Chỉ thực đạo trệ hoàn: thành phần, công năng và phân tích
Chỉ thực đạo trệ hoàn mạnh hơn Bảo hòa hoàn: dùng khi thực tích đã hóa thấp nhiệt, cần công hạ để “đạo” tích trệ ra ngoài.[1][2]

1. Thành phần
| Vị thuốc | Vai trò | Nguyên phương | Thang tham khảo | Ghi chú |
|---|---|---|---|---|
| Đại hoàng | Quân | — | 9–30 g | |
| Chỉ thực | Thần | — | 9–15 g | |
| Thần khúc | Thần | — | 9–15 g | |
| Hoàng liên | Tá | — | 6–9 g | |
| Hoàng cầm | Tá | — | 6–9 g | |
| Phục linh | Tá | — | 6–9 g | |
| Bạch truật | Tá | — | 6–9 g | |
| Trạch tả | Tá | — | 3–6 g |
Nguồn bảng: [1]; phân vai: [1]
Cột “thang tham khảo” theo [1]; các tài liệu khác ghi khoảng liều khác nhau[2]. Lượng chỉ để người kê đơn tham khảo.
- QuânChủ trị chứng chínhĐại hoàng9–30 gCông hạ tích trệ, tả nhiệt
- ThầnHỗ trợ vị quânChỉ thực9–15 gHành khí tiêu tíchThần khúc9–15 gTiêu thực hòa vị
- TáPhụ tá, chế bớt tác dụng phụHoàng liên6–9 gThanh nhiệt táo thấpHoàng cầm6–9 gThanh nhiệt táo thấpPhục linh6–9 gLợi thấpBạch truật6–9 gKiện tỳTrạch tả3–6 gLợi thấp
Bài không có vị sứ riêng. Lượng ghi trên thẻ là liều thang tham khảo. Sơ đồ dựng tự động từ bảng thành phần · Quân – thần – tá – sứ là gì?
2. Công năng và chủ trị
Công năng: Tiêu tích đạo trệ, thanh lợi thấp nhiệt.[1][2]
Chủ trị: Thực tích hóa thấp nhiệt: bụng đầy đau, ấn vào đau hơn, táo bón hoặc tiêu chảy phân hôi, lỵ mót rặn, tiểu ít đỏ, chán ăn; lưỡi đỏ rêu vàng nhớt, mạch trầm có lực.[1][2] Xem Thực trệ Vị quản, Đại trường thấp nhiệt.
3. Phân tích phương
Đại hoàng là quân, công hạ tích trệ; Chỉ thực hành khí, Thần khúc tiêu thực là thần.[1] Hoàng liên, Hoàng cầm thanh thấp nhiệt; Phục linh, Trạch tả lợi thấp; Bạch truật kiện tỳ để công mà không hại chính khí – đều là tá.[1][2] Đây là phép “thông nhân thông dụng”: tiêu chảy do tích trệ thì vẫn dùng thuốc hạ.
4. Gia giảm và bài phát triển
Me & Qi nêu: bụng trướng mót rặn nhiều thêm Mộc hương, Binh lang; nôn thêm Bán hạ, Sinh khương; ăn nhiều thịt mỡ thêm Sơn tra, Lai phục tử; lỵ có máu mủ thêm Bạch đầu ông, Tần bì; phân khô cứng thêm Mang tiêu.[1] Bài cùng nhóm: Bảo hòa hoàn (nhẹ hơn).[1]
5. Lưu ý an toàn
American Dragon ghi: chỉ dùng cho thực chứng; chống chỉ định khi lỵ không có khí trệ, tiêu chảy không có thực tích, và khi có thai; kiêng đồ sống lạnh.[2] Lỵ ra máu, sốt cao, mất nước (khát nhiều, tiểu ít) cần đi khám ngay.
Kết luận
Chỉ thực đạo trệ hoàn tiêu tích đạo trệ, thanh lợi thấp nhiệt cho thực tích hóa thấp nhiệt, Đại hoàng làm quân; chỉ dùng cho thực chứng, không dùng khi có thai.[1][2]