Thiên vương bổ tâm đan: thành phần, công năng và phân tích
Thiên vương bổ tâm đan là bài chủ của mất ngủ, hồi hộp do âm huyết hư sinh hư nhiệt: 13 vị bổ âm huyết, an thần, kèm chút thanh nhiệt.[1][2]

1. Thành phần
| Vị thuốc | Vai trò | Nguyên phương | Thang tham khảo | Ghi chú |
|---|---|---|---|---|
| Sinh địa (rửa rượu) | Quân | — | 15–30 g | |
| Thiên môn đông | Thần | — | 9–12 g | |
| Mạch môn | Thần | — | 9–12 g | |
| Toan táo nhân (sao) | Thần | — | 9–12 g | |
| Bá tử nhân | Thần | — | 9–12 g | |
| Đương quy (rửa rượu) | Thần | — | 9–12 g | |
| Nhân sâm | Tá | — | 3–6 g | |
| Phục linh | Tá | — | 3–6 g | |
| Ngũ vị tử | Tá | — | 3–6 g | |
| Huyền sâm | Tá | — | 3–6 g | |
| Đan sâm | Tá | — | 3–6 g | |
| Viễn chí | Tá | — | 3–6 g | |
| Cát cánh | Sứ | — | 3–6 g |
Nguồn bảng: [1]; phân vai: [1]
Cột “thang tham khảo” theo [1]; các tài liệu khác ghi khoảng liều khác nhau[2]. Lượng chỉ để người kê đơn tham khảo.
- QuânChủ trị chứng chínhSinh địa (rửa rượu)15–30 gTư âm thanh nhiệt
- ThầnHỗ trợ vị quânThiên môn đông9–12 gTư âmMạch môn9–12 gTư âmToan táo nhân (sao)9–12 gDưỡng tâm an thầnBá tử nhân9–12 gDưỡng tâm an thầnĐương quy (rửa rượu)9–12 gDưỡng huyết
- TáPhụ tá, chế bớt tác dụng phụNhân sâm3–6 gBổ tâm khíPhục linh3–6 gAn thầnNgũ vị tử3–6 gLiễm tâm khíHuyền sâm3–6 gTư âm giáng hỏaĐan sâm3–6 gThanh tâm hoạt huyếtViễn chí3–6 gGiao thông tâm thận
- SứDẫn thuốc, điều hòa các vịCát cánh3–6 gDẫn thuốc lên
Lượng ghi trên thẻ là liều thang tham khảo. Sơ đồ dựng tự động từ bảng thành phần · Quân – thần – tá – sứ là gì?
2. Công năng và chủ trị
Công năng: Tư âm dưỡng huyết, bổ tâm an thần.[1][2]
Chủ trị: Tâm thận âm hư, âm huyết bất túc: mất ngủ, hồi hộp, hay quên, mồ hôi trộm, bứt rứt, lở miệng lưỡi, táo bón, lòng bàn tay chân nóng; lưỡi đỏ ít rêu, mạch tế sác.[1][2] Xem Tâm âm hư, Tâm Thận bất giao.
3. Phân tích phương
Sinh địa lượng lớn là quân, tư âm thanh nhiệt; Thiên môn đông, Mạch môn tư âm, Toan táo nhân, Bá tử nhân dưỡng tâm an thần, Đương quy dưỡng huyết – thần.[1] Nhân sâm, Phục linh, Ngũ vị tử, Viễn chí bổ khí an thần; Huyền sâm, Đan sâm thanh nhiệt; Cát cánh dẫn thuốc lên tâm.[1][2]
4. Gia giảm và bài phát triển
Me & Qi nêu: mất ngủ nặng thêm Long cốt, Từ thạch; hồi hộp bất an thêm Long nhãn, Dạ giao đằng; di tinh thêm Kim anh tử, Mẫu lệ; lở miệng tái phát thêm Hoàng liên, Đơn bì; táo bón nặng thêm Chỉ thực, Hậu phác.[1]
5. Lưu ý an toàn
Hai nguồn ghi không dùng khi tỳ vị hư phân lỏng, khi đàm thấp; không dùng lâu dài.[1][2] Me & Qi ghi thêm không hợp mất ngủ do thực (can hỏa, đàm hỏa, thực tích); thận trọng khi có thai (Đương quy).[1] American Dragon dặn kiêng ngò, tỏi, củ cải, hải sản, rượu khi dùng.[2] Mất ngủ kéo dài kèm buồn chán, lo âu nhiều nên gặp bác sĩ.
Kết luận
Thiên vương bổ tâm đan tư âm dưỡng huyết, bổ tâm an thần cho mất ngủ hồi hộp do âm huyết hư; không dùng loại bọc Chu sa.[1][2]