Cố kinh hoàn: thành phần, công năng và phân tích
Cố kinh hoàn trị băng lậu do âm hư huyết nhiệt: tư âm, thanh nhiệt để huyết “yên” mà tự cầm – khác hẳn Cố xung thang (khí hư).[1][2]

1. Thành phần
| Vị thuốc | Vai trò | Nguyên phương | Thang tham khảo | Ghi chú |
|---|---|---|---|---|
| Quy bản (sao) | Quân | — | 15–30 g | Sắc trước |
| Bạch thược (sao) | Quân | — | 15–30 g | |
| Hoàng cầm (sao) | Thần | — | 15–30 g | |
| Hoàng bá (sao) | Thần | — | 6–9 g | |
| Xuân bì (vỏ rễ xuân) | Tá | — | 12–22,5 g | |
| Hương phụ | Tá | — | 6–7,5 g |
Nguồn bảng: [1]; phân vai: [1]
Cột “thang tham khảo” theo [1]; các tài liệu khác ghi khoảng liều khác nhau[2]. Lượng chỉ để người kê đơn tham khảo.
- QuânChủ trị chứng chínhQuy bản (sao)15–30 gTư âmBạch thược (sao)15–30 gDưỡng huyết liễm âm
- ThầnHỗ trợ vị quânHoàng cầm (sao)15–30 gThanh nhiệt chỉ huyếtHoàng bá (sao)6–9 gThanh hư nhiệt
- TáPhụ tá, chế bớt tác dụng phụXuân bì (vỏ rễ xuân)12–22,5 gCố kinh chỉ đớiHương phụ6–7,5 gLý khí điều kinh
Bài không có vị sứ riêng. Lượng ghi trên thẻ là liều thang tham khảo. Sơ đồ dựng tự động từ bảng thành phần · Quân – thần – tá – sứ là gì?
2. Công năng và chủ trị
Công năng: Tư âm thanh nhiệt, cố kinh chỉ huyết.[1][2]
Chủ trị: Âm hư huyết nhiệt: kinh nguyệt đến sớm, nhiều, kéo dài, lúc ồ ạt lúc rỉ rả, máu đỏ sẫm đặc có cục, lòng bàn tay chân nóng, bứt rứt, lưng gối mỏi, tiểu sẫm; lưỡi đỏ, mạch huyền sác.[1][2] Xem Thận âm hư.
3. Phân tích phương
Quy bản, Bạch thược là quân, tư âm liễm âm; Hoàng cầm, Hoàng bá là thần, thanh nhiệt để huyết không vọng hành.[1] Xuân bì cố kinh chỉ huyết; Hương phụ lượng nhỏ lý khí, phòng thuốc lạnh làm huyết ngưng.[1][2]
4. Gia giảm và bài phát triển
Me & Qi nêu: ra máu nhiều có cục thêm Thục địa, A giao; âm hư mồ hôi trộm thêm Địa cốt bì; kèm khí hư thêm Hoàng kỳ, Bạch truật; huyết ứ đau nhói thêm Tam thất, Bồ hoàng; can khí uất thêm Sài hồ.[1]
5. Lưu ý an toàn
Hai nguồn ghi tránh khi ra máu do huyết ứ, khi khí hư không nhiếp huyết.[1][2] Me & Qi ghi thêm tránh khi tỳ vị hư hàn, dương hư; thận trọng khi có thai, dùng lâu; Hoàng cầm, Hoàng bá có thể tương tác với thuốc chống đông, hạ đường huyết.[1]
Kết luận
Cố kinh hoàn tư âm thanh nhiệt, cố kinh chỉ huyết cho băng lậu do âm hư huyết nhiệt.[1][2]