Thiếu phúc trục ứ thang: thành phần, công năng và phân tích
Thiếu phúc trục ứ thang – bài “trục ứ” cho bụng dưới – phối Thất tiếu tán với các vị ôn kinh (Tiểu hồi, Can khương, Nhục quế).[1][2]

1. Thành phần
| Vị thuốc | Vai trò | Nguyên phương | Thang tham khảo | Ghi chú |
|---|---|---|---|---|
| Đương quy | Quân | — | 9–15 g | |
| Bồ hoàng (sống) | Quân | — | 9–12 g | Bọc vải |
| Ngũ linh chi (sao) | Thần | — | 6–9 g | |
| Xuyên khung | Thần | — | 3–6 g | |
| Xích thược | Thần | — | 6–9 g | |
| Tiểu hồi (sao) | Tá | — | 1,5–6 g | |
| Can khương (sao) | Tá | — | 3–6 g | |
| Nhục quế | Tá | — | 3–6 g | |
| Diên hồ sách | Tá | — | 3–9 g | |
| Một dược | Tá | — | 3–6 g |
Nguồn bảng: [1]; phân vai: [1]
Cột “thang tham khảo” theo [1]; các tài liệu khác ghi khoảng liều khác nhau[2]. Lượng chỉ để người kê đơn tham khảo.
- QuânChủ trị chứng chínhĐương quy9–15 gDưỡng huyết hoạt huyếtBồ hoàng (sống)9–12 gHóa ứ chỉ huyết
- ThầnHỗ trợ vị quânNgũ linh chi (sao)6–9 gHóa ứ chỉ thốngXuyên khung3–6 gHành khí hoạt huyếtXích thược6–9 gHoạt huyết
- TáPhụ tá, chế bớt tác dụng phụTiểu hồi (sao)1,5–6 gÔn kinh tán hànCan khương (sao)3–6 gÔn kinhNhục quế3–6 gÔn kinh thông mạchDiên hồ sách3–9 gHành khí chỉ thốngMột dược3–6 gHoạt huyết chỉ thống
Bài không có vị sứ riêng. Lượng ghi trên thẻ là liều thang tham khảo. Sơ đồ dựng tự động từ bảng thành phần · Quân – thần – tá – sứ là gì?
2. Công năng và chủ trị
Công năng: Hoạt huyết khứ ứ, ôn kinh chỉ thống.[1][2]
Chủ trị: Hàn ngưng huyết ứ ở bụng dưới: đau bụng dưới quặn, chườm ấm đỡ, kinh sẫm tím đen có cục, kinh không đều, khó có thai, bụng dưới lạnh, có thể có khối; lưỡi sẫm tía, mạch trầm sáp hoặc khẩn.[1][2] Xem Ứ huyết, Hàn tà.
3. Phân tích phương
Đương quy, Bồ hoàng là quân; Ngũ linh chi (cùng Bồ hoàng thành Thất tiếu tán), Xuyên khung, Xích thược hoạt huyết hóa ứ – thần.[1] Tiểu hồi, Can khương, Nhục quế ôn kinh tán hàn; Diên hồ sách, Một dược hành khí chỉ đau.[1][2]
4. Gia giảm và bài phát triển
Me & Qi nêu: đau nhiều có khối thêm Tam lăng, Khương hoàng; trướng nhiều thêm Mộc hương, Nga truật, Thanh bì; hàn nặng dương hư thêm Phụ tử chế, tăng các vị ôn; rong huyết kèm đau bụng dưới thêm Tam thất, Thiến thảo; khí hư trắng do hàn thêm Sơn dược, Xa tiền tử.[1]
5. Lưu ý an toàn
Hai nguồn ghi chống chỉ định khi có thai.[1][2] American Dragon ghi không dùng cho ra máu rỉ rả do huyết hư.[2] Me & Qi ghi thêm tránh khi ra máu nhiều do huyết nhiệt, âm hư; thận trọng với thuốc chống đông; ngừng trước và sau phẫu thuật.[1]
Kết luận
Thiếu phúc trục ứ thang hoạt huyết khứ ứ, ôn kinh chỉ thống cho hàn ngưng huyết ứ ở bụng dưới; không dùng khi có thai.[1][2]