Thất tiếu tán: thành phần, công năng và phân tích
Thất tiếu tán – “bật cười” vì hết đau – chỉ hai vị Ngũ linh chi và Bồ hoàng, hoạt huyết khứ ứ chỉ thống.[1][2]

1. Thành phần
| Vị thuốc | Vai trò | Nguyên phương | Thang tham khảo | Ghi chú |
|---|---|---|---|---|
| Ngũ linh chi (sao rượu) | Quân | — | 6 g | Bọc vải |
| Bồ hoàng (sao) | Quân | — | 6 g | Bọc vải |
Nguồn bảng: [1]; phân vai: [1]
Nguyên phương hai vị lượng bằng nhau, dùng giấm làm thang.[1] American Dragon ghi mỗi vị 3–15 g.[2] Lượng chỉ để người kê đơn tham khảo.
- QuânChủ trị chứng chínhNgũ linh chi (sao rượu)6 gHoạt huyết khứ ứ chỉ thốngBồ hoàng (sao)6 gHoạt huyết khứ ứ, chỉ huyết
Bài không có vị thần, tá, sứ riêng. Lượng ghi trên thẻ là liều thang tham khảo. Sơ đồ dựng tự động từ bảng thành phần · Quân – thần – tá – sứ là gì?
2. Công năng và chủ trị
Công năng: Hoạt huyết khứ ứ, tán kết chỉ thống.[1][2]
Chủ trị: Ứ huyết ngăn trở: đau nhói cố định ở ngực, bụng, ấn đau; đau bụng kinh huyết sẫm có cục; sản dịch không ra hết, đau bụng sau sinh; lưỡi tía có điểm ứ, mạch sáp hoặc huyền.[1][2] Xem Ứ huyết.
3. Phân tích phương
Ngũ linh chi (phân sóc bay đã chế) và Bồ hoàng (phấn hoa cỏ nến) đều là quân: một vị hoạt huyết chỉ thống, một vị vừa hoạt huyết vừa chỉ huyết, nên khứ ứ mà không gây chảy máu thêm.[1][2] Giấm hoặc rượu làm thang giúp hành huyết.
4. Gia giảm và bài phát triển
Me & Qi nêu: khí trệ đau căng thêm Xuyên luyện tử, Diên hồ sách; sau sinh sản dịch không hết thêm Ích mẫu, Đương quy, Xuyên khung; hàn ngưng thêm Can khương, Tiểu hồi; đau ngực thêm Đan sâm, Đàn hương, Sa nhân.[1]
5. Lưu ý an toàn
Hai nguồn ghi chống chỉ định khi có thai; thận trọng khi vị hư.[1][2] Me & Qi ghi thêm: tránh khi chảy máu nhiều không do ứ; thận trọng khi huyết hư không ứ, tỳ vị hư; theo “thập cửu úy”, không phối với Nhân sâm.[1]
Kết luận
Thất tiếu tán hoạt huyết khứ ứ chỉ thống bằng Ngũ linh chi và Bồ hoàng; cấm dùng khi có thai, đau ngực phải loại trừ cấp cứu tim mạch.[1][2]