Phương Tễ

Chỉ thực đạo trệ hoàn

Phương tễ · Tiêu đạo · 枳實導滯丸

Chỉ thực đạo trệ hoàn: thành phần, công năng và phân tích

Cập nhật lần cuốiKhoảng 3 phút đọcKiểm duyệtTriều Đông Y
Nghe tóm tắtdưới 1 phút

Chỉ thực đạo trệ hoàn mạnh hơn Bảo hòa hoàn: dùng khi thực tích đã hóa thấp nhiệt, cần công hạ để “đạo” tích trệ ra ngoài.[1][2]

Chỉ thực đạo trệ hoàn – Phương tễ · Tiêu đạo
Chỉ thực đạo trệ hoàn
Về dùng thuốc: Bài phân tích bài thuốc để học tập. Lượng các vị là tham khảo cho người kê đơn, không phải hướng dẫn tự bốc, tự sắc. Thuốc cổ truyền có thể gây tác dụng phụ và tương tác với thuốc tây; chỉ dùng khi có thầy thuốc chỉ định.

1. Thành phần

Vị thuốc Vai trò Nguyên phương Thang tham khảo Ghi chú
Đại hoàng Quân — 9–30 g
Chỉ thực Thần — 9–15 g
Thần khúc Thần — 9–15 g
Hoàng liên Tá — 6–9 g
Hoàng cầm Tá — 6–9 g
Phục linh Tá — 6–9 g
Bạch truật Tá — 6–9 g
Trạch tả Tá — 3–6 g

Nguồn bảng: [1]; phân vai: [1]

Cột “thang tham khảo” theo [1]; các tài liệu khác ghi khoảng liều khác nhau[2]. Lượng chỉ để người kê đơn tham khảo.

Quân · Thần · Tá · SứVai trò từng vị trong Chỉ thực đạo trệ hoàn
  1. QuânChủ trị chứng chính
    Đại hoàng9–30 gCông hạ tích trệ, tả nhiệt
  2. ThầnHỗ trợ vị quân
    Chỉ thực9–15 gHành khí tiêu tích
    Thần khúc9–15 gTiêu thực hòa vị
  3. TáPhụ tá, chế bớt tác dụng phụ
    Hoàng liên6–9 gThanh nhiệt táo thấp
    Hoàng cầm6–9 gThanh nhiệt táo thấp
    Phục linh6–9 gLợi thấp
    Bạch truật6–9 gKiện tỳ
    Trạch tả3–6 gLợi thấp

Bài không có vị sứ riêng. Lượng ghi trên thẻ là liều thang tham khảo. Sơ đồ dựng tự động từ bảng thành phần · Quân – thần – tá – sứ là gì?

2. Công năng và chủ trị

Công năng: Tiêu tích đạo trệ, thanh lợi thấp nhiệt.[1][2]

Chủ trị: Thực tích hóa thấp nhiệt: bụng đầy đau, ấn vào đau hơn, táo bón hoặc tiêu chảy phân hôi, lỵ mót rặn, tiểu ít đỏ, chán ăn; lưỡi đỏ rêu vàng nhớt, mạch trầm có lực.[1][2] Xem Thực trệ Vị quản, Đại trường thấp nhiệt.

3. Phân tích phương

Đại hoàng là quân, công hạ tích trệ; Chỉ thực hành khí, Thần khúc tiêu thực là thần.[1] Hoàng liên, Hoàng cầm thanh thấp nhiệt; Phục linh, Trạch tả lợi thấp; Bạch truật kiện tỳ để công mà không hại chính khí – đều là tá.[1][2] Đây là phép “thông nhân thông dụng”: tiêu chảy do tích trệ thì vẫn dùng thuốc hạ.

4. Gia giảm và bài phát triển

Me & Qi nêu: bụng trướng mót rặn nhiều thêm Mộc hương, Binh lang; nôn thêm Bán hạ, Sinh khương; ăn nhiều thịt mỡ thêm Sơn tra, Lai phục tử; lỵ có máu mủ thêm Bạch đầu ông, Tần bì; phân khô cứng thêm Mang tiêu.[1] Bài cùng nhóm: Bảo hòa hoàn (nhẹ hơn).[1]

5. Lưu ý an toàn

American Dragon ghi: chỉ dùng cho thực chứng; chống chỉ định khi lỵ không có khí trệ, tiêu chảy không có thực tích, và khi có thai; kiêng đồ sống lạnh.[2] Lỵ ra máu, sốt cao, mất nước (khát nhiều, tiểu ít) cần đi khám ngay.

Kết luận

Chỉ thực đạo trệ hoàn tiêu tích đạo trệ, thanh lợi thấp nhiệt cho thực tích hóa thấp nhiệt, Đại hoàng làm quân; chỉ dùng cho thực chứng, không dùng khi có thai.[1][2]

Tài liệu tham khảo

  1. Me & Qi. Zhi Shi Dao Zhi Wan: Benefits, Ingredients & Uses (cập nhật 23/5/2026)
  2. Penner J. (American Dragon). Zhi Shi Dao Zhi Wan – Chinese Herbs

Chi phí lưu trữ và vận hành website được tài trợ bởi Phòng Khám Chuyên Khoa Y Học Cổ Truyền Phúc An Duyên

Triều Đông Y và Bác Sĩ Chuyên Khoa 1 Võ Thị Hồng Ngọc (Bác Sĩ Ngọc Ơi) Tham Vấn Phát Triển Chuyên Môn và Nhận Phản Hồi Góp Ý Tại Phần Liên Hệ