Phương Tễ

Mộc hương binh lang hoàn

Phương tễ · Tiêu đạo · 木香檳榔丸

Mộc hương binh lang hoàn: thành phần, công năng và phân tích

Cập nhật lần cuốiKhoảng 3 phút đọcKiểm duyệtTriều Đông Y
Nghe tóm tắtdưới 1 phút

Mộc hương binh lang hoàn của Trương Tòng Chính (phái “công tà”) hành khí mạnh, tả hạ, thanh thấp nhiệt – cho tích trệ thực chứng.[1][2]

Mộc hương binh lang hoàn – Phương tễ · Tiêu đạo
Mộc hương binh lang hoàn
Về dùng thuốc: Bài phân tích bài thuốc để học tập. Lượng các vị là tham khảo cho người kê đơn, không phải hướng dẫn tự bốc, tự sắc. Thuốc cổ truyền có thể gây tác dụng phụ và tương tác với thuốc tây; chỉ dùng khi có thầy thuốc chỉ định.
Thuốc công phạt mạnh (Đại hoàng, Khiên ngưu tử, Nga truật): không dùng khi có thai, người hư yếu; đi ngoài 2–3 lần/ngày là đủ, không để quá 3–4 lần.[1][2] Đau bụng dữ dội, bụng cứng, nôn, bí trung đại tiện là cấp cứu.

1. Thành phần

Vị thuốc Vai trò Nguyên phương Thang tham khảo Ghi chú
Mộc hương Quân — 3–6 g
Binh lang Quân — 3–6 g
Đại hoàng Thần — 6–9 g
Khiên ngưu tử (sao) Thần — 6–10 g
Thanh bì (chế giấm) Thần — 3–6 g
Hương phụ (chế) Thần — 6–10 g
Nga truật (chế giấm) Tá — 3–6 g
Trần bì Tá — 3–6 g
Chỉ xác (sao cám) Tá — 3–6 g
Hoàng liên Tá — 3–6 g
Hoàng bá (chế rượu) Tá — 6–9 g

Nguồn bảng: [1]; phân vai: [1]

Nguyên phương làm hoàn, mỗi lần khoảng 3–6 g sau ăn với nước gừng ấm.[1] Lượng chỉ để người kê đơn tham khảo.

Quân · Thần · Tá · SứVai trò từng vị trong Mộc hương binh lang hoàn
  1. QuânChủ trị chứng chính
    Mộc hương3–6 gHành khí chỉ thống
    Binh lang3–6 gHành khí đạo trệ
  2. ThầnHỗ trợ vị quân
    Đại hoàng6–9 gTả hạ công tích
    Khiên ngưu tử (sao)6–10 gTả hạ trục thủy
    Thanh bì (chế giấm)3–6 gPhá khí
    Hương phụ (chế)6–10 gLý khí
  3. TáPhụ tá, chế bớt tác dụng phụ
    Nga truật (chế giấm)3–6 gPhá huyết hành khí, tiêu tích
    Trần bì3–6 gLý khí
    Chỉ xác (sao cám)3–6 gHành khí khoan trung
    Hoàng liên3–6 gThanh nhiệt táo thấp
    Hoàng bá (chế rượu)6–9 gThanh nhiệt táo thấp

Bài không có vị sứ riêng. Lượng ghi trên thẻ là liều thang tham khảo. Sơ đồ dựng tự động từ bảng thành phần · Quân – thần – tá – sứ là gì?

2. Công năng và chủ trị

Công năng: Hành khí đạo trệ, công tích tiết nhiệt.[1][2]

Chủ trị: Thấp nhiệt tích trệ ở trường vị: bụng đầy trướng đau, táo bón nặng; hoặc lỵ có máu mũi, mót rặn; rêu vàng nhớt, mạch trầm hữu lực.[1][2] Xem Thực trệ Vị quản, Đại trường thấp nhiệt.

3. Phân tích phương

Mộc hương, Binh lang là quân, hành khí đạo trệ; Đại hoàng, Khiên ngưu tử tả hạ, Thanh bì, Hương phụ phá khí – thần.[1] Nga truật tiêu tích, Trần bì, Chỉ xác lý khí, Hoàng liên, Hoàng bá thanh thấp nhiệt.[1][2] Nhẹ hơn là Chỉ thực đạo trệ hoàn; nhẹ nhất là Bảo hòa hoàn.[1]

4. Gia giảm và bài phát triển

Me & Qi nêu: táo bón nặng thực tích nhiều thêm Mang tiêu, Chỉ thực; lỵ thấp nhiệt có máu mũi thêm Bạch đầu ông, Tần bì, bỏ Trần bì, Khiên ngưu tử, Nga truật; can khí uất đau sườn thêm Sài hồ, Bạch thược.[1]

5. Lưu ý an toàn

Hai nguồn ghi chống chỉ định khi có thai, khi hư chứng.[1][2] Me & Qi ghi thêm tránh khi hàn tích, hàn thấp; thận trọng ở người già yếu, tỳ vị hư không có tích thực, âm hư, đang có biểu chứng; trẻ nhỏ thường không dùng.[1]

Kết luận

Mộc hương binh lang hoàn hành khí đạo trệ, công tích tiết nhiệt cho thấp nhiệt tích trệ thực chứng; thuốc mạnh, không dùng khi có thai.[1][2]

Tài liệu tham khảo

  1. Me & Qi. Mu Xiang Bing Lang Wan: Benefits, Ingredients & Uses (cập nhật 23/5/2026)
  2. Penner J. (American Dragon). Mu Xiang Bing Lang Wan – Chinese Herbs

Chi phí lưu trữ và vận hành website được tài trợ bởi Phòng Khám Chuyên Khoa Y Học Cổ Truyền Phúc An Duyên

Triều Đông Y và Bác Sĩ Chuyên Khoa 1 Võ Thị Hồng Ngọc (Bác Sĩ Ngọc Ơi) Tham Vấn Phát Triển Chuyên Môn và Nhận Phản Hồi Góp Ý Tại Phần Liên Hệ