Phương Tễ

Thất tiếu tán

Phương tễ · Lý huyết · 失笑散

Thất tiếu tán: thành phần, công năng và phân tích

Cập nhật lần cuốiKhoảng 3 phút đọcKiểm duyệtTriều Đông Y
Nghe tóm tắtdưới 1 phút

Thất tiếu tán – “bật cười” vì hết đau – chỉ hai vị Ngũ linh chi và Bồ hoàng, hoạt huyết khứ ứ chỉ thống.[1][2]

Thất tiếu tán – Phương tễ · Lý huyết
Thất tiếu tán
Về dùng thuốc: Bài phân tích bài thuốc để học tập. Lượng các vị là tham khảo cho người kê đơn, không phải hướng dẫn tự bốc, tự sắc. Thuốc cổ truyền có thể gây tác dụng phụ và tương tác với thuốc tây; chỉ dùng khi có thầy thuốc chỉ định.
Cấm dùng khi có thai.[1][2] Đau ngực (nghi đau thắt ngực, nhồi máu cơ tim), đau bụng dữ dội, ra máu nhiều sau sinh là cấp cứu – gọi 115. Thận trọng khi dùng thuốc chống đông.[1]

1. Thành phần

Vị thuốc Vai trò Nguyên phương Thang tham khảo Ghi chú
Ngũ linh chi (sao rượu) Quân — 6 g Bọc vải
Bồ hoàng (sao) Quân — 6 g Bọc vải

Nguồn bảng: [1]; phân vai: [1]

Nguyên phương hai vị lượng bằng nhau, dùng giấm làm thang.[1] American Dragon ghi mỗi vị 3–15 g.[2] Lượng chỉ để người kê đơn tham khảo.

Quân · Thần · Tá · SứVai trò từng vị trong Thất tiếu tán
  1. QuânChủ trị chứng chính
    Ngũ linh chi (sao rượu)6 gHoạt huyết khứ ứ chỉ thống
    Bồ hoàng (sao)6 gHoạt huyết khứ ứ, chỉ huyết

Bài không có vị thần, tá, sứ riêng. Lượng ghi trên thẻ là liều thang tham khảo. Sơ đồ dựng tự động từ bảng thành phần · Quân – thần – tá – sứ là gì?

2. Công năng và chủ trị

Công năng: Hoạt huyết khứ ứ, tán kết chỉ thống.[1][2]

Chủ trị: Ứ huyết ngăn trở: đau nhói cố định ở ngực, bụng, ấn đau; đau bụng kinh huyết sẫm có cục; sản dịch không ra hết, đau bụng sau sinh; lưỡi tía có điểm ứ, mạch sáp hoặc huyền.[1][2] Xem Ứ huyết.

3. Phân tích phương

Ngũ linh chi (phân sóc bay đã chế) và Bồ hoàng (phấn hoa cỏ nến) đều là quân: một vị hoạt huyết chỉ thống, một vị vừa hoạt huyết vừa chỉ huyết, nên khứ ứ mà không gây chảy máu thêm.[1][2] Giấm hoặc rượu làm thang giúp hành huyết.

4. Gia giảm và bài phát triển

Me & Qi nêu: khí trệ đau căng thêm Xuyên luyện tử, Diên hồ sách; sau sinh sản dịch không hết thêm Ích mẫu, Đương quy, Xuyên khung; hàn ngưng thêm Can khương, Tiểu hồi; đau ngực thêm Đan sâm, Đàn hương, Sa nhân.[1]

5. Lưu ý an toàn

Hai nguồn ghi chống chỉ định khi có thai; thận trọng khi vị hư.[1][2] Me & Qi ghi thêm: tránh khi chảy máu nhiều không do ứ; thận trọng khi huyết hư không ứ, tỳ vị hư; theo “thập cửu úy”, không phối với Nhân sâm.[1]

Kết luận

Thất tiếu tán hoạt huyết khứ ứ chỉ thống bằng Ngũ linh chi và Bồ hoàng; cấm dùng khi có thai, đau ngực phải loại trừ cấp cứu tim mạch.[1][2]

Tài liệu tham khảo

  1. Me & Qi. Shi Xiao San: Benefits, Ingredients & Uses (cập nhật 23/5/2026)
  2. Penner J. (American Dragon). Shi Xiao San – Chinese Herbs

Chi phí lưu trữ và vận hành website được tài trợ bởi Phòng Khám Chuyên Khoa Y Học Cổ Truyền Phúc An Duyên

Triều Đông Y và Bác Sĩ Chuyên Khoa 1 Võ Thị Hồng Ngọc (Bác Sĩ Ngọc Ơi) Tham Vấn Phát Triển Chuyên Môn và Nhận Phản Hồi Góp Ý Tại Phần Liên Hệ