Dịch hoàng thang: thành phần, công năng và phân tích
Dịch hoàng thang – “đổi màu vàng” – của Phó Thanh Chủ trị khí hư vàng: Sơn dược, Khiếm thực cố thận, Hoàng bá, Xa tiền tử thanh lợi thấp nhiệt.[1][2]

1. Thành phần
| Vị thuốc | Vai trò | Nguyên phương | Thang tham khảo | Ghi chú |
|---|---|---|---|---|
| Sơn dược (Hoài sơn, sao) | Quân | — | 30 g | |
| Khiếm thực (sao) | Quân | — | 30 g | |
| Bạch quả | Thần | — | 12 g (khoảng 10 hạt) | Có độc; xem cảnh báo |
| Hoàng bá (sao nước muối) | Tá | — | 6 g | |
| Xa tiền tử (sao rượu) | Sứ | — | 3 g |
Nguồn bảng: [1]; phân vai: [1]
Cột “thang tham khảo” theo [1]; các tài liệu khác ghi khoảng liều khác nhau[2]. Lượng chỉ để người kê đơn tham khảo.
- QuânChủ trị chứng chínhSơn dược (Hoài sơn, sao)30 gBổ tỳ thận cố đớiKhiếm thực (sao)30 gCố thận chỉ đới
- ThầnHỗ trợ vị quânBạch quả12 g (khoảng 10 hạt)Thu sáp chỉ đới
- TáPhụ tá, chế bớt tác dụng phụHoàng bá (sao nước muối)6 gThanh nhiệt táo thấp hạ tiêu
- SứDẫn thuốc, điều hòa các vịXa tiền tử (sao rượu)3 gLợi thấp
Lượng ghi trên thẻ là liều thang tham khảo. Sơ đồ dựng tự động từ bảng thành phần · Quân – thần – tá – sứ là gì?
2. Công năng và chủ trị
Công năng: Cố thận chỉ đới, thanh nhiệt khư thấp.[1][2]
Chủ trị: Thận hư thấp nhiệt dồn xuống nhâm mạch: khí hư vàng, đặc, hôi hoặc tanh, nhiều, đau mỏi lưng, ngứa âm hộ; lưỡi đỏ rêu vàng nhớt.[1][2] Xem Thấp nhiệt hạ tiêu.
3. Phân tích phương
Sơn dược, Khiếm thực lượng lớn là quân, bổ tỳ thận, cố sáp chỉ đới; Bạch quả thu sáp – thần; Hoàng bá thanh nhiệt táo thấp ở hạ tiêu; Xa tiền tử lợi thấp.[1][2] Đối lập với Hoàn đới thang (khí hư trắng loãng do tỳ hư).[1]
4. Gia giảm và bài phát triển
Me & Qi nêu: thấp nặng thêm Thổ phục linh, Ý dĩ; nhiệt độc nặng thêm Khổ sâm, Bại tương thảo, Bồ công anh; thận hư nặng thêm Thỏ ty tử, Tục đoạn, Đỗ trọng; khí trệ thêm Hương phụ, Bạch thược, Uất kim.[1]
5. Lưu ý an toàn
Me & Qi ghi thận trọng khi thấp nhiệt thực không có thận hư, khi khí hư trắng do tỳ hư hàn thấp, khi viêm vùng chậu cấp sốt cao (cần thuốc mạnh hơn, đi khám); thận trọng khi có thai (Bạch quả); Bạch quả có thể tăng nguy cơ chảy máu với thuốc chống đông.[1] American Dragon ghi không dùng khi không có thấp nhiệt, chống chỉ định khi thấp nhiệt nặng.[2]
Kết luận
Dịch hoàng thang cố thận chỉ đới, thanh nhiệt khư thấp cho khí hư vàng do thận hư kèm thấp nhiệt; Bạch quả có độc.[1][2]