Huyết phủ trục ứ thang: thành phần, công năng và phân tích
Huyết phủ trục ứ thang là bài hoạt huyết hóa ứ tiêu biểu của Vương Thanh Nhậm: Đào nhân, Hồng hoa làm quân, phối thuốc hành khí để chữa huyết ứ ở vùng ngực.[1][2]

1. Thành phần
| Vị thuốc | Vai trò | Nguyên phương | Thang tham khảo | Ghi chú |
|---|---|---|---|---|
| Đào nhân | Quân | — | 12 g | |
| Hồng hoa | Quân | — | 9 g | |
| Xích thược | Thần | — | 6 g | |
| Xuyên khung | Thần | — | 5 g | |
| Ngưu tất | Thần | — | 9 g | |
| Đương quy | Tá | — | 9 g | |
| Sinh địa | Tá | — | 9 g | |
| Cát cánh | Tá | — | 5 g | |
| Chỉ xác | Tá | — | 6 g | |
| Sài hồ | Tá | — | 3 g | |
| Cam thảo | Sứ | — | 3 g |
Nguồn bảng: [1]; phân vai: [1]
Cột “thang tham khảo” theo [1]; các tài liệu khác ghi khoảng liều khác nhau[2]. Lượng chỉ để người kê đơn tham khảo.
- QuânChủ trị chứng chínhĐào nhân12 gHoạt huyết khứ ứHồng hoa9 gHoạt huyết thông kinh
- ThầnHỗ trợ vị quânXích thược6 gHoạt huyết, lương huyếtXuyên khung5 gHoạt huyết hành khíNgưu tất9 gDẫn huyết đi xuống
- TáPhụ tá, chế bớt tác dụng phụĐương quy9 gDưỡng huyết hoạt huyếtSinh địa9 gLương huyết, bảo vệ âmCát cánh5 gDẫn thuốc lên ngực, khai thông khíChỉ xác6 gHành khí, khoan hungSài hồ3 gSơ can giải uất
- SứDẫn thuốc, điều hòa các vịCam thảo3 gĐiều hòa
Lượng ghi trên thẻ là liều thang tham khảo. Sơ đồ dựng tự động từ bảng thành phần · Quân – thần – tá – sứ là gì?
2. Công năng và chủ trị
Công năng: Hoạt huyết hóa ứ, hành khí chỉ thống.[1][2]
Chủ trị: Huyết ứ ở ngực kèm khí trệ: đau ngực nhói, cố định, lâu ngày; đau đầu cố định; mất ngủ nhiều mộng, hồi hộp, nấc kéo dài, dễ cáu, sốt về chiều, môi sẫm.[1][2] Xem Tâm mạch ứ trở, Ứ huyết.
3. Phân tích phương
Đào nhân, Hồng hoa là quân, hoạt huyết khứ ứ; Xích thược, Xuyên khung giúp hoạt huyết và Ngưu tất dẫn huyết đi xuống – là thần.[1] Đương quy, Sinh địa bảo vệ âm huyết; Cát cánh (thăng) và Chỉ xác (giáng) điều khí cơ ở ngực, Sài hồ sơ can – là tá; Cam thảo là sứ.[1]
Bài thực chất là Đào hồng tứ vật thang hợp Tứ nghịch tán, thêm Cát cánh, Ngưu tất: “khí hành thì huyết hành”.[1]
4. Gia giảm và bài phát triển
Cùng họ “trục ứ” của Vương Thanh Nhậm: Thông khiếu hoạt huyết thang, Cách hạ trục ứ thang, Thiếu phúc trục ứ thang, Thân thống trục ứ thang – mỗi bài cho một vùng cơ thể.[1]
5. Lưu ý an toàn
Chống chỉ định khi có thai, kinh nguyệt ra nhiều, cơ thể suy nhược, bệnh xuất huyết đang tiến triển.[2] Ngừng trước phẫu thuật theo hướng dẫn của bác sĩ.
Kết luận
Huyết phủ trục ứ thang hoạt huyết hóa ứ, hành khí chỉ thống cho huyết ứ vùng ngực, Đào nhân và Hồng hoa làm quân; cấm dùng khi có thai hoặc đang chảy máu.[1][2]