Phương Tễ

Thiên ma câu đằng ẩm

Phương tễ · Trị phong · 天麻鉤藤飲

Thiên ma câu đằng ẩm: thành phần, công năng và phân tích

Cập nhật lần cuốiKhoảng 3 phút đọcKiểm duyệtTriều Đông Y
Nghe tóm tắtdưới 1 phút

Thiên ma câu đằng ẩm là bài bình can tức phong được lập năm 1958, dùng cho can dương thượng cang: Thiên ma, Câu đằng làm quân, phối thuốc trọng trấn, thanh nhiệt, bổ can thận và an thần.[1][2]

Thiên ma câu đằng ẩm – Phương tễ · Trị phong
Thiên ma câu đằng ẩm
Về dùng thuốc: Bài phân tích bài thuốc để học tập. Lượng các vị là tham khảo cho người kê đơn, không phải hướng dẫn tự bốc, tự sắc. Thuốc cổ truyền có thể gây tác dụng phụ và tương tác với thuốc tây; chỉ dùng khi có thầy thuốc chỉ định.

1. Thành phần

Vị thuốc Vai trò Nguyên phương Thang tham khảo Ghi chú
Thiên ma Quân — 9 g
Câu đằng Quân — 12 g Cho vào sau
Thạch quyết minh Thần — 18 g Sắc trước
Xuyên ngưu tất Thần — 12 g
Chi tử Tá — 9 g
Hoàng cầm Tá — 9 g
Đỗ trọng Tá — 9 g
Tang ký sinh Tá — 9 g
Ích mẫu Tá — 9 g
Dạ giao đằng Tá — 9 g
Phục thần Tá — 9 g

Nguồn bảng: [1]; phân vai: [1]

Xuyên ngưu tất (Cyathula) khác loài với vị Ngưu tất trong kho dược liệu; liên kết chỉ để tham khảo nhóm công năng. Cột “thang tham khảo” theo [1], American Dragon ghi khoảng liều khác.[2] Lượng chỉ để người kê đơn tham khảo.

Quân · Thần · Tá · SứVai trò từng vị trong Thiên ma câu đằng ẩm
  1. QuânChủ trị chứng chính
    Thiên ma9 gBình can tức phong
    Câu đằng12 gThanh can nhiệt, tức phong
  2. ThầnHỗ trợ vị quân
    Thạch quyết minh18 gBình can tiềm dương
    Xuyên ngưu tất12 gDẫn huyết đi xuống
  3. TáPhụ tá, chế bớt tác dụng phụ
    Chi tử9 gThanh nhiệt
    Hoàng cầm9 gThanh nhiệt
    Đỗ trọng9 gBổ can thận
    Tang ký sinh9 gBổ can thận
    Ích mẫu9 gHoạt huyết, lợi thủy
    Dạ giao đằng9 gDưỡng tâm an thần
    Phục thần9 gAn thần

Bài không có vị sứ riêng. Lượng ghi trên thẻ là liều thang tham khảo. Sơ đồ dựng tự động từ bảng thành phần · Quân – thần – tá – sứ là gì?

2. Công năng và chủ trị

Công năng: Bình can tức phong, thanh nhiệt hoạt huyết, bổ ích can thận.[1][2]

Chủ trị: Can dương thượng cang, can phong nội động: đau đầu căng hai bên thái dương hoặc đỉnh đầu, chóng mặt, mất ngủ, ù tai, mặt đỏ, miệng đắng, run, dễ cáu.[1][2] Xem Can dương thượng cang, Can phong nội động.

3. Phân tích phương

Thiên ma, Câu đằng là quân, bình can tức phong; Thạch quyết minh trọng trấn tiềm dương, Xuyên ngưu tất dẫn huyết đi xuống – là thần.[1] Chi tử, Hoàng cầm thanh nhiệt; Đỗ trọng, Tang ký sinh bổ can thận; Ích mẫu hoạt huyết; Dạ giao đằng, Phục thần an thần – đều là tá. Bài không có vị sứ riêng.[1]

4. Gia giảm và bài phát triển

Gia giảm theo Me & Qi: chóng mặt nặng thêm Linh dương giác, Long cốt, Mẫu lệ; can hỏa thêm Long đởm, Hạ khô thảo; âm hư thêm Thục địa, Câu kỷ tử.[1]

5. Lưu ý an toàn

Chống chỉ định khi can phong do âm hư.[2] Đau đầu dữ dội đột ngột, yếu liệt, nói khó, méo miệng là dấu hiệu đột quỵ – gọi cấp cứu 115. Người tăng huyết áp cần dùng thuốc theo bác sĩ, không tự thay bằng bài thuốc.

Kết luận

Thiên ma câu đằng ẩm bình can tức phong cho can dương thượng cang, Thiên ma và Câu đằng làm quân; là bài hiện đại (1958) chứ không phải cổ phương.[1][2]

Tài liệu tham khảo

  1. Me & Qi. Tian Ma Gou Teng Yin: Benefits, Ingredients & Uses (cập nhật 19/4/2026)
  2. Penner J. (American Dragon). Tian Ma Gou Teng Yin – Chinese Herbs

Chi phí lưu trữ và vận hành website được tài trợ bởi Phòng Khám Chuyên Khoa Y Học Cổ Truyền Phúc An Duyên

Triều Đông Y và Bác Sĩ Chuyên Khoa 1 Võ Thị Hồng Ngọc (Bác Sĩ Ngọc Ơi) Tham Vấn Phát Triển Chuyên Môn và Nhận Phản Hồi Góp Ý Tại Phần Liên Hệ