Hoàng liên a giao thang: thành phần, công năng và phân tích
Hoàng liên a giao thang trị “tâm trung phiền, bất đắc ngọa” của thiếu âm bệnh nhiệt hóa – thận âm hư mà tâm hỏa cang, tâm thận bất giao.[1][2]

1. Thành phần
| Vị thuốc | Vai trò | Nguyên phương | Thang tham khảo | Ghi chú |
|---|---|---|---|---|
| Hoàng liên | Quân | — | 6–12 g | |
| A giao | Thần | — | 6–9 g | Hòa tan vào nước thuốc nóng |
| Hoàng cầm | Tá | — | 3–6 g | |
| Bạch thược | Tá | — | 3–6 g | |
| Lòng đỏ trứng gà | Sứ | — | 2 lòng đỏ | Khuấy vào khi thuốc đã nguội bớt |
Nguồn bảng: [1]; phân vai: [1]
Cột “thang tham khảo” theo [1]; các tài liệu khác ghi khoảng liều khác nhau[2]. Lượng chỉ để người kê đơn tham khảo.
- QuânChủ trị chứng chínhHoàng liên6–12 gTả tâm hỏa
- ThầnHỗ trợ vị quânA giao6–9 gTư âm dưỡng huyết
- TáPhụ tá, chế bớt tác dụng phụHoàng cầm3–6 gThanh nhiệtBạch thược3–6 gLiễm âm
- SứDẫn thuốc, điều hòa các vịLòng đỏ trứng gà2 lòng đỏDưỡng âm, giao thông tâm thận
Lượng ghi trên thẻ là liều thang tham khảo. Sơ đồ dựng tự động từ bảng thành phần · Quân – thần – tá – sứ là gì?
2. Công năng và chủ trị
Công năng: Tư âm giáng hỏa, trừ phiền an thần.[1][2]
Chủ trị: Âm hư hỏa vượng, tâm thận bất giao: bứt rứt, mất ngủ nặng, miệng họng khô, mồ hôi trộm, hồi hộp, lòng bàn tay chân nóng; lưỡi đỏ (nhất là đầu lưỡi) ít rêu, mạch tế sác.[1][2] Xem Tâm Thận bất giao.
3. Phân tích phương
Hoàng liên là quân, tả tâm hỏa; A giao là thần, tư thận âm dưỡng huyết.[1] Hoàng cầm giúp thanh nhiệt, Bạch thược liễm âm; lòng đỏ trứng sống dưỡng âm, giao thông tâm thận.[1][2] Tả nam (tâm hỏa) bổ bắc (thận thủy).
4. Gia giảm và bài phát triển
Me & Qi nêu: mất ngủ nhiều mộng thêm Toan táo nhân, Bá tử nhân; thận âm hư ù tai di tinh thêm Câu kỷ tử, Nữ trinh tử; tâm hỏa mạnh lở miệng thêm Chi tử, Trúc diệp; dưới lạnh trên nóng thêm chút Nhục quế; táo bón thêm Hỏa ma nhân, Mạch môn.[1]
5. Lưu ý an toàn
Me & Qi ghi tránh khi mất ngủ do thực (đàm nhiệt, can khí uất), khi tỳ thận dương hư; thận trọng khi tiêu hóa yếu, dùng kéo dài; dị ứng trứng hoặc A giao không dùng.[1] Phần chống chỉ định trên trang American Dragon để trống.[2]
Kết luận
Hoàng liên a giao thang tư âm giáng hỏa, trừ phiền an thần cho mất ngủ do tâm thận bất giao.[1][2]