Phương Tễ

Thược dược thang

Phương tễ · Thanh nhiệt · 芍藥湯

Thược dược thang: thành phần, công năng và phân tích

Cập nhật lần cuốiKhoảng 3 phút đọcKiểm duyệtTriều Đông Y
Nghe tóm tắtdưới 1 phút

Thược dược thang của Lưu Hoàn Tố theo nguyên tắc “hành huyết thì máu mũi tự khỏi, điều khí thì mót rặn tự hết”.[1][2]

Thược dược thang – Phương tễ · Thanh nhiệt
Thược dược thang
Về dùng thuốc: Bài phân tích bài thuốc để học tập. Lượng các vị là tham khảo cho người kê đơn, không phải hướng dẫn tự bốc, tự sắc. Thuốc cổ truyền có thể gây tác dụng phụ và tương tác với thuốc tây; chỉ dùng khi có thầy thuốc chỉ định.
Lỵ ra máu, sốt, mất nước cần được khám ngay (lỵ trực khuẩn, lỵ amip cần xét nghiệm và thuốc đặc hiệu). Bài có Đại hoàng, Binh lang: không dùng khi có thai.[1]

1. Thành phần

Vị thuốc Vai trò Nguyên phương Thang tham khảo Ghi chú
Bạch thược Quân — 15–30 g
Hoàng cầm Thần — 9–15 g
Hoàng liên Thần — 5–15 g
Đại hoàng Thần — 6–9 g
Đương quy Tá — 9–15 g
Mộc hương Tá — 5–6 g
Binh lang Tá — 5–6 g
Nhục quế Tá — 2–5 g
Cam thảo Sứ — 5–6 g

Nguồn bảng: [1]; phân vai: [1]

Cột “thang tham khảo” theo [1]; các tài liệu khác ghi khoảng liều khác nhau[2]. Lượng chỉ để người kê đơn tham khảo.

Quân · Thần · Tá · SứVai trò từng vị trong Thược dược thang
  1. QuânChủ trị chứng chính
    Bạch thược15–30 gHòa huyết, hoãn cấp chỉ thống
  2. ThầnHỗ trợ vị quân
    Hoàng cầm9–15 gThanh nhiệt táo thấp
    Hoàng liên5–15 gThanh nhiệt táo thấp
    Đại hoàng6–9 gTả nhiệt, thông trệ
  3. TáPhụ tá, chế bớt tác dụng phụ
    Đương quy9–15 gHòa huyết
    Mộc hương5–6 gHành khí
    Binh lang5–6 gHành khí đạo trệ
    Nhục quế2–5 gPhản tá, phòng vị lạnh tổn dương
  4. SứDẫn thuốc, điều hòa các vị
    Cam thảo5–6 gĐiều hòa

Lượng ghi trên thẻ là liều thang tham khảo. Sơ đồ dựng tự động từ bảng thành phần · Quân – thần – tá – sứ là gì?

2. Công năng và chủ trị

Công năng: Thanh nhiệt táo thấp, điều hòa khí huyết.[1][2]

Chủ trị: Thấp nhiệt lỵ: đau bụng, mót rặn, phân lẫn máu mũi, hậu môn nóng rát, tiểu ít sẫm; rêu vàng nhớt, mạch hoạt sác.[1][2] Xem Đại trường thấp nhiệt.

3. Phân tích phương

Bạch thược lượng lớn là quân, hòa huyết hoãn cấp chỉ đau; Hoàng cầm, Hoàng liên thanh thấp nhiệt, Đại hoàng thông trệ – “thông nhân thông dụng”.[1] Đương quy hòa huyết; Mộc hương, Binh lang hành khí trị mót rặn; Nhục quế lượng nhỏ là “phản tá”, phòng các vị đắng lạnh làm tổn dương.[1][2]

4. Gia giảm và bài phát triển

Me & Qi nêu: máu nhiều thêm Đơn bì, Địa du; nhiệt độc nặng thêm Bạch đầu ông, Kim ngân hoa; kèm thực tích thêm Sơn tra, Thần khúc; nhiệt làm tổn tân dịch thêm Ô mai, bỏ Nhục quế.[1]

5. Lưu ý an toàn

Me & Qi ghi tránh khi lỵ mạn do tỳ thận dương hư, khi có thai, khi lỵ còn biểu chứng, khi chảy máu hậu môn mạn tính do trĩ; thận trọng khi khí huyết hư, đang dùng thuốc chống đông.[1] American Dragon ghi chống chỉ định khi lỵ mạn do hư hàn, khi còn biểu chứng.[2]

Kết luận

Thược dược thang thanh nhiệt táo thấp, điều hòa khí huyết cho thấp nhiệt lỵ; không dùng khi có thai.[1][2]

Tài liệu tham khảo

  1. Me & Qi. Shao Yao Tang: Benefits, Ingredients & Uses (cập nhật 21/4/2026)
  2. Penner J. (American Dragon). Shao Yao Tang – Chinese Herbs

Chi phí lưu trữ và vận hành website được tài trợ bởi Phòng Khám Chuyên Khoa Y Học Cổ Truyền Phúc An Duyên

Triều Đông Y và Bác Sĩ Chuyên Khoa 1 Võ Thị Hồng Ngọc (Bác Sĩ Ngọc Ơi) Tham Vấn Phát Triển Chuyên Môn và Nhận Phản Hồi Góp Ý Tại Phần Liên Hệ