Phương Tễ

Thái sơn bàn thạch tán

Phương tễ · Bổ ích · 泰山磐石散

Thái sơn bàn thạch tán: thành phần, công năng và phân tích

Cập nhật lần cuốiKhoảng 3 phút đọcKiểm duyệtTriều Đông Y
Nghe tóm tắtdưới 1 phút

Thái sơn bàn thạch tán – “vững như núi Thái Sơn, đá bàn thạch” – là Bát trân thang bỏ Phục linh, thêm Hoàng kỳ, Tục đoạn, Hoàng cầm, Sa nhân, gạo nếp để an thai.[1][2]

Thái sơn bàn thạch tán – Phương tễ · Bổ ích
Thái sơn bàn thạch tán
Về dùng thuốc: Bài phân tích bài thuốc để học tập. Lượng các vị là tham khảo cho người kê đơn, không phải hướng dẫn tự bốc, tự sắc. Thuốc cổ truyền có thể gây tác dụng phụ và tương tác với thuốc tây; chỉ dùng khi có thầy thuốc chỉ định.
Đau bụng, ra máu khi có thai là dấu hiệu dọa sẩy thai hoặc thai ngoài tử cung – phải đi khám sản khoa ngay, không tự dùng thuốc. Bài chỉ dùng khi bác sĩ đã xác định thai trong tử cung, do thầy thuốc kê.[1]

1. Thành phần

Vị thuốc Vai trò Nguyên phương Thang tham khảo Ghi chú
Bạch truật Quân — 6–10 g
Nhân sâm Thần — 3–5 g
Hoàng kỳ Thần — 6–15 g
Đương quy Thần — 3–8 g
Thục địa Thần — 3–10 g
Bạch thược Tá — 3–6 g
Xuyên khung Tá — 2–4 g
Tục đoạn Tá — 3–5 g
Hoàng cầm Tá — 3–5 g
Sa nhân Tá — 1,5–4 g Cho vào sau
Gạo nếp Tá — 5–6 g
Chích cam thảo Sứ — 2–4 g

Nguồn bảng: [1]; phân vai: [1]

Cột “thang tham khảo” theo [1]; các tài liệu khác ghi khoảng liều khác nhau[2]. Lượng chỉ để người kê đơn tham khảo.

Quân · Thần · Tá · SứVai trò từng vị trong Thái sơn bàn thạch tán
  1. QuânChủ trị chứng chính
    Bạch truật6–10 gKiện tỳ an thai
  2. ThầnHỗ trợ vị quân
    Nhân sâm3–5 gBổ khí
    Hoàng kỳ6–15 gÍch khí
    Đương quy3–8 gDưỡng huyết
    Thục địa3–10 gBổ huyết
  3. TáPhụ tá, chế bớt tác dụng phụ
    Bạch thược3–6 gDưỡng huyết
    Xuyên khung2–4 gHành huyết
    Tục đoạn3–5 gBổ can thận, an thai
    Hoàng cầm3–5 gThanh nhiệt an thai
    Sa nhân1,5–4 gHành khí an thai
    Gạo nếp5–6 gBổ tỳ
  4. SứDẫn thuốc, điều hòa các vị
    Chích cam thảo2–4 gĐiều hòa

Lượng ghi trên thẻ là liều thang tham khảo. Sơ đồ dựng tự động từ bảng thành phần · Quân – thần – tá – sứ là gì?

2. Công năng và chủ trị

Công năng: Ích khí kiện tỳ, dưỡng huyết an thai.[1][2]

Chủ trị: Khí huyết hư, thai không vững: có thai mà mệt, ăn kém, sắc mặt nhợt, đau lưng, bụng dưới khó chịu, có thể ra ít máu; lưỡi nhợt rêu trắng mỏng, mạch hoạt mà vô lực.[1][2] Xem Tỳ khí hư, Can huyết hư.

3. Phân tích phương

Bạch truật là quân, kiện tỳ an thai; Nhân sâm, Hoàng kỳ ích khí, Đương quy, Thục địa dưỡng huyết – thần.[1] Bạch thược, Xuyên khung hòa huyết; Tục đoạn bổ thận; Hoàng cầm, Bạch truật là cặp “an thai” kinh điển; Sa nhân hành khí, gạo nếp bổ tỳ.[1][2] Khung từ Bát trân thang.[1]

4. Gia giảm và bài phát triển

Me & Qi nêu: nhiệt rõ tăng Hoàng cầm, giảm Sa nhân; tiêu hóa kém thêm Trần bì, tăng Sa nhân; nôn nghén nhiều thêm Sinh khương, Trúc nhự; thận hư đau lưng nhiều thêm Đỗ trọng, Thỏ ty tử; ra máu nhạt loãng thêm Ngải diệp, A giao.[1]

5. Lưu ý an toàn

Me & Qi ghi tránh khi huyết nhiệt thực không có khí huyết hư, khi dọa sẩy do chấn thương hoặc bất thường giải phẫu; thận trọng khi âm hư hỏa vượng, đàm thấp, thực tích; bài thiết kế cho thai kỳ nhưng phải có thầy thuốc theo dõi.[1] American Dragon dặn tránh xúc động mạnh, rượu, đồ chua cay nóng khi dùng.[2]

Kết luận

Thái sơn bàn thạch tán ích khí kiện tỳ, dưỡng huyết an thai; dọa sẩy thai luôn phải được khám sản khoa trước.[1][2]

Tài liệu tham khảo

  1. Me & Qi. Tai Shan Pan Shi San: Benefits, Ingredients & Uses (cập nhật 23/5/2026)
  2. Penner J. (American Dragon). Tai Shan Pan Shi San – Chinese Herbs

Chi phí lưu trữ và vận hành website được tài trợ bởi Phòng Khám Chuyên Khoa Y Học Cổ Truyền Phúc An Duyên

Triều Đông Y và Bác Sĩ Chuyên Khoa 1 Võ Thị Hồng Ngọc (Bác Sĩ Ngọc Ơi) Tham Vấn Phát Triển Chuyên Môn và Nhận Phản Hồi Góp Ý Tại Phần Liên Hệ