Phương Tễ

Dịch hoàng thang

Phương tễ · Cố sáp · 易黃湯

Dịch hoàng thang: thành phần, công năng và phân tích

Cập nhật lần cuốiKhoảng 3 phút đọcKiểm duyệtTriều Đông Y
Nghe tóm tắtdưới 1 phút

Dịch hoàng thang – “đổi màu vàng” – của Phó Thanh Chủ trị khí hư vàng: Sơn dược, Khiếm thực cố thận, Hoàng bá, Xa tiền tử thanh lợi thấp nhiệt.[1][2]

Dịch hoàng thang – Phương tễ · Cố sáp
Dịch hoàng thang
Về dùng thuốc: Bài phân tích bài thuốc để học tập. Lượng các vị là tham khảo cho người kê đơn, không phải hướng dẫn tự bốc, tự sắc. Thuốc cổ truyền có thể gây tác dụng phụ và tương tác với thuốc tây; chỉ dùng khi có thầy thuốc chỉ định.
Bạch quả (hạt bạch quả) có độc, ngộ độc có thể gây co giật, tử vong, nhất là ở trẻ em – không dùng cho trẻ nhỏ, không tự tăng liều.[1] Khí hư vàng hôi, ngứa rát, đau bụng dưới, sốt cần khám phụ khoa – viêm nhiễm phải dùng thuốc đặc hiệu.

1. Thành phần

Vị thuốc Vai trò Nguyên phương Thang tham khảo Ghi chú
Sơn dược (Hoài sơn, sao) Quân — 30 g
Khiếm thực (sao) Quân — 30 g
Bạch quả Thần — 12 g (khoảng 10 hạt) Có độc; xem cảnh báo
Hoàng bá (sao nước muối) Tá — 6 g
Xa tiền tử (sao rượu) Sứ — 3 g

Nguồn bảng: [1]; phân vai: [1]

Cột “thang tham khảo” theo [1]; các tài liệu khác ghi khoảng liều khác nhau[2]. Lượng chỉ để người kê đơn tham khảo.

Quân · Thần · Tá · SứVai trò từng vị trong Dịch hoàng thang
  1. QuânChủ trị chứng chính
    Sơn dược (Hoài sơn, sao)30 gBổ tỳ thận cố đới
    Khiếm thực (sao)30 gCố thận chỉ đới
  2. ThầnHỗ trợ vị quân
    Bạch quả12 g (khoảng 10 hạt)Thu sáp chỉ đới
  3. TáPhụ tá, chế bớt tác dụng phụ
    Hoàng bá (sao nước muối)6 gThanh nhiệt táo thấp hạ tiêu
  4. SứDẫn thuốc, điều hòa các vị
    Xa tiền tử (sao rượu)3 gLợi thấp

Lượng ghi trên thẻ là liều thang tham khảo. Sơ đồ dựng tự động từ bảng thành phần · Quân – thần – tá – sứ là gì?

2. Công năng và chủ trị

Công năng: Cố thận chỉ đới, thanh nhiệt khư thấp.[1][2]

Chủ trị: Thận hư thấp nhiệt dồn xuống nhâm mạch: khí hư vàng, đặc, hôi hoặc tanh, nhiều, đau mỏi lưng, ngứa âm hộ; lưỡi đỏ rêu vàng nhớt.[1][2] Xem Thấp nhiệt hạ tiêu.

3. Phân tích phương

Sơn dược, Khiếm thực lượng lớn là quân, bổ tỳ thận, cố sáp chỉ đới; Bạch quả thu sáp – thần; Hoàng bá thanh nhiệt táo thấp ở hạ tiêu; Xa tiền tử lợi thấp.[1][2] Đối lập với Hoàn đới thang (khí hư trắng loãng do tỳ hư).[1]

4. Gia giảm và bài phát triển

Me & Qi nêu: thấp nặng thêm Thổ phục linh, Ý dĩ; nhiệt độc nặng thêm Khổ sâm, Bại tương thảo, Bồ công anh; thận hư nặng thêm Thỏ ty tử, Tục đoạn, Đỗ trọng; khí trệ thêm Hương phụ, Bạch thược, Uất kim.[1]

5. Lưu ý an toàn

Me & Qi ghi thận trọng khi thấp nhiệt thực không có thận hư, khi khí hư trắng do tỳ hư hàn thấp, khi viêm vùng chậu cấp sốt cao (cần thuốc mạnh hơn, đi khám); thận trọng khi có thai (Bạch quả); Bạch quả có thể tăng nguy cơ chảy máu với thuốc chống đông.[1] American Dragon ghi không dùng khi không có thấp nhiệt, chống chỉ định khi thấp nhiệt nặng.[2]

Kết luận

Dịch hoàng thang cố thận chỉ đới, thanh nhiệt khư thấp cho khí hư vàng do thận hư kèm thấp nhiệt; Bạch quả có độc.[1][2]

Tài liệu tham khảo

  1. Me & Qi. Yi Huang Tang: Benefits, Ingredients & Uses (cập nhật 23/5/2026)
  2. Penner J. (American Dragon). Yi Huang Tang – Chinese Herbs

Chi phí lưu trữ và vận hành website được tài trợ bởi Phòng Khám Chuyên Khoa Y Học Cổ Truyền Phúc An Duyên

Triều Đông Y và Bác Sĩ Chuyên Khoa 1 Võ Thị Hồng Ngọc (Bác Sĩ Ngọc Ơi) Tham Vấn Phát Triển Chuyên Môn và Nhận Phản Hồi Góp Ý Tại Phần Liên Hệ