Phương Tễ

Huyết phủ trục ứ thang

Phương tễ · Lý huyết · 血府逐瘀湯

Huyết phủ trục ứ thang: thành phần, công năng và phân tích

Cập nhật lần cuốiKhoảng 3 phút đọcKiểm duyệtTriều Đông Y
Nghe tóm tắtdưới 1 phút

Huyết phủ trục ứ thang là bài hoạt huyết hóa ứ tiêu biểu của Vương Thanh Nhậm: Đào nhân, Hồng hoa làm quân, phối thuốc hành khí để chữa huyết ứ ở vùng ngực.[1][2]

Huyết phủ trục ứ thang – Phương tễ · Lý huyết
Huyết phủ trục ứ thang
Về dùng thuốc: Bài phân tích bài thuốc để học tập. Lượng các vị là tham khảo cho người kê đơn, không phải hướng dẫn tự bốc, tự sắc. Thuốc cổ truyền có thể gây tác dụng phụ và tương tác với thuốc tây; chỉ dùng khi có thầy thuốc chỉ định.
Cấm dùng khi có thai, khi đang chảy máu hoặc có bệnh rối loạn đông máu.[2] Thận trọng khi đang dùng thuốc chống đông, chống kết tập tiểu cầu.[1] Đau ngực cần được khám tim mạch trước – đau ngực dữ dội, lan tay, vã mồ hôi là cấp cứu.

1. Thành phần

Vị thuốc Vai trò Nguyên phương Thang tham khảo Ghi chú
Đào nhân Quân — 12 g
Hồng hoa Quân — 9 g
Xích thược Thần — 6 g
Xuyên khung Thần — 5 g
Ngưu tất Thần — 9 g
Đương quy Tá — 9 g
Sinh địa Tá — 9 g
Cát cánh Tá — 5 g
Chỉ xác Tá — 6 g
Sài hồ Tá — 3 g
Cam thảo Sứ — 3 g

Nguồn bảng: [1]; phân vai: [1]

Cột “thang tham khảo” theo [1]; các tài liệu khác ghi khoảng liều khác nhau[2]. Lượng chỉ để người kê đơn tham khảo.

Quân · Thần · Tá · SứVai trò từng vị trong Huyết phủ trục ứ thang
  1. QuânChủ trị chứng chính
    Đào nhân12 gHoạt huyết khứ ứ
    Hồng hoa9 gHoạt huyết thông kinh
  2. ThầnHỗ trợ vị quân
    Xích thược6 gHoạt huyết, lương huyết
    Xuyên khung5 gHoạt huyết hành khí
    Ngưu tất9 gDẫn huyết đi xuống
  3. TáPhụ tá, chế bớt tác dụng phụ
    Đương quy9 gDưỡng huyết hoạt huyết
    Sinh địa9 gLương huyết, bảo vệ âm
    Cát cánh5 gDẫn thuốc lên ngực, khai thông khí
    Chỉ xác6 gHành khí, khoan hung
    Sài hồ3 gSơ can giải uất
  4. SứDẫn thuốc, điều hòa các vị
    Cam thảo3 gĐiều hòa

Lượng ghi trên thẻ là liều thang tham khảo. Sơ đồ dựng tự động từ bảng thành phần · Quân – thần – tá – sứ là gì?

2. Công năng và chủ trị

Công năng: Hoạt huyết hóa ứ, hành khí chỉ thống.[1][2]

Chủ trị: Huyết ứ ở ngực kèm khí trệ: đau ngực nhói, cố định, lâu ngày; đau đầu cố định; mất ngủ nhiều mộng, hồi hộp, nấc kéo dài, dễ cáu, sốt về chiều, môi sẫm.[1][2] Xem Tâm mạch ứ trở, Ứ huyết.

3. Phân tích phương

Đào nhân, Hồng hoa là quân, hoạt huyết khứ ứ; Xích thược, Xuyên khung giúp hoạt huyết và Ngưu tất dẫn huyết đi xuống – là thần.[1] Đương quy, Sinh địa bảo vệ âm huyết; Cát cánh (thăng) và Chỉ xác (giáng) điều khí cơ ở ngực, Sài hồ sơ can – là tá; Cam thảo là sứ.[1]

Bài thực chất là Đào hồng tứ vật thang hợp Tứ nghịch tán, thêm Cát cánh, Ngưu tất: “khí hành thì huyết hành”.[1]

4. Gia giảm và bài phát triển

Cùng họ “trục ứ” của Vương Thanh Nhậm: Thông khiếu hoạt huyết thang, Cách hạ trục ứ thang, Thiếu phúc trục ứ thang, Thân thống trục ứ thang – mỗi bài cho một vùng cơ thể.[1]

5. Lưu ý an toàn

Chống chỉ định khi có thai, kinh nguyệt ra nhiều, cơ thể suy nhược, bệnh xuất huyết đang tiến triển.[2] Ngừng trước phẫu thuật theo hướng dẫn của bác sĩ.

Kết luận

Huyết phủ trục ứ thang hoạt huyết hóa ứ, hành khí chỉ thống cho huyết ứ vùng ngực, Đào nhân và Hồng hoa làm quân; cấm dùng khi có thai hoặc đang chảy máu.[1][2]

Tài liệu tham khảo

  1. Me & Qi. Xue Fu Zhu Yu Tang: Benefits, Ingredients & Uses (cập nhật 23/5/2026)
  2. Penner J. (American Dragon). Xue Fu Zhu Yu Tang – Chinese Herbs

Chi phí lưu trữ và vận hành website được tài trợ bởi Phòng Khám Chuyên Khoa Y Học Cổ Truyền Phúc An Duyên

Triều Đông Y và Bác Sĩ Chuyên Khoa 1 Võ Thị Hồng Ngọc (Bác Sĩ Ngọc Ơi) Tham Vấn Phát Triển Chuyên Môn và Nhận Phản Hồi Góp Ý Tại Phần Liên Hệ