Lý Luận

Nạn kinh

Lịch sử và kinh điển · 難經

Nạn kinh: 81 điều giải nghi

Cập nhật lần cuốiKhoảng 3 phút đọcKiểm duyệtTriều Đông Y
Nghe tóm tắtdưới 1 phút

«Nạn kinh» (難經), tên đầy đủ «Hoàng Đế bát thập nhất nạn kinh», gồm 81 “nạn” (câu hỏi khó) giải thích và phát triển những điểm khó trong Nội kinh; tương truyền do Tần Việt Nhân (Biển Thước) soạn, được cho là hình thành khoảng thời Hán.[1]

Nạn kinh – Lịch sử và kinh điển
Nạn kinh
Lưu ý khi đọc: Bài viết trình bày lý luận Y học cổ truyền để học tập và tra cứu. Các ví dụ về bệnh lý, huyệt và vị thuốc chỉ minh họa cách lý luận vận dụng, không phải hướng dẫn tự chẩn đoán, tự châm cứu hay tự dùng thuốc.
Về niên đại: Niên đại của nhiều tác phẩm và y gia cổ chỉ là ước định, các tài liệu có khi ghi khác nhau; bài nêu cách ghi thông dụng và ghi chú khi có tranh luận.

1. Nội dung chính

Nạn Nội dung Bài liên quan
1–22 Mạch học: «độc thủ thốn khẩu», tam bộ cửu hậu Mạch chẩn
23–29 Kinh lạc, kỳ kinh bát mạch Kỳ kinh bát mạch
30–47 Tạng phủ: mệnh môn, tam tiêu, bát hội Bát hội huyệt
48–61 Bệnh tật, chẩn đoán (vọng văn vấn thiết) Tổng quan tứ chẩn
62–68 Du huyệt: ngũ du huyệt và ngũ hành Ngũ du huyệt
69–81 Châm pháp, bổ tả, trị vị bệnh Trị vị bệnh

Nguồn: [2][3][4][5][6][7][8][1]

2. Đóng góp nổi bật

– Độc thủ thốn khẩu: chỉ bắt mạch ở cổ tay để biết bệnh năm tạng sáu phủ – nền tảng của mạch chẩn đến nay.[2]

– Kỳ kinh bát mạch: lần đầu trình bày tương đối hệ thống tám mạch và chứng bệnh của chúng.[4]

– Bát hội huyệt và quan hệ ngũ du huyệt – ngũ hành.[5][6]

– Mẹ – con trong bổ tả: «hư tắc bổ kỳ mẫu, thực tắc tả kỳ tử» – hư thì bổ mẹ, thực thì tả con.[9]

– Quan niệm về mệnh môn và tam tiêu “có tên mà không có hình”, gây nhiều tranh luận về sau.[1] Xem Phủ Tam tiêu.

3. Góc nhìn hiện đại

Nạn kinh là tác phẩm quan trọng trong lịch sử châm cứu và mạch học; các khái niệm như mệnh môn, tam tiêu là lý luận cổ, không tương ứng cấu trúc giải phẫu cụ thể. NCCIH (Hoa Kỳ) cho biết bằng chứng về hiệu quả của các chế phẩm thảo dược cổ truyền còn chưa đủ để kết luận chắc chắn vì nhiều nghiên cứu chất lượng thấp, và khuyên không dùng Y học cổ truyền để thay thế hay trì hoãn điều trị y khoa.[10]

Câu hỏi thường gặp

“Nạn” có nghĩa là tai nạn?

Không. “Nạn” (難) ở đây là điều khó, câu hỏi khó cần giải đáp.[1]

Biển Thước có thật là tác giả?

Đây là cách tương truyền; giới nghiên cứu cho rằng sách do người đời Hán biên soạn và gửi tên Biển Thước.[1]

Kết luận

Nạn kinh giải đáp 81 điểm khó của Nội kinh, đóng góp lớn cho mạch học (độc thủ thốn khẩu), kỳ kinh bát mạch, ngũ du huyệt, bát hội huyệt và phép bổ mẹ tả con.[2][4][9][1]

Tài liệu tham khảo

  1. Khoa Y học cổ truyền, Trường Đại học Y Hà Nội. Bài giảng Y học cổ truyền, tập 1 (phần Lý luận cơ bản). Nhà xuất bản Y học
  2. Nạn kinh, nạn thứ 1 (độc thủ thốn khẩu)
  3. Nạn kinh, nạn thứ 18 (tam bộ cửu hậu)
  4. Nạn kinh, các nạn 27–29 (bàn về kỳ kinh bát mạch)
  5. Nạn kinh, nạn thứ 45 (bát hội)
  6. Nạn kinh, nạn thứ 64 (ngũ du huyệt và ngũ hành)
  7. Nạn kinh, nạn thứ 61 (bàn về vọng, văn, vấn, thiết)
  8. Nạn kinh, nạn thứ 77 (bàn về «thượng công trị vị bệnh»)
  9. Nạn kinh, nạn thứ 69 (六十九難)
  10. NCCIH. Traditional Chinese Medicine: What You Need To Know (cập nhật 4/2019)

Chi phí lưu trữ và vận hành website được tài trợ bởi Phòng Khám Chuyên Khoa Y Học Cổ Truyền Phúc An Duyên

Triều Đông Y và Bác Sĩ Chuyên Khoa 1 Võ Thị Hồng Ngọc (Bác Sĩ Ngọc Ơi) Tham Vấn Phát Triển Chuyên Môn và Nhận Phản Hồi Góp Ý Tại Phần Liên Hệ