Phương Tễ

Trấn can tức phong thang

Phương tễ · Trị phong · 鎮肝熄風湯

Trấn can tức phong thang: thành phần, công năng và phân tích

Cập nhật lần cuốiKhoảng 3 phút đọcKiểm duyệtTriều Đông Y
Nghe tóm tắtdưới 1 phút

Trấn can tức phong thang của Trương Tích Thuần trị “loại trúng phong” do can thận âm hư, can dương bốc lên, khí huyết xung nghịch: dẫn huyết đi xuống, trấn dương, tư âm.[1][2]

Trấn can tức phong thang – Phương tễ · Trị phong
Trấn can tức phong thang
Về dùng thuốc: Bài phân tích bài thuốc để học tập. Lượng các vị là tham khảo cho người kê đơn, không phải hướng dẫn tự bốc, tự sắc. Thuốc cổ truyền có thể gây tác dụng phụ và tương tác với thuốc tây; chỉ dùng khi có thầy thuốc chỉ định.
Đau đầu dữ dội đột ngột, méo miệng, yếu liệt nửa người, nói khó, nhìn mờ là đột quỵ – gọi 115 ngay. Bài không thay thuốc điều trị tăng huyết áp.[2] Không dùng khi có thai.[1][2] Quy bản (mai rùa) là dược liệu động vật – chỉ dùng nguồn nuôi hợp pháp, có kiểm nghiệm.

1. Thành phần

Vị thuốc Vai trò Nguyên phương Thang tham khảo Ghi chú
Hoài ngưu tất Quân — 30 g
Đại giả thạch Thần — 30 g Sắc trước
Long cốt Thần — 15 g Sắc trước
Mẫu lệ Thần — 15 g Sắc trước
Quy bản Thần — 15 g Sắc trước
Bạch thược Thần — 15 g
Huyền sâm Tá — 15 g
Thiên môn đông Tá — 15 g
Nhân trần Tá — 6 g
Xuyên luyện tử Tá — 6 g
Mạch nha Tá — 6 g
Cam thảo Sứ — 4,5 g

Nguồn bảng: [1]; phân vai: [1]

Cột “thang tham khảo” theo [1]. Lượng chỉ để người kê đơn tham khảo.

Quân · Thần · Tá · SứVai trò từng vị trong Trấn can tức phong thang
  1. QuânChủ trị chứng chính
    Hoài ngưu tất30 gDẫn huyết đi xuống, bổ can thận
  2. ThầnHỗ trợ vị quân
    Đại giả thạch30 gTrấn can giáng nghịch
    Long cốt15 gTrấn can tiềm dương
    Mẫu lệ15 gTiềm dương
    Quy bản15 gTư âm tiềm dương
    Bạch thược15 gDưỡng huyết nhu can
  3. TáPhụ tá, chế bớt tác dụng phụ
    Huyền sâm15 gTư âm
    Thiên môn đông15 gTư âm
    Nhân trần6 gThanh can, sơ can
    Xuyên luyện tử6 gSơ can tiết nhiệt
    Mạch nha6 gSơ can hòa vị
  4. SứDẫn thuốc, điều hòa các vị
    Cam thảo4,5 gĐiều hòa

Lượng ghi trên thẻ là liều thang tham khảo. Sơ đồ dựng tự động từ bảng thành phần · Quân – thần – tá – sứ là gì?

2. Công năng và chủ trị

Công năng: Trấn can tức phong, tư âm tiềm dương.[1][2]

Chủ trị: Can thận âm hư, can dương thượng cang, can phong nội động: chóng mặt, đau đầu căng, mắt căng, ù tai, mặt đỏ như say, bứt rứt, trong người nóng; nặng thì tê chân tay, méo miệng, ngã quỵ; lưỡi đỏ, mạch huyền trường hữu lực.[1][2] Xem Can dương thượng cang, Can phong nội động.

3. Phân tích phương

Ngưu tất lượng lớn là quân, dẫn huyết đi xuống; Đại giả thạch, Long cốt, Mẫu lệ, Quy bản, Bạch thược trấn can tiềm dương, tư âm – thần.[1] Huyền sâm, Thiên môn đông tư âm; Nhân trần, Xuyên luyện tử, Mạch nha sơ can, thuận tính “điều đạt” của can để không phản kích khi bị trấn; Cam thảo hòa trung.[1]

4. Gia giảm và bài phát triển

Me & Qi nêu: trong ngực nóng nhiều thêm Thạch cao; đàm nhiều thêm Đởm nam tinh; mạch xích yếu thêm Thục địa, Sơn thù; phân lỏng bỏ Quy bản, Đại giả thạch; can đởm hỏa mạnh thêm Long đởm thảo. Bài liên quan: Thiên ma câu đằng ẩm.[1]

5. Lưu ý an toàn

Hai nguồn ghi chống chỉ định khi có thai.[1][2] Me & Qi ghi thêm tránh khi khí hư huyết ứ (dùng Bổ dương hoàn ngũ thang), chân hàn giả nhiệt, ngoại phong; thận trọng khi tỳ dương hư phân lỏng.[1]

Kết luận

Trấn can tức phong thang trấn can tức phong, tư âm tiềm dương; dấu hiệu đột quỵ là cấp cứu, bài không thay thuốc hạ áp.[1][2]

Tài liệu tham khảo

  1. Me & Qi. Zhen Gan Xi Feng Tang: Benefits, Ingredients & Uses (cập nhật 20/5/2026)
  2. D’Alberto A. Zhen Gan Xi Feng Tang – Chinese herbal medicine formulas (attiliodalberto.com, truy cập 13/11/2026)

Chi phí lưu trữ và vận hành website được tài trợ bởi Phòng Khám Chuyên Khoa Y Học Cổ Truyền Phúc An Duyên

Triều Đông Y và Bác Sĩ Chuyên Khoa 1 Võ Thị Hồng Ngọc (Bác Sĩ Ngọc Ơi) Tham Vấn Phát Triển Chuyên Môn và Nhận Phản Hồi Góp Ý Tại Phần Liên Hệ