Phương Tễ

Sâm linh bạch truật tán

Phương tễ · Bổ ích · 參苓白朮散

Sâm linh bạch truật tán: thành phần, công năng và phân tích

Cập nhật lần cuốiKhoảng 3 phút đọcKiểm duyệtTriều Đông Y
Nghe tóm tắtdưới 1 phút

Sâm linh bạch truật tán mở rộng Tứ quân tử thang theo hướng thẩm thấp chỉ tả, dùng cho tỳ hư sinh thấp: phân lỏng kéo dài, ăn kém, gầy yếu.[1][2]

Sâm linh bạch truật tán – Phương tễ · Bổ ích
Sâm linh bạch truật tán
Về dùng thuốc: Bài phân tích bài thuốc để học tập. Lượng các vị là tham khảo cho người kê đơn, không phải hướng dẫn tự bốc, tự sắc. Thuốc cổ truyền có thể gây tác dụng phụ và tương tác với thuốc tây; chỉ dùng khi có thầy thuốc chỉ định.

1. Thành phần

Vị thuốc Vai trò Nguyên phương Thang tham khảo Ghi chú
Nhân sâm Quân — 9–15 g
Bạch truật Quân — 9–15 g
Phục linh Quân — 9–15 g
Sơn dược (Hoài sơn) Thần — 9–15 g
Liên nhục Thần — 6–9 g
Bạch biển đậu Thần — 9–12 g
Ý dĩ Thần — 6–9 g
Sa nhân Tá — 3–6 g
Cát cánh Tá — 3–6 g
Chích cam thảo Sứ — 3–6 g

Nguồn bảng: [1]; phân vai: [1]

Nguyên phương tán bột, mỗi lần khoảng 6 g với nước sắc Đại táo.[1] Cột “thang tham khảo” theo [1]; American Dragon ghi khoảng liều rộng hơn.[2] Lượng chỉ để người kê đơn tham khảo.

Quân · Thần · Tá · SứVai trò từng vị trong Sâm linh bạch truật tán
  1. QuânChủ trị chứng chính
    Nhân sâm9–15 gBổ khí kiện tỳ
    Bạch truật9–15 gKiện tỳ táo thấp
    Phục linh9–15 gKiện tỳ thẩm thấp
  2. ThầnHỗ trợ vị quân
    Sơn dược (Hoài sơn)9–15 gBổ tỳ, chỉ tả
    Liên nhục6–9 gBổ tỳ, chỉ tả
    Bạch biển đậu9–12 gKiện tỳ hóa thấp
    Ý dĩ6–9 gKiện tỳ thẩm thấp
  3. TáPhụ tá, chế bớt tác dụng phụ
    Sa nhân3–6 gHành khí, tỉnh tỳ
    Cát cánh3–6 gTuyên phế, dẫn thuốc lên
  4. SứDẫn thuốc, điều hòa các vị
    Chích cam thảo3–6 gBổ trung, điều hòa

Lượng ghi trên thẻ là liều thang tham khảo. Sơ đồ dựng tự động từ bảng thành phần · Quân – thần – tá – sứ là gì?

2. Công năng và chủ trị

Công năng: Ích khí kiện tỳ, thẩm thấp chỉ tả.[1][2]

Chủ trị: Tỳ hư thấp thịnh: phân lỏng hoặc tiêu chảy kéo dài, ăn kém, đầy bụng, mệt, chân tay yếu, gầy, sắc mặt vàng nhợt; có thể ho đờm trắng loãng do phế khí hư; lưỡi nhợt rêu trắng nhớt.[1][2] Xem Tỳ khí hư, Phế khí hư.

3. Phân tích phương

Ba vị Nhân sâm, Bạch truật, Phục linh của Tứ quân tử thang làm quân; Sơn dược, Liên nhục, Bạch biển đậu, Ý dĩ là thần, vừa bổ tỳ vừa thẩm thấp chỉ tả.[1] Sa nhân thơm, hành khí để thuốc bổ không trệ; Cát cánh dẫn thuốc lên phế – “bồi thổ sinh kim”.[1]

4. Gia giảm và bài phát triển

Me & Qi nêu: lý hàn đau bụng thêm Can khương, Nhục quế; khí trệ thêm Trần bì; thực tích thêm Sơn tra, Mạch nha; ho đờm loãng nhiều thêm Bán hạ, Hạnh nhân; khí hư nhiều thêm Hoàng kỳ, Phòng phong.[1]

5. Lưu ý an toàn

American Dragon ghi chống chỉ định khi thực chứng; gia giảm khi kèm âm hư nội nhiệt; thận trọng khi có thai và khi có biểu nhiệt hoặc lý nhiệt.[2] Tiêu chảy kéo dài kèm sụt cân, phân có máu cần đi khám.

Kết luận

Sâm linh bạch truật tán ích khí kiện tỳ, thẩm thấp chỉ tả cho tỳ hư thấp thịnh, phát triển từ Tứ quân tử thang.[1][2]

Tài liệu tham khảo

  1. Me & Qi. Shen Ling Bai Zhu San: Benefits, Ingredients & Uses (cập nhật 23/5/2026)
  2. Penner J. (American Dragon). Shen Ling Bai Zhu San – Chinese Herbs

Chi phí lưu trữ và vận hành website được tài trợ bởi Phòng Khám Chuyên Khoa Y Học Cổ Truyền Phúc An Duyên

Triều Đông Y và Bác Sĩ Chuyên Khoa 1 Võ Thị Hồng Ngọc (Bác Sĩ Ngọc Ơi) Tham Vấn Phát Triển Chuyên Môn và Nhận Phản Hồi Góp Ý Tại Phần Liên Hệ