Phương Tễ

Thiên vương bổ tâm đan

Phương tễ · An thần · 天王補心丹

Thiên vương bổ tâm đan: thành phần, công năng và phân tích

Cập nhật lần cuốiKhoảng 4 phút đọcKiểm duyệtTriều Đông Y
Nghe tóm tắtdưới 1 phút

Thiên vương bổ tâm đan là bài chủ của mất ngủ, hồi hộp do âm huyết hư sinh hư nhiệt: 13 vị bổ âm huyết, an thần, kèm chút thanh nhiệt.[1][2]

Thiên vương bổ tâm đan – Phương tễ · An thần
Thiên vương bổ tâm đan
Về dùng thuốc: Bài phân tích bài thuốc để học tập. Lượng các vị là tham khảo cho người kê đơn, không phải hướng dẫn tự bốc, tự sắc. Thuốc cổ truyền có thể gây tác dụng phụ và tương tác với thuốc tây; chỉ dùng khi có thầy thuốc chỉ định.
Nguyên phương bọc áo Chu sa (thủy ngân sulfua) – có thể tích lũy gây độc gan, thận; Me & Qi ghi thực hành hiện đại thường bỏ Chu sa.[1] Bảng dưới không gồm Chu sa; không dùng chế phẩm có Chu sa, nhất là khi có thai, cho con bú, trẻ em.

1. Thành phần

Vị thuốc Vai trò Nguyên phương Thang tham khảo Ghi chú
Sinh địa (rửa rượu) Quân — 15–30 g
Thiên môn đông Thần — 9–12 g
Mạch môn Thần — 9–12 g
Toan táo nhân (sao) Thần — 9–12 g
Bá tử nhân Thần — 9–12 g
Đương quy (rửa rượu) Thần — 9–12 g
Nhân sâm Tá — 3–6 g
Phục linh Tá — 3–6 g
Ngũ vị tử Tá — 3–6 g
Huyền sâm Tá — 3–6 g
Đan sâm Tá — 3–6 g
Viễn chí Tá — 3–6 g
Cát cánh Sứ — 3–6 g

Nguồn bảng: [1]; phân vai: [1]

Cột “thang tham khảo” theo [1]; các tài liệu khác ghi khoảng liều khác nhau[2]. Lượng chỉ để người kê đơn tham khảo.

Quân · Thần · Tá · SứVai trò từng vị trong Thiên vương bổ tâm đan
  1. QuânChủ trị chứng chính
    Sinh địa (rửa rượu)15–30 gTư âm thanh nhiệt
  2. ThầnHỗ trợ vị quân
    Thiên môn đông9–12 gTư âm
    Mạch môn9–12 gTư âm
    Toan táo nhân (sao)9–12 gDưỡng tâm an thần
    Bá tử nhân9–12 gDưỡng tâm an thần
    Đương quy (rửa rượu)9–12 gDưỡng huyết
  3. TáPhụ tá, chế bớt tác dụng phụ
    Nhân sâm3–6 gBổ tâm khí
    Phục linh3–6 gAn thần
    Ngũ vị tử3–6 gLiễm tâm khí
    Huyền sâm3–6 gTư âm giáng hỏa
    Đan sâm3–6 gThanh tâm hoạt huyết
    Viễn chí3–6 gGiao thông tâm thận
  4. SứDẫn thuốc, điều hòa các vị
    Cát cánh3–6 gDẫn thuốc lên

Lượng ghi trên thẻ là liều thang tham khảo. Sơ đồ dựng tự động từ bảng thành phần · Quân – thần – tá – sứ là gì?

2. Công năng và chủ trị

Công năng: Tư âm dưỡng huyết, bổ tâm an thần.[1][2]

Chủ trị: Tâm thận âm hư, âm huyết bất túc: mất ngủ, hồi hộp, hay quên, mồ hôi trộm, bứt rứt, lở miệng lưỡi, táo bón, lòng bàn tay chân nóng; lưỡi đỏ ít rêu, mạch tế sác.[1][2] Xem Tâm âm hư, Tâm Thận bất giao.

3. Phân tích phương

Sinh địa lượng lớn là quân, tư âm thanh nhiệt; Thiên môn đông, Mạch môn tư âm, Toan táo nhân, Bá tử nhân dưỡng tâm an thần, Đương quy dưỡng huyết – thần.[1] Nhân sâm, Phục linh, Ngũ vị tử, Viễn chí bổ khí an thần; Huyền sâm, Đan sâm thanh nhiệt; Cát cánh dẫn thuốc lên tâm.[1][2]

4. Gia giảm và bài phát triển

Me & Qi nêu: mất ngủ nặng thêm Long cốt, Từ thạch; hồi hộp bất an thêm Long nhãn, Dạ giao đằng; di tinh thêm Kim anh tử, Mẫu lệ; lở miệng tái phát thêm Hoàng liên, Đơn bì; táo bón nặng thêm Chỉ thực, Hậu phác.[1]

5. Lưu ý an toàn

Hai nguồn ghi không dùng khi tỳ vị hư phân lỏng, khi đàm thấp; không dùng lâu dài.[1][2] Me & Qi ghi thêm không hợp mất ngủ do thực (can hỏa, đàm hỏa, thực tích); thận trọng khi có thai (Đương quy).[1] American Dragon dặn kiêng ngò, tỏi, củ cải, hải sản, rượu khi dùng.[2] Mất ngủ kéo dài kèm buồn chán, lo âu nhiều nên gặp bác sĩ.

Kết luận

Thiên vương bổ tâm đan tư âm dưỡng huyết, bổ tâm an thần cho mất ngủ hồi hộp do âm huyết hư; không dùng loại bọc Chu sa.[1][2]

Tài liệu tham khảo

  1. Me & Qi. Tian Wang Bu Xin Dan: Benefits, Ingredients & Uses (cập nhật 21/4/2026)
  2. Penner J. (American Dragon). Tian Wang Bu Xin Dan – Chinese Herbs

Chi phí lưu trữ và vận hành website được tài trợ bởi Phòng Khám Chuyên Khoa Y Học Cổ Truyền Phúc An Duyên

Triều Đông Y và Bác Sĩ Chuyên Khoa 1 Võ Thị Hồng Ngọc (Bác Sĩ Ngọc Ơi) Tham Vấn Phát Triển Chuyên Môn và Nhận Phản Hồi Góp Ý Tại Phần Liên Hệ