Trư linh thang: thành phần, công năng và phân tích
Trư linh thang – American Dragon ghi “lợi tiểu mà không làm tổn âm” – là bản “mát, có dưỡng âm” so với Ngũ linh tán.[1][2]

1. Thành phần
| Vị thuốc | Vai trò | Nguyên phương | Thang tham khảo | Ghi chú |
|---|---|---|---|---|
| Trư linh | Quân | — | 9–12 g | |
| Phục linh | Thần | — | 9–12 g | |
| Trạch tả | Thần | — | 9–12 g | |
| Hoạt thạch | Tá | — | 9–12 g | |
| A giao | Tá | — | 9–12 g | Hòa tan riêng |
Nguồn bảng: [1]; phân vai: [1]
Cột “thang tham khảo” theo [1]; các tài liệu khác ghi khoảng liều khác nhau[2]. Lượng chỉ để người kê đơn tham khảo.
- QuânChủ trị chứng chínhTrư linh9–12 gLợi thủy thẩm thấp
- ThầnHỗ trợ vị quânPhục linh9–12 gLợi thủy kiện tỳTrạch tả9–12 gLợi thủy thanh nhiệt
- TáPhụ tá, chế bớt tác dụng phụHoạt thạch9–12 gThanh nhiệt lợi tiểuA giao9–12 gTư âm dưỡng huyết, chỉ huyết
Bài không có vị sứ riêng. Lượng ghi trên thẻ là liều thang tham khảo. Sơ đồ dựng tự động từ bảng thành phần · Quân – thần – tá – sứ là gì?
2. Công năng và chủ trị
Công năng: Lợi thủy, thanh nhiệt, dưỡng âm.[1][2]
Chủ trị: Thủy nhiệt kết kèm âm hư: tiểu ít, khó, buốt, có thể tiểu máu, khát muốn uống, sốt nhẹ, bứt rứt mất ngủ, có thể tiêu chảy, ho, buồn nôn; lưỡi đỏ ít rêu, mạch tế sác.[1][2] Xem Bàng quang thấp nhiệt.
3. Phân tích phương
Trư linh là quân, Phục linh, Trạch tả là thần – lợi thủy thẩm thấp; Hoạt thạch thanh nhiệt lợi tiểu, A giao tư âm dưỡng huyết, chỉ huyết – để lợi tiểu mà không thương âm.[1][2] So với Ngũ linh tán (có Quế chi, Bạch truật – ôn dương hóa khí): bài này dùng khi có nhiệt và âm hư.[1]
4. Gia giảm và bài phát triển
Me & Qi nêu: nhiệt lâm thêm Chi tử, Xa tiền tử; tiểu máu thêm Bạch mao căn, Đại kế, Tiểu kế; sỏi tiết niệu thêm Uy linh tiên; âm hư hư nhiệt thêm Tri mẫu, Hoàng bá; bí tiểu do khí trệ thêm Ô dược, Tiểu hồi.[1]
5. Lưu ý an toàn
American Dragon ghi chống chỉ định khi không có nhiệt, khi nhiệt nhiều mà âm tổn nặng, khi thấp quá nặng.[2] Me & Qi ghi tránh khi ra nhiều mồ hôi khát do vị táo, tiểu khó thể hàn; thận trọng khi tỳ dương hư phân lỏng, khi có thai (Hoạt thạch, thuốc lợi tiểu mạnh).[1]
Kết luận
Trư linh thang lợi thủy thanh nhiệt dưỡng âm cho thủy nhiệt kết kèm âm hư – lợi tiểu mà không tổn âm.[1][2]