Tiêu phong tán: thành phần, công năng và phân tích
Tiêu phong tán của Trần Thực Công là bài chủ của bệnh da ngứa do phong nhiệt, phong thấp: 13 vị vừa sơ phong, thanh nhiệt, trừ thấp, vừa dưỡng huyết – “trị phong trước trị huyết”.[1][2]

1. Thành phần
| Vị thuốc | Vai trò | Nguyên phương | Thang tham khảo | Ghi chú |
|---|---|---|---|---|
| Kinh giới | Quân | — | 6–10 g | |
| Phòng phong | Quân | — | 6–10 g | |
| Ngưu bàng tử | Quân | — | 6–10 g | |
| Thuyền thoái | Quân | — | 6–10 g | |
| Thương truật | Thần | — | 6–10 g | |
| Khổ sâm | Thần | — | 6–10 g | |
| Mộc thông (thân Akebia) | Thần | — | 3–6 g | Đúng loài; xem cảnh báo |
| Thạch cao | Thần | — | 6–10 g | |
| Tri mẫu | Thần | — | 6–10 g | |
| Đương quy | Tá | — | 6–10 g | |
| Sinh địa | Tá | — | 6–10 g | |
| Hồ ma (vừng đen) | Tá | — | 6–10 g | |
| Cam thảo | Sứ | — | 3–6 g |
Nguồn bảng: [1]; phân vai: [1]
Cột “thang tham khảo” theo [1]; các tài liệu khác ghi khoảng liều khác nhau[2]. Lượng chỉ để người kê đơn tham khảo.
- QuânChủ trị chứng chínhKinh giới6–10 gSơ phong chỉ ngứaPhòng phong6–10 gSơ phong chỉ ngứaNgưu bàng tử6–10 gSơ phong thanh nhiệtThuyền thoái6–10 gSơ phong chỉ ngứa
- ThầnHỗ trợ vị quânThương truật6–10 gTáo thấpKhổ sâm6–10 gThanh nhiệt táo thấp, chỉ ngứaMộc thông (thân Akebia)3–6 gLợi thấp nhiệtThạch cao6–10 gThanh nhiệtTri mẫu6–10 gThanh nhiệt
- TáPhụ tá, chế bớt tác dụng phụĐương quy6–10 gDưỡng huyết hoạt huyếtSinh địa6–10 gLương huyếtHồ ma (vừng đen)6–10 gDưỡng huyết nhuận táo
- SứDẫn thuốc, điều hòa các vịCam thảo3–6 gĐiều hòa
Lượng ghi trên thẻ là liều thang tham khảo. Sơ đồ dựng tự động từ bảng thành phần · Quân – thần – tá – sứ là gì?
2. Công năng và chủ trị
Công năng: Sơ phong dưỡng huyết, thanh nhiệt trừ thấp.[1][2]
Chủ trị: Phong chẩn, thấp chẩn: da ngứa nhiều, ban đỏ hoặc mẩn từng mảng, gãi chảy nước, khát; rêu vàng hoặc trắng, mạch phù sác.[1][2] Xem Phong tà, Thấp tà.
3. Phân tích phương
Kinh giới, Phòng phong, Ngưu bàng tử, Thuyền thoái là quân, sơ phong chỉ ngứa.[1] Thương truật, Khổ sâm, Mộc thông trừ thấp; Thạch cao, Tri mẫu thanh nhiệt – thần. Đương quy, Sinh địa, vừng đen dưỡng huyết lương huyết – “huyết hành thì phong tự diệt”.[1][2]
4. Gia giảm và bài phát triển
Me & Qi nêu: phong nhiệt nặng thêm Kim ngân hoa, Liên kiều; thấp nhiệt nặng thêm Địa phu tử, Xa tiền tử; huyết nhiệt thêm Xích thược, Tử thảo; ngứa lâu có ứ thêm Đào nhân, Hồng hoa, Đan sâm.[1]
5. Lưu ý an toàn
American Dragon ghi chống chỉ định khi khí huyết hư rõ; kiêng rượu, cà phê, đồ cay, hải sản, thuốc lá khi dùng.[2] Me & Qi cũng dặn kiêng nghiêm đồ cay, hải sản, rượu, chè đặc.[1] Ngứa toàn thân kéo dài không rõ nguyên nhân cần khám (bệnh gan, thận, tuyến giáp, máu).
Kết luận
Tiêu phong tán sơ phong dưỡng huyết, thanh nhiệt trừ thấp cho phong chẩn, thấp chẩn; vị Mộc thông bắt buộc đúng loài.[1][2][3]
Tài liệu tham khảo
- Me & Qi. Xiao Feng San: Benefits, Ingredients & Uses (cập nhật 21/4/2026)
- Penner J. (American Dragon). Xiao Feng San – Chinese Herbs
- U.S. Food and Drug Administration. Import Alert 54-10: Detention without physical examination of dietary supplement products containing aristolochic acid (đăng 10/12/2020)