Phương Tễ

Cách hạ trục ứ thang

Phương tễ · Lý huyết · 膈下逐瘀湯

Cách hạ trục ứ thang: thành phần, công năng và phân tích

Cập nhật lần cuốiKhoảng 3 phút đọcKiểm duyệtTriều Đông Y
Nghe tóm tắtdưới 1 phút

Cách hạ trục ứ thang là một trong năm bài “trục ứ” của Vương Thanh Nhậm, nhắm vào vùng dưới cơ hoành (bụng trên, sườn).[1][2]

Cách hạ trục ứ thang – Phương tễ · Lý huyết
Cách hạ trục ứ thang
Về dùng thuốc: Bài phân tích bài thuốc để học tập. Lượng các vị là tham khảo cho người kê đơn, không phải hướng dẫn tự bốc, tự sắc. Thuốc cổ truyền có thể gây tác dụng phụ và tương tác với thuốc tây; chỉ dùng khi có thầy thuốc chỉ định.
Không dùng khi có thai; không dùng khi đang chảy máu hoặc có rối loạn đông máu; thận trọng với thuốc chống đông, chống kết tập tiểu cầu; ngừng trước phẫu thuật theo chỉ dẫn của bác sĩ. Khối ở bụng cần được khám, siêu âm, xét nghiệm (u gan, lách to, u…) trước khi dùng thuốc.

1. Thành phần

Vị thuốc Vai trò Nguyên phương Thang tham khảo Ghi chú
Đào nhân Quân — 9 g
Hồng hoa Quân — 9 g
Ngũ linh chi (sao) Thần — 6 g
Đương quy Thần — 9 g
Xuyên khung Thần — 6 g
Xích thược Thần — 6 g
Mẫu đơn bì Thần — 6 g
Hương phụ Tá — 4,5 g
Ô dược Tá — 6 g
Diên hồ sách Tá — 3 g
Chỉ xác Tá — 4,5 g
Cam thảo Sứ — 9 g

Nguồn bảng: [1]; phân vai: [1]

Cột “thang tham khảo” theo [1]; các tài liệu khác ghi khoảng liều khác nhau[2]. Lượng chỉ để người kê đơn tham khảo.

Quân · Thần · Tá · SứVai trò từng vị trong Cách hạ trục ứ thang
  1. QuânChủ trị chứng chính
    Đào nhân9 gHoạt huyết khứ ứ
    Hồng hoa9 gHoạt huyết khứ ứ
  2. ThầnHỗ trợ vị quân
    Ngũ linh chi (sao)6 gHóa ứ chỉ thống
    Đương quy9 gDưỡng huyết hoạt huyết
    Xuyên khung6 gHành khí hoạt huyết
    Xích thược6 gLương huyết hoạt huyết
    Mẫu đơn bì6 gLương huyết khứ ứ
  3. TáPhụ tá, chế bớt tác dụng phụ
    Hương phụ4,5 gSơ can lý khí
    Ô dược6 gHành khí
    Diên hồ sách3 gHành khí chỉ thống
    Chỉ xác4,5 gHành khí
  4. SứDẫn thuốc, điều hòa các vị
    Cam thảo9 gĐiều hòa

Lượng ghi trên thẻ là liều thang tham khảo. Sơ đồ dựng tự động từ bảng thành phần · Quân – thần – tá – sứ là gì?

2. Công năng và chủ trị

Công năng: Hoạt huyết khứ ứ, hành khí chỉ thống.[1][2]

Chủ trị: Huyết ứ dưới cơ hoành kèm can khí uất: khối cố định ở bụng, đau nhói chỗ nhất định, nằm thấy bụng nặng trĩu, kinh sẫm có cục, bứt rứt, sườn đau tức; lưỡi tía có điểm ứ, mạch sáp hoặc huyền sáp.[1][2] Xem Ứ huyết, Can khí uất kết.

3. Phân tích phương

Đào nhân, Hồng hoa là quân, hoạt huyết khứ ứ; Ngũ linh chi, Đương quy, Xuyên khung, Xích thược, Đơn bì hoạt huyết hóa ứ – thần.[1] Hương phụ, Ô dược, Diên hồ sách, Chỉ xác hành khí chỉ đau; Cam thảo điều hòa.[1][2] Cùng họ với Huyết phủ trục ứ thang (vùng ngực).[1]

4. Gia giảm và bài phát triển

Me & Qi nêu: khí hư thêm Đảng sâm; khối cứng thêm Tam lăng, Nga truật; khí trệ nặng thêm Sài hồ, Thanh bì; ứ có nhiệt thêm Sinh địa, Đan sâm; đau bụng kinh, bế kinh thêm Ích mẫu, Trạch lan.[1]

5. Lưu ý an toàn

Hai nguồn ghi chống chỉ định khi có thai; American Dragon dặn thận trọng khi đang hành kinh.[1][2] Me & Qi ghi thêm tránh khi đang chảy máu; thận trọng khi huyết hư không ứ, khí hư, dùng thuốc chống đông; ngừng 1–2 tuần trước phẫu thuật.[1]

Kết luận

Cách hạ trục ứ thang hoạt huyết khứ ứ, hành khí chỉ thống cho huyết ứ dưới cơ hoành; không dùng khi có thai.[1][2]

Tài liệu tham khảo

  1. Me & Qi. Ge Xia Zhu Yu Tang: Benefits, Ingredients & Uses (cập nhật 23/5/2026)
  2. Penner J. (American Dragon). Ge Xia Zhu Yu Tang – Chinese Herbs

Chi phí lưu trữ và vận hành website được tài trợ bởi Phòng Khám Chuyên Khoa Y Học Cổ Truyền Phúc An Duyên

Triều Đông Y và Bác Sĩ Chuyên Khoa 1 Võ Thị Hồng Ngọc (Bác Sĩ Ngọc Ơi) Tham Vấn Phát Triển Chuyên Môn và Nhận Phản Hồi Góp Ý Tại Phần Liên Hệ