Điều vị thừa khí thang: thành phần, công năng và phân tích
Điều vị thừa khí thang dùng Cam thảo thay Hậu phác, Chỉ thực: tả nhiệt nhuận táo mà hòa hoãn, nhắm vào “táo, thực” hơn là “bĩ, mãn”.[1][2]

1. Thành phần
| Vị thuốc | Vai trò | Nguyên phương | Thang tham khảo | Ghi chú |
|---|---|---|---|---|
| Đại hoàng (rửa rượu) | Quân | — | 6–12 g | |
| Mang tiêu | Thần | — | 9–15 g | Hòa vào nước thuốc đã lọc |
| Chích cam thảo | Tá | — | 3–6 g |
Nguồn bảng: [1]; phân vai: [1]
Cột “thang tham khảo” theo [1]; các tài liệu khác ghi khoảng liều khác nhau[2]. Lượng chỉ để người kê đơn tham khảo.
- QuânChủ trị chứng chínhĐại hoàng (rửa rượu)6–12 gTả nhiệt thông tiện
- ThầnHỗ trợ vị quânMang tiêu9–15 gNhuyễn kiên nhuận táo
- TáPhụ tá, chế bớt tác dụng phụChích cam thảo3–6 gHòa trung, hoãn tính tả hạ
Bài không có vị sứ riêng. Lượng ghi trên thẻ là liều thang tham khảo. Sơ đồ dựng tự động từ bảng thành phần · Quân – thần – tá – sứ là gì?
2. Công năng và chủ trị
Công năng: Hoãn hạ nhiệt kết, nhuyễn kiên nhuận táo.[1][2]
Chủ trị: Dương minh phủ chứng, vị nhiệt: táo bón phân khô cứng, khát thích uống lạnh, bứt rứt, sốt; nhiệt bốc lên gây hôi miệng, lở miệng, chảy máu lợi, đau họng, chảy máu cam, mụn trứng cá.[1][2] Xem Vị nhiệt.
3. Phân tích phương
Đại hoàng là quân, tả nhiệt thông tiện; Mang tiêu là thần, làm mềm phân khô; Cam thảo là tá, hòa hoãn để thuốc tả mà không làm tổn vị khí – nên gọi “điều vị”.[1][2]
4. Gia giảm và bài phát triển
Me & Qi nêu: nhiệt nặng có ban, chảy máu thêm Sinh địa, Đơn bì; họng sưng, lợi sưng, lở miệng thêm Hoàng liên, Thăng ma; táo bón kèm tân dịch hao thêm Huyền sâm, Mạch môn. Bài phát triển: Đào hạch thừa khí thang (thêm Đào nhân, Quế chi).[1]
5. Lưu ý an toàn
Me & Qi ghi tránh khi có thai, tỳ vị hư hàn, còn biểu chứng; thận trọng khi khí âm hư không có thực nhiệt, người già yếu, đang phân lỏng; không dùng lâu, hết nhiệt là dừng.[1] American Dragon ghi chống chỉ định khi có thai; người yếu hết sức thận trọng, phải phối thuốc bổ.[2]
Kết luận
Điều vị thừa khí thang hoãn hạ nhiệt kết bằng Đại hoàng, Mang tiêu, Cam thảo; không dùng khi có thai.[1][2]