Phương Tễ

Tiêu phong tán

Phương tễ · Trị phong · 消風散

Tiêu phong tán: thành phần, công năng và phân tích

Cập nhật lần cuốiKhoảng 3 phút đọcKiểm duyệtTriều Đông Y
Nghe tóm tắtdưới 1 phút

Tiêu phong tán của Trần Thực Công là bài chủ của bệnh da ngứa do phong nhiệt, phong thấp: 13 vị vừa sơ phong, thanh nhiệt, trừ thấp, vừa dưỡng huyết – “trị phong trước trị huyết”.[1][2]

Tiêu phong tán – Phương tễ · Trị phong
Tiêu phong tán
Về dùng thuốc: Bài phân tích bài thuốc để học tập. Lượng các vị là tham khảo cho người kê đơn, không phải hướng dẫn tự bốc, tự sắc. Thuốc cổ truyền có thể gây tác dụng phụ và tương tác với thuốc tây; chỉ dùng khi có thầy thuốc chỉ định.
Vị Mộc thông phải đúng loài Akebia; không dùng Quan mộc thông (Aristolochia) chứa acid aristolochic gây hại thận, ung thư.[3] Phù môi lưỡi, khó thở kèm nổi mề đay là cấp cứu phản vệ.

1. Thành phần

Vị thuốc Vai trò Nguyên phương Thang tham khảo Ghi chú
Kinh giới Quân — 6–10 g
Phòng phong Quân — 6–10 g
Ngưu bàng tử Quân — 6–10 g
Thuyền thoái Quân — 6–10 g
Thương truật Thần — 6–10 g
Khổ sâm Thần — 6–10 g
Mộc thông (thân Akebia) Thần — 3–6 g Đúng loài; xem cảnh báo
Thạch cao Thần — 6–10 g
Tri mẫu Thần — 6–10 g
Đương quy Tá — 6–10 g
Sinh địa Tá — 6–10 g
Hồ ma (vừng đen) Tá — 6–10 g
Cam thảo Sứ — 3–6 g

Nguồn bảng: [1]; phân vai: [1]

Cột “thang tham khảo” theo [1]; các tài liệu khác ghi khoảng liều khác nhau[2]. Lượng chỉ để người kê đơn tham khảo.

Quân · Thần · Tá · SứVai trò từng vị trong Tiêu phong tán
  1. QuânChủ trị chứng chính
    Kinh giới6–10 gSơ phong chỉ ngứa
    Phòng phong6–10 gSơ phong chỉ ngứa
    Ngưu bàng tử6–10 gSơ phong thanh nhiệt
    Thuyền thoái6–10 gSơ phong chỉ ngứa
  2. ThầnHỗ trợ vị quân
    Thương truật6–10 gTáo thấp
    Khổ sâm6–10 gThanh nhiệt táo thấp, chỉ ngứa
    Mộc thông (thân Akebia)3–6 gLợi thấp nhiệt
    Thạch cao6–10 gThanh nhiệt
    Tri mẫu6–10 gThanh nhiệt
  3. TáPhụ tá, chế bớt tác dụng phụ
    Đương quy6–10 gDưỡng huyết hoạt huyết
    Sinh địa6–10 gLương huyết
    Hồ ma (vừng đen)6–10 gDưỡng huyết nhuận táo
  4. SứDẫn thuốc, điều hòa các vị
    Cam thảo3–6 gĐiều hòa

Lượng ghi trên thẻ là liều thang tham khảo. Sơ đồ dựng tự động từ bảng thành phần · Quân – thần – tá – sứ là gì?

2. Công năng và chủ trị

Công năng: Sơ phong dưỡng huyết, thanh nhiệt trừ thấp.[1][2]

Chủ trị: Phong chẩn, thấp chẩn: da ngứa nhiều, ban đỏ hoặc mẩn từng mảng, gãi chảy nước, khát; rêu vàng hoặc trắng, mạch phù sác.[1][2] Xem Phong tà, Thấp tà.

3. Phân tích phương

Kinh giới, Phòng phong, Ngưu bàng tử, Thuyền thoái là quân, sơ phong chỉ ngứa.[1] Thương truật, Khổ sâm, Mộc thông trừ thấp; Thạch cao, Tri mẫu thanh nhiệt – thần. Đương quy, Sinh địa, vừng đen dưỡng huyết lương huyết – “huyết hành thì phong tự diệt”.[1][2]

4. Gia giảm và bài phát triển

Me & Qi nêu: phong nhiệt nặng thêm Kim ngân hoa, Liên kiều; thấp nhiệt nặng thêm Địa phu tử, Xa tiền tử; huyết nhiệt thêm Xích thược, Tử thảo; ngứa lâu có ứ thêm Đào nhân, Hồng hoa, Đan sâm.[1]

5. Lưu ý an toàn

American Dragon ghi chống chỉ định khi khí huyết hư rõ; kiêng rượu, cà phê, đồ cay, hải sản, thuốc lá khi dùng.[2] Me & Qi cũng dặn kiêng nghiêm đồ cay, hải sản, rượu, chè đặc.[1] Ngứa toàn thân kéo dài không rõ nguyên nhân cần khám (bệnh gan, thận, tuyến giáp, máu).

Kết luận

Tiêu phong tán sơ phong dưỡng huyết, thanh nhiệt trừ thấp cho phong chẩn, thấp chẩn; vị Mộc thông bắt buộc đúng loài.[1][2][3]

Tài liệu tham khảo

  1. Me & Qi. Xiao Feng San: Benefits, Ingredients & Uses (cập nhật 21/4/2026)
  2. Penner J. (American Dragon). Xiao Feng San – Chinese Herbs
  3. U.S. Food and Drug Administration. Import Alert 54-10: Detention without physical examination of dietary supplement products containing aristolochic acid (đăng 10/12/2020)

Chi phí lưu trữ và vận hành website được tài trợ bởi Phòng Khám Chuyên Khoa Y Học Cổ Truyền Phúc An Duyên

Triều Đông Y và Bác Sĩ Chuyên Khoa 1 Võ Thị Hồng Ngọc (Bác Sĩ Ngọc Ơi) Tham Vấn Phát Triển Chuyên Môn và Nhận Phản Hồi Góp Ý Tại Phần Liên Hệ