Đương quy niêm thống thang: thành phần, công năng và phân tích
Đương quy niêm thống thang – “đau như nhặt bỏ đi” – trị phong thấp nhiệt ở kinh lạc, nhất là chân: vừa khu phong thắng thấp, vừa thanh nhiệt, lại kèm bổ khí huyết.[1][2]

1. Thành phần
| Vị thuốc | Vai trò | Nguyên phương | Thang tham khảo | Ghi chú |
|---|---|---|---|---|
| Khương hoạt | Quân | — | 9–15 g | |
| Phòng phong | Quân | — | 6–9 g | |
| Thăng ma | Thần | — | 3–6 g | |
| Cát căn | Thần | — | 6–9 g | |
| Thương truật | Thần | — | 6–9 g | |
| Bạch truật | Thần | — | 3–6 g | |
| Hoàng cầm (sao) | Thần | — | 3–6 g | |
| Khổ sâm (tẩm rượu) | Thần | — | 6–9 g | |
| Tri mẫu (tẩm rượu) | Thần | — | 6–9 g | |
| Đương quy (thân) | Tá | — | 6–9 g | |
| Nhân sâm | Tá | — | 3–6 g | |
| Cam thảo | Tá | — | 3–9 g |
Nguồn bảng: [1]; phân vai: [1]
Bảng và phân vai theo [1] (12 vị). Bản American Dragon có thêm Nhân trần, Trư linh, Trạch tả.[2] Lượng chỉ để người kê đơn tham khảo.
- QuânChủ trị chứng chínhKhương hoạt9–15 gKhu phong thắng thấp, chỉ thốngPhòng phong6–9 gKhu phong thắng thấp
- ThầnHỗ trợ vị quânThăng ma3–6 gThăng dương, giải độcCát căn6–9 gGiải cơThương truật6–9 gTáo thấpBạch truật3–6 gKiện tỳ táo thấpHoàng cầm (sao)3–6 gThanh nhiệt táo thấpKhổ sâm (tẩm rượu)6–9 gThanh nhiệt táo thấpTri mẫu (tẩm rượu)6–9 gThanh nhiệt dưỡng âm
- TáPhụ tá, chế bớt tác dụng phụĐương quy (thân)6–9 gDưỡng huyết hoạt huyếtNhân sâm3–6 gBổ khíCam thảo3–9 gĐiều hòa
Bài không có vị sứ riêng. Lượng ghi trên thẻ là liều thang tham khảo. Sơ đồ dựng tự động từ bảng thành phần · Quân – thần – tá – sứ là gì?
2. Công năng và chủ trị
Công năng: Lợi thấp thanh nhiệt, sơ phong chỉ thống.[1][2]
Chủ trị: Phong thấp nhiệt tý: khớp sưng nóng đỏ đau, đau nặng nề, gặp trời ẩm nặng hơn, mỏi khắp mình, đau lưng, chân sưng đau, tiểu ít sẫm, sốt nhẹ sợ gió.[1][2] Xem Phong tà, Thấp tà.
3. Phân tích phương
Khương hoạt, Phòng phong là quân, khu phong thắng thấp chỉ đau; Thăng ma, Cát căn giải cơ thăng dương, Thương truật, Bạch truật táo thấp kiện tỳ, Hoàng cầm, Khổ sâm, Tri mẫu thanh nhiệt – thần.[1] Đương quy, Nhân sâm, Cam thảo bổ khí huyết, phòng thuốc táo làm hao tổn.[1][2]
4. Gia giảm và bài phát triển
Me & Qi nêu: chân sưng nóng đỏ nhiều thêm Hoàng bá, Ý dĩ; còn biểu phong (sợ gió) thêm Quế chi; tỳ hư phân lỏng thêm Phục linh, tăng Bạch truật.[1]
5. Lưu ý an toàn
American Dragon ghi chống chỉ định khi phong hàn thấp tý; kiêng đồ cay, dầu mỡ.[2] Me & Qi ghi chống chỉ định khi có thai; thận trọng khi khí huyết hư không có thấp nhiệt, tý do phong hàn thấp không có nhiệt.[1]
Kết luận
Đương quy niêm thống thang lợi thấp thanh nhiệt, sơ phong chỉ thống cho thấp nhiệt tý; không dùng khi có thai.[1][2]