Phương Tễ

Tả kim hoàn

Phương tễ · Thanh nhiệt · 左金丸

Tả kim hoàn: thành phần, công năng và phân tích

Cập nhật lần cuốiKhoảng 3 phút đọcKiểm duyệtTriều Đông Y
Nghe tóm tắtdưới 1 phút

Tả kim hoàn chỉ hai vị: Hoàng liên đắng lạnh lượng lớn tả can hỏa, Ngô thù du cay nóng lượng nhỏ giáng nghịch và “phản tá” – tỉ lệ 6 : 1.[1][2]

Tả kim hoàn – Phương tễ · Thanh nhiệt
Tả kim hoàn
Về dùng thuốc: Bài phân tích bài thuốc để học tập. Lượng các vị là tham khảo cho người kê đơn, không phải hướng dẫn tự bốc, tự sắc. Thuốc cổ truyền có thể gây tác dụng phụ và tương tác với thuốc tây; chỉ dùng khi có thầy thuốc chỉ định.

1. Thành phần

Vị thuốc Vai trò Nguyên phương Thang tham khảo Ghi chú
Hoàng liên Quân — 6–12 g
Ngô thù du Tá — 1–2 g

Nguồn bảng: [1]; phân vai: [1]

Me & Qi ghi tỉ lệ Hoàng liên : Ngô thù du = 6 : 1 phải giữ nghiêm.[1] American Dragon ghi khoảng liều khác cho dạng hoàn.[2] Lượng chỉ để người kê đơn tham khảo.

Quân · Thần · Tá · SứVai trò từng vị trong Tả kim hoàn
  1. QuânChủ trị chứng chính
    Hoàng liên6–12 gThanh can vị hỏa
  2. TáPhụ tá, chế bớt tác dụng phụ
    Ngô thù du1–2 gGiáng nghịch chỉ ẩu, phản tá chế tính lạnh

Bài không có vị thần, sứ riêng. Lượng ghi trên thẻ là liều thang tham khảo. Sơ đồ dựng tự động từ bảng thành phần · Quân – thần – tá – sứ là gì?

2. Công năng và chủ trị

Công năng: Thanh can tả hỏa, giáng nghịch chỉ ẩu.[1][2]

Chủ trị: Can hỏa phạm vị: đau tức sườn, ợ chua, cồn cào, buồn nôn, nôn, miệng đắng, dễ cáu; lưỡi đỏ rêu vàng, mạch huyền sác.[1][2] Xem Can Vị bất hòa, Can hỏa thượng viêm.

3. Phân tích phương

Hoàng liên lượng lớn là quân, tả hỏa ở can và vị; Ngô thù du lượng rất nhỏ là tá: vừa giáng nghịch chỉ nôn, sơ can, vừa kìm bớt tính đắng lạnh của Hoàng liên – phép “phản tá”.[1][2] Tên bài: can thuộc mộc ở bên trái, “tả kim” nghĩa là giúp phế kim bình can mộc.

4. Gia giảm và bài phát triển

Me & Qi nêu: ợ chua nhiều thêm Hải phiêu tiêu, Chiết bối mẫu; khí uất thêm Sài hồ, Uất kim; nôn nhiều thêm Bán hạ, Sinh khương; đau thượng vị thêm Diên hồ sách; thêm Bạch thược thành Mậu kỷ hoàn.[1]

5. Lưu ý an toàn

Me & Qi ghi tránh khi tỳ vị hư hàn hoặc vị âm hư; không dùng lâu; tránh khi có thai; Hoàng liên (berberin) có thể tương tác với thuốc hạ đường huyết, warfarin.[1] American Dragon ghi chống chỉ định khi ợ chua do vị hư hàn, khi có thai.[2] Đau thượng vị kéo dài, nôn ra máu, phân đen, sụt cân cần nội soi.

Kết luận

Tả kim hoàn thanh can tả hỏa, giáng nghịch chỉ ẩu bằng Hoàng liên và Ngô thù du tỉ lệ 6 : 1; không dùng khi có thai.[1][2]

Tài liệu tham khảo

  1. Me & Qi. Zuo Jin Wan: Benefits, Ingredients & Uses (cập nhật 21/4/2026)
  2. Penner J. (American Dragon). Zuo Jin Wan – Chinese Herbs

Chi phí lưu trữ và vận hành website được tài trợ bởi Phòng Khám Chuyên Khoa Y Học Cổ Truyền Phúc An Duyên

Triều Đông Y và Bác Sĩ Chuyên Khoa 1 Võ Thị Hồng Ngọc (Bác Sĩ Ngọc Ơi) Tham Vấn Phát Triển Chuyên Môn và Nhận Phản Hồi Góp Ý Tại Phần Liên Hệ