Phương Tễ

Trúc diệp thạch cao thang

Phương tễ · Thanh nhiệt · 竹葉石膏湯

Trúc diệp thạch cao thang: thành phần, công năng và phân tích

Cập nhật lần cuốiKhoảng 3 phút đọcKiểm duyệtTriều Đông Y
Nghe tóm tắtdưới 1 phút

Trúc diệp thạch cao thang là Bạch hổ thang bỏ Tri mẫu, thêm Trúc diệp, Nhân sâm, Mạch môn, Bán hạ: thanh nốt dư nhiệt và bồi lại khí âm sau bệnh sốt.[1][2]

Trúc diệp thạch cao thang – Phương tễ · Thanh nhiệt
Trúc diệp thạch cao thang
Về dùng thuốc: Bài phân tích bài thuốc để học tập. Lượng các vị là tham khảo cho người kê đơn, không phải hướng dẫn tự bốc, tự sắc. Thuốc cổ truyền có thể gây tác dụng phụ và tương tác với thuốc tây; chỉ dùng khi có thầy thuốc chỉ định.

1. Thành phần

Vị thuốc Vai trò Nguyên phương Thang tham khảo Ghi chú
Thạch cao Quân — 30–50 g Sắc trước
Trúc diệp Quân — 6–15 g
Nhân sâm Thần — 6–9 g
Mạch môn Thần — 15–20 g
Bán hạ (chế) Tá — 6–9 g
Cam thảo Sứ — 3–6 g
Ngạnh mễ (gạo tẻ) Sứ — 10–15 g

Nguồn bảng: [1]; phân vai: [1]

Cột “thang tham khảo” theo [1]; các tài liệu khác ghi khoảng liều khác nhau[2]. Lượng chỉ để người kê đơn tham khảo.

Quân · Thần · Tá · SứVai trò từng vị trong Trúc diệp thạch cao thang
  1. QuânChủ trị chứng chính
    Thạch cao30–50 gThanh nhiệt khí phận
    Trúc diệp6–15 gThanh nhiệt trừ phiền
  2. ThầnHỗ trợ vị quân
    Nhân sâm6–9 gÍch khí
    Mạch môn15–20 gDưỡng âm sinh tân
  3. TáPhụ tá, chế bớt tác dụng phụ
    Bán hạ (chế)6–9 gGiáng nghịch chỉ nôn
  4. SứDẫn thuốc, điều hòa các vị
    Cam thảo3–6 gĐiều hòa
    Ngạnh mễ (gạo tẻ)10–15 gDưỡng vị

Lượng ghi trên thẻ là liều thang tham khảo. Sơ đồ dựng tự động từ bảng thành phần · Quân – thần – tá – sứ là gì?

2. Công năng và chủ trị

Công năng: Thanh nhiệt sinh tân, ích khí hòa vị.[1][2]

Chủ trị: Sau bệnh sốt, dư nhiệt chưa hết, khí âm đều hao: sốt nhẹ kéo dài, ra mồ hôi, mệt, hơi thở ngắn, miệng khô khát, bứt rứt, buồn nôn, ăn kém, khó ngủ; lưỡi đỏ ít rêu, mạch hư sác.[1][2] Xem Vị âm hư.

3. Phân tích phương

Thạch cao, Trúc diệp là quân, thanh dư nhiệt; Nhân sâm, Mạch môn là thần, ích khí dưỡng âm.[1] Bán hạ giáng nghịch chỉ nôn, lại làm cho Mạch môn bổ mà không trệ; Cam thảo, gạo tẻ dưỡng vị.[1][2] Khung bài từ Bạch hổ thang.[1]

4. Gia giảm và bài phát triển

Me & Qi nêu: dư nhiệt còn nhiều thêm Tri mẫu, Thiên hoa phấn; âm hư nặng thêm Thục địa, Huyền sâm; ho đờm dính sau viêm phổi thêm Tang bạch bì, Qua lâu; khí hư nhiều thêm Hoàng kỳ; mất ngủ do hư nhiệt thêm Chi tử, Đạm đậu xị.[1]

5. Lưu ý an toàn

American Dragon ghi chống chỉ định khi bệnh sốt mà chính khí và tà khí đều còn mạnh, sốt vẫn cao, khí âm chưa tổn; và khi thấp nhiệt (tức ngực, nôn khan, rêu vàng nhớt).[2] Me & Qi ghi tránh khi đàm thấp nội trở, dương hư giả nhiệt, tỳ vị hư hàn nôn mửa.[1] Bán hạ phải dùng dạng đã chế; bán hạ sống có độc – xem Các vị thuốc có độc.

Kết luận

Trúc diệp thạch cao thang thanh nhiệt sinh tân, ích khí hòa vị cho giai đoạn hồi phục sau bệnh sốt.[1][2]

Tài liệu tham khảo

  1. Me & Qi. Zhu Ye Shi Gao Tang: Benefits, Ingredients & Uses (cập nhật 22/4/2026)
  2. Penner J. (American Dragon). Zhu Ye Shi Gao Tang – Chinese Herbs

Chi phí lưu trữ và vận hành website được tài trợ bởi Phòng Khám Chuyên Khoa Y Học Cổ Truyền Phúc An Duyên

Triều Đông Y và Bác Sĩ Chuyên Khoa 1 Võ Thị Hồng Ngọc (Bác Sĩ Ngọc Ơi) Tham Vấn Phát Triển Chuyên Môn và Nhận Phản Hồi Góp Ý Tại Phần Liên Hệ