Bán hạ bạch truật thiên ma thang: thành phần, công năng và phân tích
Bán hạ bạch truật thiên ma thang là Nhị trần thang thêm Thiên ma, Bạch truật: hóa đàm, tức phong, kiện tỳ – bài chủ của chóng mặt do phong đàm.[1][2]

1. Thành phần
| Vị thuốc | Vai trò | Nguyên phương | Thang tham khảo | Ghi chú |
|---|---|---|---|---|
| Bán hạ (chế) | Quân | — | 9–12 g | |
| Thiên ma | Quân | — | 6–10 g | |
| Bạch truật | Thần | — | 15–18 g | |
| Phục linh | Thần | — | 6–10 g | |
| Quất hồng | Tá | — | 6–10 g | Có thể thay Trần bì[2] |
| Sinh khương | Tá | — | 1–2 lát | |
| Đại táo | Tá | — | 2–3 quả | |
| Cam thảo | Sứ | — | 3–5 g |
Nguồn bảng: [1]; phân vai: [1]
Cột “thang tham khảo” theo [1]; các tài liệu khác ghi khoảng liều khác nhau[2]. Lượng chỉ để người kê đơn tham khảo.
- QuânChủ trị chứng chínhBán hạ (chế)9–12 gTáo thấp hóa đàm, giáng nghịchThiên ma6–10 gTức phong, chỉ huyễn vựng
- ThầnHỗ trợ vị quânBạch truật15–18 gKiện tỳ táo thấpPhục linh6–10 gKiện tỳ thẩm thấp
- TáPhụ tá, chế bớt tác dụng phụQuất hồng6–10 gLý khí hóa đàmSinh khương1–2 látHòa vịĐại táo2–3 quảBổ tỳ
- SứDẫn thuốc, điều hòa các vịCam thảo3–5 gĐiều hòa
Lượng ghi trên thẻ là liều thang tham khảo. Sơ đồ dựng tự động từ bảng thành phần · Quân – thần – tá – sứ là gì?
2. Công năng và chủ trị
Công năng: Hóa đàm tức phong, kiện tỳ trừ thấp.[1][2]
Chủ trị: Phong đàm quấy nhiễu bên trên: chóng mặt quay cuồng, đầu nặng đau, buồn nôn nôn, tức ngực, đờm nhiều; rêu trắng nhớt, mạch huyền hoạt.[1][2] Xem Đàm ẩm, Phong tà.
3. Phân tích phương
Bán hạ hóa đàm và Thiên ma tức phong là hai quân – Me & Qi dẫn câu “đàm quyết đầu thống, không Bán hạ không trị được; nhãn hắc đầu toàn, phong hư nội tác, không Thiên ma không trừ được”.[1] Bạch truật, Phục linh kiện tỳ trừ gốc sinh đàm – thần; Quất hồng, Sinh khương, Đại táo là tá.[1] Khung bài là Nhị trần thang.
4. Gia giảm và bài phát triển
Me & Qi nêu: chóng mặt nặng thêm Cương tàm, Đởm nam tinh; đau đầu nặng thêm Mạn kinh tử, Bạch tật lê; nôn nhiều thêm Đại giả thạch, Toàn phúc hoa; khí hư thêm Đảng sâm, Hoàng kỳ; thấp nặng thêm Trạch tả, Quế chi.[1]
5. Lưu ý an toàn
American Dragon ghi chống chỉ định khi chóng mặt không do phong đàm (như can dương thượng cang, huyết hư) và khi can thận âm hư.[2] Chóng mặt đột ngột kèm yếu liệt, nói khó, nhìn đôi là dấu hiệu đột quỵ – gọi cấp cứu 115. Bán hạ phải dùng dạng đã chế; bán hạ sống có độc – xem Các vị thuốc có độc.
Kết luận
Bán hạ bạch truật thiên ma thang hóa đàm tức phong, kiện tỳ trừ thấp cho chóng mặt do phong đàm, Bán hạ và Thiên ma làm quân.[1][2]