Toan táo nhân thang: thành phần, công năng và phân tích
Toan táo nhân thang của Kim quỹ yếu lược trị “hư lao hư phiền không ngủ được”: Toan táo nhân làm quân, phối Phục linh, Tri mẫu, Xuyên khung, Cam thảo.[1][2]

1. Thành phần
| Vị thuốc | Vai trò | Nguyên phương | Thang tham khảo | Ghi chú |
|---|---|---|---|---|
| Toan táo nhân | Quân | — | 15–30 g | Đập dập, sắc trước |
| Phục linh | Thần | — | 6–15 g | |
| Tri mẫu | Thần | — | 6–12 g | |
| Xuyên khung | Tá | — | 6–10 g | |
| Cam thảo | Sứ | — | 3–6 g |
Nguồn bảng: [1]; phân vai: [1]
Cột “thang tham khảo” theo [1]; các tài liệu khác ghi khoảng liều khác nhau[2]. Lượng chỉ để người kê đơn tham khảo.
- QuânChủ trị chứng chínhToan táo nhân15–30 gDưỡng can huyết, an tâm thần
- ThầnHỗ trợ vị quânPhục linh6–15 gNinh tâm, kiện tỳTri mẫu6–12 gTư âm, thanh hư nhiệt
- TáPhụ tá, chế bớt tác dụng phụXuyên khung6–10 gĐiều can khí, hoạt huyết
- SứDẫn thuốc, điều hòa các vịCam thảo3–6 gĐiều hòa
Lượng ghi trên thẻ là liều thang tham khảo. Sơ đồ dựng tự động từ bảng thành phần · Quân – thần – tá – sứ là gì?
2. Công năng và chủ trị
Công năng: Dưỡng huyết an thần, thanh nhiệt trừ phiền.[1][2]
Chủ trị: Can huyết hư, hư nhiệt nhiễu tâm: bứt rứt mất ngủ, hồi hộp, chóng mặt, mắt mờ, lo âu, mồ hôi trộm, họng miệng khô; lưỡi đỏ, mạch huyền tế.[1][2] Xem Can huyết hư, Tâm huyết hư.
3. Phân tích phương
Toan táo nhân là quân, dưỡng can huyết, an thần; Phục linh ninh tâm và Tri mẫu thanh hư nhiệt là thần.[1] Xuyên khung là tá: vị cay tán đi cùng vị chua thu của Toan táo nhân – “chua để thu, cay để tán” – để dưỡng can mà không trệ.[1] Cam thảo là sứ.
4. Gia giảm và bài phát triển
Gia giảm theo Me & Qi: huyết hư thêm Đương quy, Bạch thược, Câu kỷ tử; mồ hôi trộm thêm Ngũ vị tử, Mẫu lệ; dễ giật mình thêm Long xỉ.[1]
5. Lưu ý an toàn
Me & Qi lưu ý không dùng cho mất ngủ do thực nhiệt hay đàm hỏa; người đang dùng thuốc ngủ, an thần cần hỏi bác sĩ trước khi phối hợp. Mất ngủ kéo dài kèm trầm cảm, lo âu nặng cần được khám chuyên khoa.
Kết luận
Toan táo nhân thang dưỡng huyết an thần, thanh nhiệt trừ phiền cho mất ngủ do can huyết hư, Toan táo nhân làm quân.[1][2]