Phương Tễ

Bán hạ bạch truật thiên ma thang

Phương tễ · Khử đàm · 半夏白朮天麻湯

Bán hạ bạch truật thiên ma thang: thành phần, công năng và phân tích

Cập nhật lần cuốiKhoảng 3 phút đọcKiểm duyệtTriều Đông Y
Nghe tóm tắtdưới 1 phút

Bán hạ bạch truật thiên ma thang là Nhị trần thang thêm Thiên ma, Bạch truật: hóa đàm, tức phong, kiện tỳ – bài chủ của chóng mặt do phong đàm.[1][2]

Bán hạ bạch truật thiên ma thang – Phương tễ · Khử đàm
Bán hạ bạch truật thiên ma thang
Về dùng thuốc: Bài phân tích bài thuốc để học tập. Lượng các vị là tham khảo cho người kê đơn, không phải hướng dẫn tự bốc, tự sắc. Thuốc cổ truyền có thể gây tác dụng phụ và tương tác với thuốc tây; chỉ dùng khi có thầy thuốc chỉ định.

1. Thành phần

Vị thuốc Vai trò Nguyên phương Thang tham khảo Ghi chú
Bán hạ (chế) Quân — 9–12 g
Thiên ma Quân — 6–10 g
Bạch truật Thần — 15–18 g
Phục linh Thần — 6–10 g
Quất hồng Tá — 6–10 g Có thể thay Trần bì[2]
Sinh khương Tá — 1–2 lát
Đại táo Tá — 2–3 quả
Cam thảo Sứ — 3–5 g

Nguồn bảng: [1]; phân vai: [1]

Cột “thang tham khảo” theo [1]; các tài liệu khác ghi khoảng liều khác nhau[2]. Lượng chỉ để người kê đơn tham khảo.

Quân · Thần · Tá · SứVai trò từng vị trong Bán hạ bạch truật thiên ma thang
  1. QuânChủ trị chứng chính
    Bán hạ (chế)9–12 gTáo thấp hóa đàm, giáng nghịch
    Thiên ma6–10 gTức phong, chỉ huyễn vựng
  2. ThầnHỗ trợ vị quân
    Bạch truật15–18 gKiện tỳ táo thấp
    Phục linh6–10 gKiện tỳ thẩm thấp
  3. TáPhụ tá, chế bớt tác dụng phụ
    Quất hồng6–10 gLý khí hóa đàm
    Sinh khương1–2 látHòa vị
    Đại táo2–3 quảBổ tỳ
  4. SứDẫn thuốc, điều hòa các vị
    Cam thảo3–5 gĐiều hòa

Lượng ghi trên thẻ là liều thang tham khảo. Sơ đồ dựng tự động từ bảng thành phần · Quân – thần – tá – sứ là gì?

2. Công năng và chủ trị

Công năng: Hóa đàm tức phong, kiện tỳ trừ thấp.[1][2]

Chủ trị: Phong đàm quấy nhiễu bên trên: chóng mặt quay cuồng, đầu nặng đau, buồn nôn nôn, tức ngực, đờm nhiều; rêu trắng nhớt, mạch huyền hoạt.[1][2] Xem Đàm ẩm, Phong tà.

3. Phân tích phương

Bán hạ hóa đàm và Thiên ma tức phong là hai quân – Me & Qi dẫn câu “đàm quyết đầu thống, không Bán hạ không trị được; nhãn hắc đầu toàn, phong hư nội tác, không Thiên ma không trừ được”.[1] Bạch truật, Phục linh kiện tỳ trừ gốc sinh đàm – thần; Quất hồng, Sinh khương, Đại táo là tá.[1] Khung bài là Nhị trần thang.

4. Gia giảm và bài phát triển

Me & Qi nêu: chóng mặt nặng thêm Cương tàm, Đởm nam tinh; đau đầu nặng thêm Mạn kinh tử, Bạch tật lê; nôn nhiều thêm Đại giả thạch, Toàn phúc hoa; khí hư thêm Đảng sâm, Hoàng kỳ; thấp nặng thêm Trạch tả, Quế chi.[1]

5. Lưu ý an toàn

American Dragon ghi chống chỉ định khi chóng mặt không do phong đàm (như can dương thượng cang, huyết hư) và khi can thận âm hư.[2] Chóng mặt đột ngột kèm yếu liệt, nói khó, nhìn đôi là dấu hiệu đột quỵ – gọi cấp cứu 115. Bán hạ phải dùng dạng đã chế; bán hạ sống có độc – xem Các vị thuốc có độc.

Kết luận

Bán hạ bạch truật thiên ma thang hóa đàm tức phong, kiện tỳ trừ thấp cho chóng mặt do phong đàm, Bán hạ và Thiên ma làm quân.[1][2]

Tài liệu tham khảo

  1. Me & Qi. Ban Xia Bai Zhu Tian Ma Tang: Benefits, Ingredients & Uses (cập nhật 19/4/2026)
  2. Penner J. (American Dragon). Ban Xia Bai Zhu Tian Ma Tang – Chinese Herbs

Chi phí lưu trữ và vận hành website được tài trợ bởi Phòng Khám Chuyên Khoa Y Học Cổ Truyền Phúc An Duyên

Triều Đông Y và Bác Sĩ Chuyên Khoa 1 Võ Thị Hồng Ngọc (Bác Sĩ Ngọc Ơi) Tham Vấn Phát Triển Chuyên Môn và Nhận Phản Hồi Góp Ý Tại Phần Liên Hệ