Thăng hãm thang: thành phần, công năng và phân tích
Thăng hãm thang của Trương Tích Thuần trị “đại khí hạ hãm” – khí tông ở ngực bị sụp – rút gọn từ Bổ trung ích khí thang, thêm Tri mẫu, Cát cánh.[1][2]

1. Thành phần
| Vị thuốc | Vai trò | Nguyên phương | Thang tham khảo | Ghi chú |
|---|---|---|---|---|
| Hoàng kỳ | Quân | — | 15–30 g | |
| Sài hồ | Thần | — | 3–6 g | |
| Thăng ma | Thần | — | 3–6 g | |
| Tri mẫu | Tá | — | 6–12 g | |
| Cát cánh | Sứ | — | 3–6 g |
Nguồn bảng: [1]; phân vai: [1]
Cột “thang tham khảo” theo [1]; các tài liệu khác ghi khoảng liều khác nhau[2]. Lượng chỉ để người kê đơn tham khảo.
- QuânChủ trị chứng chínhHoàng kỳ15–30 gBổ khí thăng dương
- ThầnHỗ trợ vị quânSài hồ3–6 gThăng dươngThăng ma3–6 gThăng dương
- TáPhụ tá, chế bớt tác dụng phụTri mẫu6–12 gLương nhuận, kìm tính ôn của Hoàng kỳ
- SứDẫn thuốc, điều hòa các vịCát cánh3–6 gDẫn thuốc lên ngực
Lượng ghi trên thẻ là liều thang tham khảo. Sơ đồ dựng tự động từ bảng thành phần · Quân – thần – tá – sứ là gì?
2. Công năng và chủ trị
Công năng: Ích khí thăng hãm.[1][2]
Chủ trị: Đại khí hạ hãm: hơi thở ngắn, hụt hơi, thở gấp như không đủ hơi, tức ngực, mệt; mạch trầm trì nhược, nhất là bộ thốn.[1][2] Xem Tỳ khí hạ hãm, Phế khí hư.
3. Phân tích phương
Hoàng kỳ là quân, bổ khí thăng dương; Sài hồ, Thăng ma thăng dương – thần; Tri mẫu lương nhuận, kìm tính ấm của Hoàng kỳ; Cát cánh dẫn thuốc lên ngực.[1][2] Trương Tích Thuần rút từ Bổ trung ích khí thang: bỏ Bạch truật, Nhân sâm…, thêm Tri mẫu, Cát cánh.[1]
4. Gia giảm và bài phát triển
Me & Qi nêu: khí hư nặng thêm Nhân sâm; khí thoát, mồ hôi nhiều thêm Sơn thù.[1]
5. Lưu ý an toàn
Me & Qi ghi không hợp với thực nhiệt, sốt cao, âm hư hỏa vượng; thận trọng khi tăng huyết áp, cường giáp, can dương thượng cang, rối loạn đông máu; Thăng ma có thể kích thích co tử cung – tránh ở đầu thai kỳ; chỉ dùng khi chẩn đoán rõ đại khí hạ hãm.[1] Phần chống chỉ định trên trang American Dragon để trống.[2]
Kết luận
Thăng hãm thang ích khí thăng hãm cho đại khí hạ hãm; khó thở, tức ngực phải loại trừ bệnh tim phổi cấp trước.[1][2]