Cam mạch đại táo thang: thành phần, công năng và phân tích
Cam mạch đại táo thang chỉ ba vị ngọt – Tiểu mạch, Cam thảo, Đại táo – Kim quỹ yếu lược dùng cho chứng “tạng táo”: hay buồn muốn khóc, tinh thần bất an, ngáp vặt.[1][2]

1. Thành phần
| Vị thuốc | Vai trò | Nguyên phương | Thang tham khảo | Ghi chú |
|---|---|---|---|---|
| Tiểu mạch (lúa mì) | Quân | — | 15–30 g | |
| Cam thảo | Thần | — | 9–15 g | |
| Đại táo | Tá | — | 10 quả |
Nguồn bảng: [1]; phân vai: [1]
Cột “thang tham khảo” theo [1]; các tài liệu khác ghi khoảng liều khác nhau[2]. Lượng chỉ để người kê đơn tham khảo.
- QuânChủ trị chứng chínhTiểu mạch (lúa mì)15–30 gDưỡng tâm an thần
- ThầnHỗ trợ vị quânCam thảo9–15 gBổ tỳ, hoãn cấp
- TáPhụ tá, chế bớt tác dụng phụĐại táo10 quảBổ tỳ dưỡng huyết, an thần
Bài không có vị sứ riêng. Lượng ghi trên thẻ là liều thang tham khảo. Sơ đồ dựng tự động từ bảng thành phần · Quân – thần – tá – sứ là gì?
2. Công năng và chủ trị
Công năng: Dưỡng tâm an thần, hòa trung hoãn cấp.[1][2]
Chủ trị: Tạng táo (tâm can huyết âm bất túc): hay buồn, muốn khóc, tinh thần hoảng hốt, bồn chồn, mất ngủ nhiều mộng, ngáp vặt; còn dùng cho hồi hộp, ra mồ hôi đêm do tâm âm hư.[1][2] Xem Tâm âm hư, Thất tình.
3. Phân tích phương
Tiểu mạch là quân, dưỡng tâm khí an thần; Cam thảo là thần, bổ trung hoãn cấp; Đại táo là tá, bổ tỳ dưỡng huyết.[1][2] Theo Nội kinh, “can khổ cấp, cấp ăn ngọt để hoãn” – bài dùng toàn vị ngọt để hoãn cái “cấp” của tâm can.
4. Gia giảm và bài phát triển
Me & Qi nêu: mất ngủ thêm Bách hợp, Toan táo nhân; lo âu hồi hộp thêm Long cốt, Mẫu lệ; trầm uất kèm can khí uất thêm Hợp hoan bì, Uất kim; có đàm thêm Trúc nhự, Chỉ xác, Phục linh.[1]
5. Lưu ý an toàn
Me & Qi ghi thận trọng khi đàm thấp trở trệ (vị ngọt, bổ) và khi tăng huyết áp hoặc phù – Cam thảo ở liều này có thể gây giữ muối nước, tăng huyết áp.[1] Phần chống chỉ định của American Dragon để trống.[2] Buồn bã kéo dài, mất hứng thú, có ý nghĩ tự hại cần gặp bác sĩ chuyên khoa ngay – bài thuốc không thay thế điều trị trầm cảm.
Kết luận
Cam mạch đại táo thang dưỡng tâm an thần cho chứng tạng táo bằng ba vị ngọt Tiểu mạch, Cam thảo, Đại táo.[1][2]