Cách hạ trục ứ thang: thành phần, công năng và phân tích
Cách hạ trục ứ thang là một trong năm bài “trục ứ” của Vương Thanh Nhậm, nhắm vào vùng dưới cơ hoành (bụng trên, sườn).[1][2]

1. Thành phần
| Vị thuốc | Vai trò | Nguyên phương | Thang tham khảo | Ghi chú |
|---|---|---|---|---|
| Đào nhân | Quân | — | 9 g | |
| Hồng hoa | Quân | — | 9 g | |
| Ngũ linh chi (sao) | Thần | — | 6 g | |
| Đương quy | Thần | — | 9 g | |
| Xuyên khung | Thần | — | 6 g | |
| Xích thược | Thần | — | 6 g | |
| Mẫu đơn bì | Thần | — | 6 g | |
| Hương phụ | Tá | — | 4,5 g | |
| Ô dược | Tá | — | 6 g | |
| Diên hồ sách | Tá | — | 3 g | |
| Chỉ xác | Tá | — | 4,5 g | |
| Cam thảo | Sứ | — | 9 g |
Nguồn bảng: [1]; phân vai: [1]
Cột “thang tham khảo” theo [1]; các tài liệu khác ghi khoảng liều khác nhau[2]. Lượng chỉ để người kê đơn tham khảo.
- QuânChủ trị chứng chínhĐào nhân9 gHoạt huyết khứ ứHồng hoa9 gHoạt huyết khứ ứ
- ThầnHỗ trợ vị quânNgũ linh chi (sao)6 gHóa ứ chỉ thốngĐương quy9 gDưỡng huyết hoạt huyếtXuyên khung6 gHành khí hoạt huyếtXích thược6 gLương huyết hoạt huyếtMẫu đơn bì6 gLương huyết khứ ứ
- TáPhụ tá, chế bớt tác dụng phụHương phụ4,5 gSơ can lý khíÔ dược6 gHành khíDiên hồ sách3 gHành khí chỉ thốngChỉ xác4,5 gHành khí
- SứDẫn thuốc, điều hòa các vịCam thảo9 gĐiều hòa
Lượng ghi trên thẻ là liều thang tham khảo. Sơ đồ dựng tự động từ bảng thành phần · Quân – thần – tá – sứ là gì?
2. Công năng và chủ trị
Công năng: Hoạt huyết khứ ứ, hành khí chỉ thống.[1][2]
Chủ trị: Huyết ứ dưới cơ hoành kèm can khí uất: khối cố định ở bụng, đau nhói chỗ nhất định, nằm thấy bụng nặng trĩu, kinh sẫm có cục, bứt rứt, sườn đau tức; lưỡi tía có điểm ứ, mạch sáp hoặc huyền sáp.[1][2] Xem Ứ huyết, Can khí uất kết.
3. Phân tích phương
Đào nhân, Hồng hoa là quân, hoạt huyết khứ ứ; Ngũ linh chi, Đương quy, Xuyên khung, Xích thược, Đơn bì hoạt huyết hóa ứ – thần.[1] Hương phụ, Ô dược, Diên hồ sách, Chỉ xác hành khí chỉ đau; Cam thảo điều hòa.[1][2] Cùng họ với Huyết phủ trục ứ thang (vùng ngực).[1]
4. Gia giảm và bài phát triển
Me & Qi nêu: khí hư thêm Đảng sâm; khối cứng thêm Tam lăng, Nga truật; khí trệ nặng thêm Sài hồ, Thanh bì; ứ có nhiệt thêm Sinh địa, Đan sâm; đau bụng kinh, bế kinh thêm Ích mẫu, Trạch lan.[1]
5. Lưu ý an toàn
Hai nguồn ghi chống chỉ định khi có thai; American Dragon dặn thận trọng khi đang hành kinh.[1][2] Me & Qi ghi thêm tránh khi đang chảy máu; thận trọng khi huyết hư không ứ, khí hư, dùng thuốc chống đông; ngừng 1–2 tuần trước phẫu thuật.[1]
Kết luận
Cách hạ trục ứ thang hoạt huyết khứ ứ, hành khí chỉ thống cho huyết ứ dưới cơ hoành; không dùng khi có thai.[1][2]