Phương Tễ

Thiếu phúc trục ứ thang

Phương tễ · Lý huyết · 少腹逐瘀湯

Thiếu phúc trục ứ thang: thành phần, công năng và phân tích

Cập nhật lần cuốiKhoảng 3 phút đọcKiểm duyệtTriều Đông Y
Nghe tóm tắtdưới 1 phút

Thiếu phúc trục ứ thang – bài “trục ứ” cho bụng dưới – phối Thất tiếu tán với các vị ôn kinh (Tiểu hồi, Can khương, Nhục quế).[1][2]

Thiếu phúc trục ứ thang – Phương tễ · Lý huyết
Thiếu phúc trục ứ thang
Về dùng thuốc: Bài phân tích bài thuốc để học tập. Lượng các vị là tham khảo cho người kê đơn, không phải hướng dẫn tự bốc, tự sắc. Thuốc cổ truyền có thể gây tác dụng phụ và tương tác với thuốc tây; chỉ dùng khi có thầy thuốc chỉ định.
Không dùng khi có thai; không dùng khi đang chảy máu hoặc có rối loạn đông máu; thận trọng với thuốc chống đông, chống kết tập tiểu cầu; ngừng trước phẫu thuật theo chỉ dẫn của bác sĩ. Ra máu bất thường ở âm đạo (rong kinh, ra máu sau mãn kinh, ra máu khi có thai) cần được khám phụ khoa, siêu âm trước khi dùng bất kỳ bài thuốc nào. Đau bụng kinh nặng dần, khó có thai cần khám (lạc nội mạc tử cung, u xơ…).

1. Thành phần

Vị thuốc Vai trò Nguyên phương Thang tham khảo Ghi chú
Đương quy Quân — 9–15 g
Bồ hoàng (sống) Quân — 9–12 g Bọc vải
Ngũ linh chi (sao) Thần — 6–9 g
Xuyên khung Thần — 3–6 g
Xích thược Thần — 6–9 g
Tiểu hồi (sao) Tá — 1,5–6 g
Can khương (sao) Tá — 3–6 g
Nhục quế Tá — 3–6 g
Diên hồ sách Tá — 3–9 g
Một dược Tá — 3–6 g

Nguồn bảng: [1]; phân vai: [1]

Cột “thang tham khảo” theo [1]; các tài liệu khác ghi khoảng liều khác nhau[2]. Lượng chỉ để người kê đơn tham khảo.

Quân · Thần · Tá · SứVai trò từng vị trong Thiếu phúc trục ứ thang
  1. QuânChủ trị chứng chính
    Đương quy9–15 gDưỡng huyết hoạt huyết
    Bồ hoàng (sống)9–12 gHóa ứ chỉ huyết
  2. ThầnHỗ trợ vị quân
    Ngũ linh chi (sao)6–9 gHóa ứ chỉ thống
    Xuyên khung3–6 gHành khí hoạt huyết
    Xích thược6–9 gHoạt huyết
  3. TáPhụ tá, chế bớt tác dụng phụ
    Tiểu hồi (sao)1,5–6 gÔn kinh tán hàn
    Can khương (sao)3–6 gÔn kinh
    Nhục quế3–6 gÔn kinh thông mạch
    Diên hồ sách3–9 gHành khí chỉ thống
    Một dược3–6 gHoạt huyết chỉ thống

Bài không có vị sứ riêng. Lượng ghi trên thẻ là liều thang tham khảo. Sơ đồ dựng tự động từ bảng thành phần · Quân – thần – tá – sứ là gì?

2. Công năng và chủ trị

Công năng: Hoạt huyết khứ ứ, ôn kinh chỉ thống.[1][2]

Chủ trị: Hàn ngưng huyết ứ ở bụng dưới: đau bụng dưới quặn, chườm ấm đỡ, kinh sẫm tím đen có cục, kinh không đều, khó có thai, bụng dưới lạnh, có thể có khối; lưỡi sẫm tía, mạch trầm sáp hoặc khẩn.[1][2] Xem Ứ huyết, Hàn tà.

3. Phân tích phương

Đương quy, Bồ hoàng là quân; Ngũ linh chi (cùng Bồ hoàng thành Thất tiếu tán), Xuyên khung, Xích thược hoạt huyết hóa ứ – thần.[1] Tiểu hồi, Can khương, Nhục quế ôn kinh tán hàn; Diên hồ sách, Một dược hành khí chỉ đau.[1][2]

4. Gia giảm và bài phát triển

Me & Qi nêu: đau nhiều có khối thêm Tam lăng, Khương hoàng; trướng nhiều thêm Mộc hương, Nga truật, Thanh bì; hàn nặng dương hư thêm Phụ tử chế, tăng các vị ôn; rong huyết kèm đau bụng dưới thêm Tam thất, Thiến thảo; khí hư trắng do hàn thêm Sơn dược, Xa tiền tử.[1]

5. Lưu ý an toàn

Hai nguồn ghi chống chỉ định khi có thai.[1][2] American Dragon ghi không dùng cho ra máu rỉ rả do huyết hư.[2] Me & Qi ghi thêm tránh khi ra máu nhiều do huyết nhiệt, âm hư; thận trọng với thuốc chống đông; ngừng trước và sau phẫu thuật.[1]

Kết luận

Thiếu phúc trục ứ thang hoạt huyết khứ ứ, ôn kinh chỉ thống cho hàn ngưng huyết ứ ở bụng dưới; không dùng khi có thai.[1][2]

Tài liệu tham khảo

  1. Me & Qi. Shao Fu Zhu Yu Tang: Benefits, Ingredients & Uses (cập nhật 23/5/2026)
  2. Penner J. (American Dragon). Shao Fu Zhu Yu Tang – Chinese Herbs

Chi phí lưu trữ và vận hành website được tài trợ bởi Phòng Khám Chuyên Khoa Y Học Cổ Truyền Phúc An Duyên

Triều Đông Y và Bác Sĩ Chuyên Khoa 1 Võ Thị Hồng Ngọc (Bác Sĩ Ngọc Ơi) Tham Vấn Phát Triển Chuyên Môn và Nhận Phản Hồi Góp Ý Tại Phần Liên Hệ