He Gu Jin Tang: Benefits, Ingredients & Uses (cập nhật 28/8/2026)
  2. Penner J. (American Dragon). Bai He Gu Jin Tang – Chinese Herbs

Chi phí lưu trữ và vận hành website được tài trợ bởi Phòng Khám Chuyên Khoa Y Học Cổ Truyền Phúc An Duyên

Triều Đông Y và Bác Sĩ Chuyên Khoa 1 Võ Thị Hồng Ngọc (Bác Sĩ Ngọc Ơi) Tham Vấn Phát Triển Chuyên Môn và Nhận Phản Hồi Góp Ý Tại Phần Liên Hệ