Phương Tễ

Sinh hóa thang

Phương tễ · Lý huyết · 生化湯

Sinh hóa thang: thành phần, công năng và phân tích

Cập nhật lần cuốiKhoảng 3 phút đọcKiểm duyệtTriều Đông Y
Nghe tóm tắtdưới 1 phút

Sinh hóa thang là bài hậu sản kinh điển: Đương quy lượng lớn dưỡng huyết hoạt huyết, phối Xuyên khung, Đào nhân, Bào khương – “hóa” cái cũ (ứ huyết) để “sinh” cái mới.[1][2]

Sinh hóa thang – Phương tễ · Lý huyết
Sinh hóa thang
Về dùng thuốc: Bài phân tích bài thuốc để học tập. Lượng các vị là tham khảo cho người kê đơn, không phải hướng dẫn tự bốc, tự sắc. Thuốc cổ truyền có thể gây tác dụng phụ và tương tác với thuốc tây; chỉ dùng khi có thầy thuốc chỉ định.
Chỉ dùng sau sinh, cấm dùng khi có thai. Không dùng khi đang chảy máu nhiều hoặc có bệnh rối loạn đông máu.[1][2] Ra máu nhiều sau sinh (thấm ướt băng vệ sinh trong 1 giờ), sốt, sản dịch hôi, đau bụng tăng là cấp cứu sản khoa.

1. Thành phần

Vị thuốc Vai trò Nguyên phương Thang tham khảo Ghi chú
Đương quy Quân — 24 g
Xuyên khung Thần — 9 g
Đào nhân Tá — 6 g
Bào khương Tá — 2 g Gừng khô sao cháy xém
Chích cam thảo Sứ — 2 g

Nguồn bảng: [1]; phân vai: [1]

Cột “thang tham khảo” theo [1]; các tài liệu khác ghi khoảng liều khác nhau[2]. Lượng chỉ để người kê đơn tham khảo.

Quân · Thần · Tá · SứVai trò từng vị trong Sinh hóa thang
  1. QuânChủ trị chứng chính
    Đương quy24 gDưỡng huyết hoạt huyết
  2. ThầnHỗ trợ vị quân
    Xuyên khung9 gHoạt huyết hành khí
  3. TáPhụ tá, chế bớt tác dụng phụ
    Đào nhân6 gHoạt huyết khứ ứ
    Bào khương2 gÔn kinh chỉ thống
  4. SứDẫn thuốc, điều hòa các vị
    Chích cam thảo2 gĐiều hòa

Lượng ghi trên thẻ là liều thang tham khảo. Sơ đồ dựng tự động từ bảng thành phần · Quân – thần – tá – sứ là gì?

2. Công năng và chủ trị

Công năng: Dưỡng huyết hóa ứ, ôn kinh chỉ thống.[1][2]

Chủ trị: Sau sinh huyết hư có hàn kèm ứ: sản dịch ra ít hoặc không ra hết, huyết sẫm có cục, đau bụng dưới cự án, thích chườm ấm, sắc mặt nhợt, chân tay lạnh; lưỡi nhợt tía hoặc có điểm ứ, mạch trầm sáp.[1][2] Xem Ứ huyết.

3. Phân tích phương

Đương quy lượng lớn là quân, vừa bổ vừa hoạt huyết; Xuyên khung là thần, hành khí hoạt huyết.[1] Đào nhân khứ ứ, Bào khương ôn kinh chỉ thống là tá; Chích cam thảo là sứ.[1] Sau sinh vừa huyết hư vừa có ứ, nên bài bổ là chính, khứ ứ nhẹ.

4. Gia giảm và bài phát triển

Me & Qi nêu: lạnh đau thêm Nhục quế; ứ nặng có cục lớn thêm Bồ hoàng, Ngũ linh chi, Diên hồ sách; sản dịch đã ra đều, đau nhẹ bỏ Đào nhân; khí trệ thêm Mộc hương, Hương phụ.[1]

5. Lưu ý an toàn

Hai nguồn ghi chống chỉ định: có thai; ứ huyết do nhiệt; băng huyết sau sinh do huyết nhiệt; đang xuất huyết hoặc rối loạn đông máu; gia giảm khi sản dịch đã ra bình thường chỉ đau nhẹ.[1][2] Me & Qi lưu ý tương tác với thuốc chống đông, chống kết tập tiểu cầu, thuốc co hồi tử cung.[1]

Kết luận

Sinh hóa thang dưỡng huyết hóa ứ, ôn kinh chỉ thống cho sản dịch không hết sau sinh; chỉ dùng sau sinh và theo chỉ định.[1][2]

Tài liệu tham khảo

  1. Me & Qi. Sheng Hua Tang: Benefits, Ingredients & Uses (cập nhật 23/5/2026)
  2. Penner J. (American Dragon). Sheng Hua Tang – Chinese Herbs

Chi phí lưu trữ và vận hành website được tài trợ bởi Phòng Khám Chuyên Khoa Y Học Cổ Truyền Phúc An Duyên

Triều Đông Y và Bác Sĩ Chuyên Khoa 1 Võ Thị Hồng Ngọc (Bác Sĩ Ngọc Ơi) Tham Vấn Phát Triển Chuyên Môn và Nhận Phản Hồi Góp Ý Tại Phần Liên Hệ