Phương Tễ

Thanh dinh thang

Phương tễ · Thanh nhiệt · 清營湯

Thanh dinh thang: thành phần, công năng và phân tích

Cập nhật lần cuốiKhoảng 3 phút đọcKiểm duyệtTriều Đông Y
Nghe tóm tắtdưới 1 phút

Thanh dinh thang của Ngô Cúc Thông thể hiện phép “nhập dinh do khả thấu nhiệt chuyển khí”: nhiệt mới vào dinh vẫn có thể đẩy trở ra khí phận.[1][2]

Thanh dinh thang – Phương tễ · Thanh nhiệt
Thanh dinh thang
Về dùng thuốc: Bài phân tích bài thuốc để học tập. Lượng các vị là tham khảo cho người kê đơn, không phải hướng dẫn tự bốc, tự sắc. Thuốc cổ truyền có thể gây tác dụng phụ và tương tác với thuốc tây; chỉ dùng khi có thầy thuốc chỉ định.
Sốt cao về đêm, mê sảng, phát ban là bệnh nặng (nhiễm khuẩn huyết, viêm não, viêm màng não…) – phải cấp cứu tại bệnh viện; bài thuốc chỉ để học lý luận ôn bệnh. Nguyên phương dùng Tê giác – loài nguy cấp, không được dùng; Me & Qi ghi thay bằng Thủy ngưu giác (sừng trâu) lượng lớn.[1]

1. Thành phần

Vị thuốc Vai trò Nguyên phương Thang tham khảo Ghi chú
Thủy ngưu giác (thay Tê giác) Quân — 30–60 g Sắc trước
Sinh địa Thần — 15 g
Huyền sâm Thần — 9 g
Mạch môn Thần — 9 g
Kim ngân hoa Tá — 9 g
Liên kiều Tá — 6 g
Trúc diệp tâm Tá — 3 g
Hoàng liên Tá — 5 g
Đan sâm Tá — 6 g

Nguồn bảng: [1]; phân vai: [1]

Cột “thang tham khảo” theo [1]; các tài liệu khác ghi khoảng liều khác nhau[2]. Lượng chỉ để người kê đơn tham khảo.

Quân · Thần · Tá · SứVai trò từng vị trong Thanh dinh thang
  1. QuânChủ trị chứng chính
    Thủy ngưu giác (thay Tê giác)30–60 gThanh dinh lương huyết
  2. ThầnHỗ trợ vị quân
    Sinh địa15 gLương huyết dưỡng âm
    Huyền sâm9 gTư âm giáng hỏa
    Mạch môn9 gDưỡng âm
  3. TáPhụ tá, chế bớt tác dụng phụ
    Kim ngân hoa9 gThấu nhiệt chuyển khí
    Liên kiều6 gThấu nhiệt chuyển khí
    Trúc diệp tâm3 gThanh tâm
    Hoàng liên5 gThanh tâm giải độc
    Đan sâm6 gLương huyết hoạt huyết

Bài không có vị sứ riêng. Lượng ghi trên thẻ là liều thang tham khảo. Sơ đồ dựng tự động từ bảng thành phần · Quân – thần – tá – sứ là gì?

2. Công năng và chủ trị

Công năng: Thanh dinh giải độc, thấu nhiệt dưỡng âm.[1][2]

Chủ trị: Ôn bệnh nhiệt vào dinh phận: sốt về đêm nặng hơn, bứt rứt mất ngủ, có lúc mê sảng, khát hoặc không khát, ban chẩn lờ mờ; lưỡi đỏ thẫm khô, mạch tế sác.[1][2] Xem Vệ khí dinh huyết biện chứng, Dinh khí, vệ khí.

3. Phân tích phương

Sừng (nay là Thủy ngưu giác) là quân, thanh dinh lương huyết; Sinh địa, Huyền sâm, Mạch môn dưỡng âm thanh nhiệt – thần.[1] Kim ngân hoa, Liên kiều, Trúc diệp nhẹ nhàng thấu nhiệt trở ra khí phận; Hoàng liên thanh tâm; Đan sâm lương huyết, phòng huyết ứ.[1][2]

4. Gia giảm và bài phát triển

Me & Qi nêu: âm hư nặng lưỡi khô bỏ Hoàng liên; khí phận còn nhiệt nhiều thêm Thạch cao, Tri mẫu; nhiệt nhiều ban rõ thêm Đại thanh diệp, Bản lam căn. Các bài liên quan: Tê giác địa hoàng thang (nhiệt vào huyết phận có xuất huyết).[1]

5. Lưu ý an toàn

Hai nguồn ghi chống chỉ định khi có thấp (rêu trắng trơn).[1][2] Me & Qi ghi thêm tránh khi hàn chứng, dương hư; thận trọng khi tỳ vị hư, khi nhiệt còn ở khí phận (rêu vàng); thận trọng khi có thai (Đan sâm), với thuốc chống đông.[1]

Kết luận

Thanh dinh thang thanh dinh giải độc, thấu nhiệt dưỡng âm – bài kinh điển của ôn bệnh học; bệnh cảnh tương ứng phải điều trị tại bệnh viện.[1][2]

Tài liệu tham khảo

  1. Me & Qi. Qing Ying Tang: Benefits, Ingredients & Uses (cập nhật 28/9/2026)
  2. Penner J. (American Dragon). Qing Ying Tang – Chinese Herbs

Chi phí lưu trữ và vận hành website được tài trợ bởi Phòng Khám Chuyên Khoa Y Học Cổ Truyền Phúc An Duyên

Triều Đông Y và Bác Sĩ Chuyên Khoa 1 Võ Thị Hồng Ngọc (Bác Sĩ Ngọc Ơi) Tham Vấn Phát Triển Chuyên Môn và Nhận Phản Hồi Góp Ý Tại Phần Liên Hệ