Phương Tễ

Thăng hãm thang

Phương tễ · Bổ ích · 升陷湯

Thăng hãm thang: thành phần, công năng và phân tích

Cập nhật lần cuốiKhoảng 3 phút đọcKiểm duyệtTriều Đông Y
Nghe tóm tắtdưới 1 phút

Thăng hãm thang của Trương Tích Thuần trị “đại khí hạ hãm” – khí tông ở ngực bị sụp – rút gọn từ Bổ trung ích khí thang, thêm Tri mẫu, Cát cánh.[1][2]

Thăng hãm thang – Phương tễ · Bổ ích
Thăng hãm thang
Về dùng thuốc: Bài phân tích bài thuốc để học tập. Lượng các vị là tham khảo cho người kê đơn, không phải hướng dẫn tự bốc, tự sắc. Thuốc cổ truyền có thể gây tác dụng phụ và tương tác với thuốc tây; chỉ dùng khi có thầy thuốc chỉ định.
Khó thở, tức ngực, hụt hơi có thể là bệnh tim phổi cấp (suy tim, nhồi máu cơ tim, thuyên tắc phổi) – cần được khám ngay, nhất là khi khởi phát đột ngột hoặc kèm đau ngực.

1. Thành phần

Vị thuốc Vai trò Nguyên phương Thang tham khảo Ghi chú
Hoàng kỳ Quân — 15–30 g
Sài hồ Thần — 3–6 g
Thăng ma Thần — 3–6 g
Tri mẫu Tá — 6–12 g
Cát cánh Sứ — 3–6 g

Nguồn bảng: [1]; phân vai: [1]

Cột “thang tham khảo” theo [1]; các tài liệu khác ghi khoảng liều khác nhau[2]. Lượng chỉ để người kê đơn tham khảo.

Quân · Thần · Tá · SứVai trò từng vị trong Thăng hãm thang
  1. QuânChủ trị chứng chính
    Hoàng kỳ15–30 gBổ khí thăng dương
  2. ThầnHỗ trợ vị quân
    Sài hồ3–6 gThăng dương
    Thăng ma3–6 gThăng dương
  3. TáPhụ tá, chế bớt tác dụng phụ
    Tri mẫu6–12 gLương nhuận, kìm tính ôn của Hoàng kỳ
  4. SứDẫn thuốc, điều hòa các vị
    Cát cánh3–6 gDẫn thuốc lên ngực

Lượng ghi trên thẻ là liều thang tham khảo. Sơ đồ dựng tự động từ bảng thành phần · Quân – thần – tá – sứ là gì?

2. Công năng và chủ trị

Công năng: Ích khí thăng hãm.[1][2]

Chủ trị: Đại khí hạ hãm: hơi thở ngắn, hụt hơi, thở gấp như không đủ hơi, tức ngực, mệt; mạch trầm trì nhược, nhất là bộ thốn.[1][2] Xem Tỳ khí hạ hãm, Phế khí hư.

3. Phân tích phương

Hoàng kỳ là quân, bổ khí thăng dương; Sài hồ, Thăng ma thăng dương – thần; Tri mẫu lương nhuận, kìm tính ấm của Hoàng kỳ; Cát cánh dẫn thuốc lên ngực.[1][2] Trương Tích Thuần rút từ Bổ trung ích khí thang: bỏ Bạch truật, Nhân sâm…, thêm Tri mẫu, Cát cánh.[1]

4. Gia giảm và bài phát triển

Me & Qi nêu: khí hư nặng thêm Nhân sâm; khí thoát, mồ hôi nhiều thêm Sơn thù.[1]

5. Lưu ý an toàn

Me & Qi ghi không hợp với thực nhiệt, sốt cao, âm hư hỏa vượng; thận trọng khi tăng huyết áp, cường giáp, can dương thượng cang, rối loạn đông máu; Thăng ma có thể kích thích co tử cung – tránh ở đầu thai kỳ; chỉ dùng khi chẩn đoán rõ đại khí hạ hãm.[1] Phần chống chỉ định trên trang American Dragon để trống.[2]

Kết luận

Thăng hãm thang ích khí thăng hãm cho đại khí hạ hãm; khó thở, tức ngực phải loại trừ bệnh tim phổi cấp trước.[1][2]

Tài liệu tham khảo

  1. Me & Qi. Sheng Xian Tang: Benefits, Ingredients & Uses (trang không ghi ngày cập nhật; truy cập 13/11/2026)
  2. Penner J. (American Dragon). Sheng Xian Tang – Chinese Herbs

Chi phí lưu trữ và vận hành website được tài trợ bởi Phòng Khám Chuyên Khoa Y Học Cổ Truyền Phúc An Duyên

Triều Đông Y và Bác Sĩ Chuyên Khoa 1 Võ Thị Hồng Ngọc (Bác Sĩ Ngọc Ơi) Tham Vấn Phát Triển Chuyên Môn và Nhận Phản Hồi Góp Ý Tại Phần Liên Hệ