Phương Tễ

Mẫu lệ tán

Phương tễ · Cố sáp · 牡蠣散

Mẫu lệ tán: thành phần, công năng và phân tích

Cập nhật lần cuốiKhoảng 3 phút đọcKiểm duyệtTriều Đông Y
Nghe tóm tắtdưới 1 phút

Mẫu lệ tán là bài chủ của chứng hãn do hư: Mẫu lệ liễm âm tiềm dương làm quân, Hoàng kỳ cố biểu, Ma hoàng lưu ý tim mạch căn và Phù tiểu mạch chỉ hãn.[1][2]

Mẫu lệ tán – Phương tễ · Cố sáp
Mẫu lệ tán
Về dùng thuốc: Bài phân tích bài thuốc để học tập. Lượng các vị là tham khảo cho người kê đơn, không phải hướng dẫn tự bốc, tự sắc. Thuốc cổ truyền có thể gây tác dụng phụ và tương tác với thuốc tây; chỉ dùng khi có thầy thuốc chỉ định.

1. Thành phần

Vị thuốc Vai trò Nguyên phương Thang tham khảo Ghi chú
Mẫu lệ (nung) Quân — 15–30 g Sắc trước
Hoàng kỳ Thần — 9–30 g
Ma hoàng căn (rễ ma hoàng) Tá — 9–15 g Khác Ma hoàng (thân)
Phù tiểu mạch Sứ — 15–30 g

Nguồn bảng: [1]; phân vai: [1]

Cột “thang tham khảo” theo [1]; các tài liệu khác ghi khoảng liều khác nhau[2]. Lượng chỉ để người kê đơn tham khảo.

Quân · Thần · Tá · SứVai trò từng vị trong Mẫu lệ tán
  1. QuânChủ trị chứng chính
    Mẫu lệ (nung)15–30 gLiễm âm tiềm dương, cố sáp chỉ hãn
  2. ThầnHỗ trợ vị quân
    Hoàng kỳ9–30 gÍch khí cố biểu
  3. TáPhụ tá, chế bớt tác dụng phụ
    Ma hoàng căn (rễ ma hoàng)9–15 gChỉ hãn
  4. SứDẫn thuốc, điều hòa các vị
    Phù tiểu mạch15–30 gDưỡng tâm, chỉ hãn

Lượng ghi trên thẻ là liều thang tham khảo. Sơ đồ dựng tự động từ bảng thành phần · Quân – thần – tá – sứ là gì?

2. Công năng và chủ trị

Công năng: Ích khí cố biểu, liễm âm chỉ hãn.[1][2]

Chủ trị: Khí âm đều hư: tự ra mồ hôi, đêm nặng hơn, hồi hộp, dễ giật mình, hơi thở ngắn, bứt rứt, mệt; lưỡi nhợt hồng, mạch tế nhược.[1][2] Xem Tâm khí hư, Tâm âm hư.

3. Phân tích phương

Mẫu lệ là quân, liễm âm cố sáp; Hoàng kỳ là thần, ích khí cố biểu; Ma hoàng căn chuyên chỉ hãn – tá; Phù tiểu mạch dưỡng tâm – sứ.[1][2] Ma hoàng căn (rễ) có công năng ngược với Ma hoàng (thân): thân phát hãn, rễ chỉ hãn.

4. Gia giảm và bài phát triển

Me & Qi nêu: khí hư nhiều thêm Nhân sâm, Bạch truật; mồ hôi ban ngày nhiều tăng Hoàng kỳ; mồ hôi đêm nhiều thêm Nhu đạo căn; mất ngủ thêm Toan táo nhân, Tri mẫu. Bài tương tự: Ngọc bình phong tán.[1]

5. Lưu ý an toàn

Me & Qi ghi tránh khi ra mồ hôi do ngoại cảm, “thoát hãn” (mồ hôi dầu, vã ra do vong âm vong dương), do thực nhiệt; Mẫu lệ (calci carbonat) làm giảm hấp thu tetracyclin, fluoroquinolon, sắt – uống cách ít nhất 2 giờ.[1] American Dragon ghi chống chỉ định khi mồ hôi dầu nhiều do vong âm hoặc vong dương.[2] Vã mồ hôi lạnh kèm mệt lả, tụt huyết áp là cấp cứu; ra mồ hôi đêm kèm sốt, sụt cân cần khám (lao, cường giáp…).

Kết luận

Mẫu lệ tán ích khí cố biểu, liễm âm chỉ hãn cho ra mồ hôi do khí âm hư; Mẫu lệ làm quân.[1][2]

Tài liệu tham khảo

  1. Me & Qi. Mu Li San: Benefits, Ingredients & Uses (cập nhật 23/5/2026)
  2. Penner J. (American Dragon). Mu Li San – Chinese Herbs

Chi phí lưu trữ và vận hành website được tài trợ bởi Phòng Khám Chuyên Khoa Y Học Cổ Truyền Phúc An Duyên

Triều Đông Y và Bác Sĩ Chuyên Khoa 1 Võ Thị Hồng Ngọc (Bác Sĩ Ngọc Ơi) Tham Vấn Phát Triển Chuyên Môn và Nhận Phản Hồi Góp Ý Tại Phần Liên Hệ