Phương Tễ

Tứ thần hoàn

Phương tễ · Cố sáp · 四神丸

Tứ thần hoàn: thành phần, công năng và phân tích

Cập nhật lần cuốiKhoảng 3 phút đọcKiểm duyệtTriều Đông Y
Nghe tóm tắtdưới 1 phút

Tứ thần hoàn là bài chủ của chứng “ngũ canh tả” – tiêu chảy lúc 3–5 giờ sáng do tỳ thận dương hư: Bổ cốt chỉ ôn thận làm quân, phối Nhục đậu khấu, Ngũ vị tử, Ngô thù du.[1][2]

Tứ thần hoàn – Phương tễ · Cố sáp
Tứ thần hoàn
Về dùng thuốc: Bài phân tích bài thuốc để học tập. Lượng các vị là tham khảo cho người kê đơn, không phải hướng dẫn tự bốc, tự sắc. Thuốc cổ truyền có thể gây tác dụng phụ và tương tác với thuốc tây; chỉ dùng khi có thầy thuốc chỉ định.

1. Thành phần

Vị thuốc Vai trò Nguyên phương Thang tham khảo Ghi chú
Bổ cốt chỉ (sao muối) Quân — 9–12 g
Nhục đậu khấu Thần — 6–9 g
Ngũ vị tử Tá — 6–9 g
Ngô thù du Tá — 3–6 g
Sinh khương Sứ — 6–9 g
Đại táo Sứ — 6–10 quả

Nguồn bảng: [1]; phân vai: [1]

Cột “thang tham khảo” theo [1]; các tài liệu khác ghi khoảng liều khác nhau[2]. Lượng chỉ để người kê đơn tham khảo.

Quân · Thần · Tá · SứVai trò từng vị trong Tứ thần hoàn
  1. QuânChủ trị chứng chính
    Bổ cốt chỉ (sao muối)9–12 gÔn thận dương, chỉ tả
  2. ThầnHỗ trợ vị quân
    Nhục đậu khấu6–9 gÔn trung, sáp tràng
  3. TáPhụ tá, chế bớt tác dụng phụ
    Ngũ vị tử6–9 gThu liễm, cố sáp
    Ngô thù du3–6 gÔn trung tán hàn
  4. SứDẫn thuốc, điều hòa các vị
    Sinh khương6–9 gÔn trung
    Đại táo6–10 quảBổ tỳ

Lượng ghi trên thẻ là liều thang tham khảo. Sơ đồ dựng tự động từ bảng thành phần · Quân – thần – tá – sứ là gì?

2. Công năng và chủ trị

Công năng: Ôn thận noãn tỳ, cố tràng chỉ tả.[1][2]

Chủ trị: Tỳ thận dương hư: tiêu chảy lúc gần sáng, phân lỏng kéo dài, ăn kém, đau bụng thích ấm, chân tay lạnh, mỏi lưng, mệt; lưỡi nhợt rêu trắng mỏng, mạch trầm trì vô lực.[1][2] Xem Tỳ Thận dương hư.

3. Phân tích phương

Bổ cốt chỉ là quân, ôn thận dương – “mệnh môn hỏa” sưởi ấm tỳ thổ; Nhục đậu khấu là thần, ôn trung sáp tràng.[1][2] Ngũ vị tử thu liễm, Ngô thù du tán hàn là tá; Sinh khương, Đại táo điều hòa tỳ vị.[1] Me & Qi ghi bài ghép từ Nhị thần hoàn và Ngũ vị tử tán.[1]

4. Gia giảm và bài phát triển

Me & Qi nêu: lạnh nhiều, đau lưng thêm Phụ tử chế, Nhục quế; tỳ khí hư thêm Nhân sâm, Bạch truật, Can khương; sa trực tràng thêm Hoàng kỳ, Thăng ma; tiểu đêm, di tinh thêm Ích trí nhân, Thỏ ty tử.[1]

5. Lưu ý an toàn

Me & Qi ghi tránh khi tiêu chảy do thấp nhiệt hoặc nhiệt độc.[1] American Dragon ghi chống chỉ định khi có tích trệ ở vị tràng, kiêng đồ sống lạnh khi dùng.[2] Tiêu chảy kèm sốt, phân có máu, sụt cân cần đi khám.

Kết luận

Tứ thần hoàn ôn thận noãn tỳ, cố tràng chỉ tả cho tiêu chảy lúc gần sáng do tỳ thận dương hư, Bổ cốt chỉ làm quân.[1][2]

Tài liệu tham khảo

  1. Me & Qi. Si Shen Wan: Benefits, Ingredients & Uses (cập nhật 23/5/2026)
  2. Penner J. (American Dragon). Si Shen Wan – Chinese Herbs

Chi phí lưu trữ và vận hành website được tài trợ bởi Phòng Khám Chuyên Khoa Y Học Cổ Truyền Phúc An Duyên

Triều Đông Y và Bác Sĩ Chuyên Khoa 1 Võ Thị Hồng Ngọc (Bác Sĩ Ngọc Ơi) Tham Vấn Phát Triển Chuyên Môn và Nhận Phản Hồi Góp Ý Tại Phần Liên Hệ