Phương Tễ

Thanh vị tán

Phương tễ · Thanh nhiệt · 清胃散

Thanh vị tán: thành phần, công năng và phân tích

Cập nhật lần cuốiKhoảng 3 phút đọcKiểm duyệtTriều Đông Y
Nghe tóm tắtdưới 1 phút

Thanh vị tán của Lý Đông Viên thanh vị hỏa, lương huyết: Hoàng liên làm quân, Thăng ma vừa dẫn thuốc lên vừa tán uất hỏa.[1][2]

Thanh vị tán – Phương tễ · Thanh nhiệt
Thanh vị tán
Về dùng thuốc: Bài phân tích bài thuốc để học tập. Lượng các vị là tham khảo cho người kê đơn, không phải hướng dẫn tự bốc, tự sắc. Thuốc cổ truyền có thể gây tác dụng phụ và tương tác với thuốc tây; chỉ dùng khi có thầy thuốc chỉ định.

1. Thành phần

Vị thuốc Vai trò Nguyên phương Thang tham khảo Ghi chú
Hoàng liên Quân — 6–9 g
Thăng ma Thần — 3–6 g
Sinh địa Thần — 6–12 g
Mẫu đơn bì Thần — 6–9 g
Đương quy Tá — 6–9 g

Nguồn bảng: [1]; phân vai: [1]

Cột “thang tham khảo” theo [1]; các tài liệu khác ghi khoảng liều khác nhau[2]. Lượng chỉ để người kê đơn tham khảo.

Quân · Thần · Tá · SứVai trò từng vị trong Thanh vị tán
  1. QuânChủ trị chứng chính
    Hoàng liên6–9 gTả vị hỏa
  2. ThầnHỗ trợ vị quân
    Thăng ma3–6 gThanh nhiệt giải độc, tán uất hỏa, dẫn thuốc lên
    Sinh địa6–12 gLương huyết, tư âm
    Mẫu đơn bì6–9 gLương huyết
  3. TáPhụ tá, chế bớt tác dụng phụ
    Đương quy6–9 gDưỡng huyết, tiêu sưng

Bài không có vị sứ riêng. Lượng ghi trên thẻ là liều thang tham khảo. Sơ đồ dựng tự động từ bảng thành phần · Quân – thần – tá – sứ là gì?

2. Công năng và chủ trị

Công năng: Thanh vị lương huyết.[1][2]

Chủ trị: Vị hỏa bốc lên: đau răng lan lên đầu, ưa lạnh sợ nóng, lợi sưng chảy máu, hôi miệng, loét miệng, môi lưỡi má sưng đau, miệng khô; lưỡi đỏ rêu vàng, mạch hoạt đại sác.[1][2] Xem Vị nhiệt.

3. Phân tích phương

Hoàng liên là quân, đắng lạnh tả vị hỏa. Thăng ma là thần: vừa thanh nhiệt giải độc, vừa thăng tán “hỏa uất” – Hoàng liên giáng, Thăng ma thăng, nên hỏa được thanh mà không bị đè nén.[1][2] Sinh địa, Mẫu đơn bì lương huyết; Đương quy dưỡng huyết tiêu sưng.[1]

4. Gia giảm và bài phát triển

Me & Qi nêu: táo bón thêm Đại hoàng; khát nhiều thêm Thạch cao, Huyền sâm, Thiên hoa phấn; chảy máu lợi nhiều thêm Ngưu tất; loét miệng sưng thêm Liên kiều, Bồ công anh. Bài tương tự: Ngọc nữ tiễn (thêm Thạch cao và vị bổ thận âm).[1]

5. Lưu ý an toàn

Hai nguồn ghi chống chỉ định khi đau răng do phong hàn hoặc do thận hư.[1][2] Me & Qi ghi thêm: tránh khi tỳ vị dương hư; thận trọng khi có thai và không dùng lâu.[1] Đau răng, sưng lợi kéo dài cần khám nha khoa.

Kết luận

Thanh vị tán thanh vị lương huyết cho đau răng, chảy máu lợi do vị hỏa, Hoàng liên làm quân, Thăng ma làm thần.[1][2]

Tài liệu tham khảo

  1. Me & Qi. Qing Wei San: Benefits, Ingredients & Uses (cập nhật 21/4/2026)
  2. Penner J. (American Dragon). Qing Wei San – Chinese Herbs

Chi phí lưu trữ và vận hành website được tài trợ bởi Phòng Khám Chuyên Khoa Y Học Cổ Truyền Phúc An Duyên

Triều Đông Y và Bác Sĩ Chuyên Khoa 1 Võ Thị Hồng Ngọc (Bác Sĩ Ngọc Ơi) Tham Vấn Phát Triển Chuyên Môn và Nhận Phản Hồi Góp Ý Tại Phần Liên Hệ