Lý Luận

Vận động dưỡng sinh: đạo dẫn, khí công, thái cực

Dưỡng sinh và thể chất · 導引

Vận động dưỡng sinh: đạo dẫn, khí công, thái cực

Cập nhật lần cuốiKhoảng 4 phút đọcKiểm duyệtTriều Đông Y
Nghe tóm tắtkhoảng 1 phút

Vận động dưỡng sinh truyền thống – đạo dẫn (導引), Ngũ cầm hí, Bát đoạn cẩm, khí công, thái cực quyền – kết hợp động tác chậm, hơi thở và sự tập trung tinh thần, nhằm lưu thông khí huyết, mạnh gân xương và an thần.[1]

Vận động dưỡng sinh: đạo dẫn, khí công, thái cực – Dưỡng sinh và thể chất
Vận động dưỡng sinh: đạo dẫn, khí công, thái cực
Lưu ý khi đọc: Bài viết trình bày lý luận Y học cổ truyền để học tập và tra cứu. Các ví dụ về bệnh lý, huyệt và vị thuốc chỉ minh họa cách lý luận vận dụng, không phải hướng dẫn tự chẩn đoán, tự châm cứu hay tự dùng thuốc.
Về dưỡng sinh: Bài trình bày quan niệm dưỡng sinh của YHCT để tham khảo cho lối sống lành mạnh; không thay thế khám chữa bệnh, không thay thế thuốc đang điều trị. Người có bệnh mạn tính, phụ nữ có thai nên hỏi bác sĩ trước khi thay đổi chế độ ăn hay luyện tập.

1. Đạo dẫn

“Đạo dẫn” nghĩa là dẫn khí cho điều hòa, dẫn thân cho mềm mại – các bài vận động kết hợp hít thở có từ thời cổ; Nội kinh nhắc tới đạo dẫn, án kiều (xoa bóp) là phương pháp của vùng trung tâm.[2]

2. Ngũ cầm hí của Hoa Đà

Theo Hậu Hán thư, danh y Hoa Đà cho rằng cơ thể cần vận động nhưng không nên quá sức; vận động thì khí cốc tiêu hóa, huyết mạch lưu thông, bệnh không sinh ra – «như cái trục cửa không bao giờ mục». Ông sáng tạo “Ngũ cầm hí” mô phỏng năm con vật: hổ, hươu, gấu, vượn, chim.[3]

3. Các phương pháp khác

Phương pháp Đặc điểm
Bát đoạn cẩm Tám động tác đơn giản, kết hợp hơi thở
Khí công Phối hợp tư thế, động tác, hơi thở và tập trung ý
Thái cực quyền Chuỗi động tác chậm, liên tục, mềm mại, kết hợp hơi thở
Dưỡng sinh Việt Nam Ở Việt Nam, các phương pháp tập luyện dưỡng sinh kết hợp thở, xoa bóp được phổ biến trong cộng đồng người cao tuổi

Nguồn: [1]

4. Nguyên tắc tập luyện

– Vừa sức, tăng dần, đều đặn hằng ngày.

– Kết hợp ba yếu tố: điều thân (tư thế), điều tức (hơi thở), điều tâm (tinh thần).

– Không tập khi quá đói, quá no, đang sốt, mệt nặng.

– Người có bệnh tim mạch, xương khớp, phụ nữ có thai nên hỏi bác sĩ và học từ người hướng dẫn có kinh nghiệm.

Nguồn: [1]

Xem Khí, Khí cơ.

5. Góc nhìn y học hiện đại

– Thái cực: NCCIH ghi nhận thái cực có thể cải thiện thăng bằng, giảm nguy cơ té ngã ở người cao tuổi và có lợi cho một số tình trạng như đau gối do thoái hóa; nhìn chung là hoạt động an toàn khi tập đúng cách.[4]

– Khí công: NCCIH cho biết khí công nhìn chung an toàn, có nghiên cứu về tác dụng trên sức khỏe nhưng chất lượng bằng chứng còn hạn chế.[5]

– WHO khuyến nghị người lớn vận động thể lực mức vừa 150–300 phút mỗi tuần, kèm tập tăng cơ và thăng bằng ở người cao tuổi – các bài tập dưỡng sinh có thể góp vào mục tiêu này.[6]

Câu hỏi thường gặp

Khí công có chữa được bệnh nặng?

Không có bằng chứng khí công thay thế điều trị y khoa; nên xem đây là hoạt động hỗ trợ sức khỏe.[5]

Người lớn tuổi nên chọn bài tập nào?

Thái cực, đi bộ, Bát đoạn cẩm là những lựa chọn nhẹ nhàng; nên được bác sĩ đánh giá trước nếu có bệnh mạn tính.[4][6]

Kết luận

Vận động dưỡng sinh – đạo dẫn, Ngũ cầm hí, Bát đoạn cẩm, khí công, thái cực – kết hợp điều thân, điều tức, điều tâm; thái cực có bằng chứng tốt về cải thiện thăng bằng, giảm té ngã ở người cao tuổi.[3][4][5][1]

Tài liệu tham khảo

  1. Khoa Y học cổ truyền, Trường Đại học Y Hà Nội. Bài giảng Y học cổ truyền, tập 1 (phần Lý luận cơ bản). Nhà xuất bản Y học
  2. Hoàng Đế Nội kinh – Tố vấn, thiên «Dị pháp phương nghi luận» (異法方宜論)
  3. Hậu Hán thư (後漢書) – «Phương thuật liệt truyện», phần Hoa Đà
  4. NCCIH. Tai Chi: What You Need To Know
  5. NCCIH. Qigong: What You Need To Know
  6. World Health Organization. Physical activity – fact sheet

Chi phí lưu trữ và vận hành website được tài trợ bởi Phòng Khám Chuyên Khoa Y Học Cổ Truyền Phúc An Duyên

Triều Đông Y và Bác Sĩ Chuyên Khoa 1 Võ Thị Hồng Ngọc (Bác Sĩ Ngọc Ơi) Tham Vấn Phát Triển Chuyên Môn và Nhận Phản Hồi Góp Ý Tại Phần Liên Hệ