Cố xung thang: thành phần, công năng và phân tích
Cố xung thang của Trương Tích Thuần trị băng lậu do tỳ khí hư không nhiếp huyết, xung mạch không vững: bổ khí làm gốc, phối nhiều vị cố sáp chỉ huyết.[1][2]

1. Thành phần
| Vị thuốc | Vai trò | Nguyên phương | Thang tham khảo | Ghi chú |
|---|---|---|---|---|
| Bạch truật (sao) | Quân | — | 30 g | |
| Hoàng kỳ | Quân | — | 18 g | |
| Sơn thù | Thần | — | 24 g | |
| Bạch thược | Thần | — | 12 g | |
| Long cốt (nung) | Tá | — | 24 g | Sắc trước |
| Mẫu lệ (nung) | Tá | — | 24 g | Sắc trước |
| Hải phiêu tiêu | Tá | — | 12 g | |
| Tông lư thán | Tá | — | 6 g | |
| Ngũ bội tử | Tá | — | 1,5 g | Tán bột uống |
| Thiến thảo | Tá | — | 9 g |
Nguồn bảng: [1]; phân vai: [1]
Cột “thang tham khảo” theo [1]; các tài liệu khác ghi khoảng liều khác nhau[2]. Lượng chỉ để người kê đơn tham khảo.
- QuânChủ trị chứng chínhBạch truật (sao)30 gKiện tỳ nhiếp huyếtHoàng kỳ18 gÍch khí
- ThầnHỗ trợ vị quânSơn thù24 gBổ can thận, liễmBạch thược12 gDưỡng huyết liễm âm
- TáPhụ tá, chế bớt tác dụng phụLong cốt (nung)24 gCố sápMẫu lệ (nung)24 gCố sápHải phiêu tiêu12 gThu liễm chỉ huyếtTông lư thán6 gThu liễm chỉ huyếtNgũ bội tử1,5 gThu liễm chỉ huyếtThiến thảo9 gChỉ huyết, hóa ứ
Bài không có vị sứ riêng. Lượng ghi trên thẻ là liều thang tham khảo. Sơ đồ dựng tự động từ bảng thành phần · Quân – thần – tá – sứ là gì?
2. Công năng và chủ trị
Công năng: Ích khí kiện tỳ, cố xung nhiếp huyết.[1][2]
Chủ trị: Tỳ khí hư, xung mạch không vững: băng huyết hoặc rong kinh lâu, máu nhạt loãng, mệt, hồi hộp, hơi thở ngắn, chóng mặt, đau mỏi lưng; mạch nhược.[1][2] Xem Tỳ không thống huyết.
3. Phân tích phương
Bạch truật, Hoàng kỳ là quân, bổ khí kiện tỳ để nhiếp huyết; Sơn thù, Bạch thược bổ can thận, liễm âm – thần.[1] Long cốt, Mẫu lệ, Hải phiêu tiêu, Tông lư thán, Ngũ bội tử thu liễm chỉ huyết; Thiến thảo vừa chỉ huyết vừa hóa ứ, để cầm máu mà không lưu ứ.[1][2]
4. Gia giảm và bài phát triển
Me & Qi nêu: có nhiệt thêm Sinh địa; dương hư lạnh thêm Phụ tử chế; ra máu sau giận dữ thêm Sài hồ; hai thang chưa cầm thêm A giao, bỏ Tông lư; khí thoát nặng thêm Nhân sâm, Phụ tử có độc, bỏ Bạch thược.[1]
5. Lưu ý an toàn
Me & Qi ghi tránh khi ra máu do huyết nhiệt (đỏ tươi, đặc), khi vong thoát (mồ hôi đầm đìa, chân tay lạnh, mạch vi); thận trọng khi có huyết ứ, can khí xung nghịch, âm hư có nhiệt; không dùng cho dọa sẩy thai.[1] American Dragon ghi chống chỉ định khi đã đến mức thoát chứng.[2]
Kết luận
Cố xung thang ích khí kiện tỳ, cố xung nhiếp huyết cho băng lậu do tỳ khí hư; ra máu nhiều phải cấp cứu.[1][2]