Phương Tễ

Tiểu kế ẩm tử

Phương tễ · Lý huyết · 小薊飲子

Tiểu kế ẩm tử: thành phần, công năng và phân tích

Cập nhật lần cuốiKhoảng 3 phút đọcKiểm duyệtTriều Đông Y
Nghe tóm tắtdưới 1 phút

Tiểu kế ẩm tử là Đạo xích tán thêm các vị lương huyết chỉ huyết – trị tiểu máu, tiểu buốt do nhiệt.[1][2]

Tiểu kế ẩm tử – Phương tễ · Lý huyết
Tiểu kế ẩm tử
Về dùng thuốc: Bài phân tích bài thuốc để học tập. Lượng các vị là tham khảo cho người kê đơn, không phải hướng dẫn tự bốc, tự sắc. Thuốc cổ truyền có thể gây tác dụng phụ và tương tác với thuốc tây; chỉ dùng khi có thầy thuốc chỉ định.
Tiểu ra máu luôn cần được khám (sỏi, nhiễm khuẩn, u bàng quang, u thận…), nhất là ở người trên 40 tuổi, hút thuốc lá. Vị Mộc thông phải đúng loài Akebia, không dùng Quan mộc thông (acid aristolochic hại thận).[3] Không dùng khi có thai.[1][2]

1. Thành phần

Vị thuốc Vai trò Nguyên phương Thang tham khảo Ghi chú
Tiểu kế Quân — 9–15 g
Sinh địa Thần — 24–30 g
Bồ hoàng (sao) Thần — 9 g
Ngẫu tiết Thần — 9 g
Hoạt thạch Tá — 9–15 g
Mộc thông (thân Akebia) Tá — 6–9 g Đúng loài; xem cảnh báo
Đạm trúc diệp Tá — 9 g
Chi tử Tá — 9 g
Đương quy (ngâm rượu) Tá — 6–9 g
Chích cam thảo Sứ — 6 g

Nguồn bảng: [1]; phân vai: [1]

Cột “thang tham khảo” theo [1]; các tài liệu khác ghi khoảng liều khác nhau[2]. Lượng chỉ để người kê đơn tham khảo.

Quân · Thần · Tá · SứVai trò từng vị trong Tiểu kế ẩm tử
  1. QuânChủ trị chứng chính
    Tiểu kế9–15 gLương huyết chỉ huyết
  2. ThầnHỗ trợ vị quân
    Sinh địa24–30 gLương huyết dưỡng âm
    Bồ hoàng (sao)9 gChỉ huyết hóa ứ
    Ngẫu tiết9 gChỉ huyết
  3. TáPhụ tá, chế bớt tác dụng phụ
    Hoạt thạch9–15 gLợi thủy thông lâm
    Mộc thông (thân Akebia)6–9 gLợi thủy, thanh tâm
    Đạm trúc diệp9 gThanh tâm lợi tiểu
    Chi tử9 gThanh tam tiêu
    Đương quy (ngâm rượu)6–9 gDưỡng huyết, phòng ứ
  4. SứDẫn thuốc, điều hòa các vị
    Chích cam thảo6 gĐiều hòa

Lượng ghi trên thẻ là liều thang tham khảo. Sơ đồ dựng tự động từ bảng thành phần · Quân – thần – tá – sứ là gì?

2. Công năng và chủ trị

Công năng: Lương huyết chỉ huyết, lợi thủy thông lâm.[1][2]

Chủ trị: Nhiệt kết hạ tiêu, huyết lâm: tiểu ra máu đỏ tươi, tiểu buốt nóng rát, tiểu rắt, nước tiểu ít sẫm; lưỡi đỏ rêu vàng mỏng, mạch sác hữu lực.[1][2] Xem Bàng quang thấp nhiệt.

3. Phân tích phương

Tiểu kế là quân, lương huyết chỉ huyết; Sinh địa, Bồ hoàng, Ngẫu tiết lương huyết chỉ huyết – thần (Bồ hoàng, Ngẫu tiết còn hóa ứ, cầm máu mà không lưu ứ).[1] Hoạt thạch, Mộc thông, Trúc diệp, Chi tử thanh nhiệt lợi tiểu; Đương quy dưỡng huyết, kìm tính lạnh; Cam thảo điều hòa.[1][2]

4. Gia giảm và bài phát triển

Me & Qi nêu: nhiệt nặng tiểu rất buốt thêm Biển súc, Cù mạch; máu nhiều thêm Đại kế, Bạch mao căn; tiểu buốt có cục máu thêm Hổ phách, Ngưu tất; sỏi kèm tiểu máu thêm Kim tiền thảo, Hải kim sa, Thạch vi; khí âm hư thêm Hoàng kỳ, Thiên môn đông, bỏ Mộc thông, Hoạt thạch.[1]

5. Lưu ý an toàn

Hai nguồn ghi chống chỉ định khi có thai, khi huyết lâm do khí hư.[1][2] American Dragon ghi không dùng cho bệnh mạn tính.[2] Me & Qi ghi thêm tránh khi tiểu máu do hư hàn, âm hư mạn tính; thận trọng khi suy thận, tỳ vị hư.[1]

Kết luận

Tiểu kế ẩm tử lương huyết chỉ huyết, lợi thủy thông lâm cho tiểu máu do nhiệt; tiểu máu luôn cần khám, Mộc thông phải đúng loài.[1][2][3]

Tài liệu tham khảo

  1. Me & Qi. Xiao Ji Yin Zi: Benefits, Ingredients & Uses (cập nhật 18/9/2026)
  2. Penner J. (American Dragon). Xiao Ji Yin Zi – Chinese Herbs
  3. U.S. Food and Drug Administration. Import Alert 54-10: Detention without physical examination of dietary supplement products containing aristolochic acid (đăng 10/12/2020)

Chi phí lưu trữ và vận hành website được tài trợ bởi Phòng Khám Chuyên Khoa Y Học Cổ Truyền Phúc An Duyên

Triều Đông Y và Bác Sĩ Chuyên Khoa 1 Võ Thị Hồng Ngọc (Bác Sĩ Ngọc Ơi) Tham Vấn Phát Triển Chuyên Môn và Nhận Phản Hồi Góp Ý Tại Phần Liên Hệ